Sahih al-Bukhari, 349. hadis
Abu Dharr al-Ghifari rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Yahya ibn Bukayral‑Bukhari'e aktardıيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Yunusيُونُسَ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَفَرَجَ صَدْرِي، ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ، ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا، فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ. قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ. قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا، فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ، إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى، فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ. وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ، فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ، وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ، فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى، حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ. فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الأَوَّلُ فَفَتَحَ ". قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ ـ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ـ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ، غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ. قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ. ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى. ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى. ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم ". قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ ". قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً، فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلاَةً. قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ. فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا. فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ، فَرَاجَعْتُهُ. فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ، لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ. فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ. فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي. ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى، وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ، ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ، وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ".
Bize Yahya b. Bükeyr anlattı, dedi ki: Bize Leys anlattı, Yûnus’tan, İbn Şihâb’dan, Enes b. Mâlik’ten naklen; o da şöyle demiştir: Ebû Zer anlatırdı ki Allah Resûlü ﷺ şöyle buyurmuştur:
«Ben Mekke’de iken evimin tavanı açıldı ve Cebrail indi; göğsümü yarıp Zemzem suyuyla yıkadı. Sonra hikmet ve imanla dolu altın bir leğen getirdi ve onu göğsüme boşalttı, ardından göğsümü kapattı. Sonra elimden tuttu beni en yakın semaya yükseltti. En yakın semaya vardığımızda Cebrail sema bekçisine ‘Aç!’ dedi. Bekçi ‘Kim?’ diye sordu. Cebrail ‘Cebrail’im’ dedi. Bekçi ‘Yanında biri var mı?’ diye sordu. Cebrail ‘Evet, yanımda Muhammed ﷺ var’ dedi. Bekçi ‘Ona davet geldi mi?’ diye sordu. Cebrail ‘Evet’ dedi. Bunun üzerine kapı açıldı ve biz en yakın semaya çıktık. Bir de ne göreyim: Bir adam oturmuş, sağında ve solunda bazı kimseler var. Sağ tarafına bakınca gülüyor, sol tarafına bakınca ağlıyordu. Bana ‘Hoş geldin ey salih peygamber ve salih oğul!’ dedi. Cebrail’e ‘Bu kimdir?’ diye sordum. ‘Bu Âdem’dir’ dedi. ‘Sağında ve solundaki bu topluluk ise onun zürriyetinin ruhlarıdır. Sağ taraftakiler cennetlikler, sol taraftakiler ise cehennemliklerdir. Bu yüzden sağına bakınca güler, soluna bakınca ağlar.’ Sonra beni ikinci semaya yükseltti ve oranın bekçisine ‘Aç!’ dedi. İkinci semanın bekçisi de ilkinin söylediği gibi konuştu ve kapıyı açtı.» Enes dedi ki: Ebû Zer, Peygamber ﷺ’in semalarda Âdem, İdris, Musa, İsa ve İbrahim —Allah’ın selamı üzerlerine olsun— ile karşılaştığını zikretti; ancak onların hangi semada bulunduklarını belirtmedi, sadece Âdem’i en yakın semada, İbrahim’i ise altıncı semada gördüğünü söyledi. Enes devamla dedi ki: Cebrail, Peygamber ﷺ ile birlikte İdris’in yanından geçerken İdris, «Hoş geldin ey salih peygamber ve salih kardeş!» dedi. Ben «Bu kimdir?» diye sordum. Cebrail «Bu İdris’tir» dedi. Sonra Musa’nın yanından geçtim; o da «Hoş geldin ey salih peygamber ve salih kardeş!» dedi. «Bu kimdir?» diye sordum. Cebrail «Bu Musa’dır» dedi. Sonra İsa’nın yanından geçtim; o da «Hoş geldin ey salih kardeş ve salih peygamber!» dedi. «Bu kimdir?» diye sordum. Cebrail «Bu İsa’dır» dedi. Sonra İbrahim’in yanından geçtim; o da «Hoş geldin ey salih peygamber ve salih oğul!» dedi. «Bu kimdir?» diye sordum. Cebrail «Bu İbrahim ﷺ’dir» dedi.» İbn Şihâb dedi ki: Bana İbn Hazm haber verdi ki İbn Abbas ve Ebû Habbe el-Ensârî şöyle derlerdi: Peygamber ﷺ buyurdu ki: «Sonra yükseltildim, ta ki kalemlerin gıcırtısını duyduğum bir seviyeye ulaştım.» İbn Hazm ve Enes b. Mâlik dediler ki: Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: «Allah ümmetime elli vakit namaz farz kıldı. Ben bu emirle dönerken Musa’nın yanından geçtim. Bana ‘Rabbin ümmetine neyi farz kıldı?’ diye sordu. Ben de ‘Ellî vakit namaz farz kıldı’ dedim. O ‘Rabbine dön, çünkü ümmetin buna güç yetiremez’ dedi. Ben de Rabbime döndüm ve O yarısını kaldırdı. Tekrar Musa’ya döndüm ve ‘Yarısı kaldırıldı’ dedim. O yine ‘Rabbine dön, çünkü ümmetin buna güç yetiremez’ dedi. Ben tekrar döndüm ve O yine yarısını kaldırdı. Musa’ya dönünce o yine ‘Rabbine dön, çünkü ümmetin buna güç yetiremez’ dedi. Ben tekrar Rabbime döndüm. O buyurdu ki: ‘Bu beştir ama sevap bakımından ellidir; katımda söz değiştirilmez.’ Musa’ya döndüm; o yine ‘Rabbine dön’ dedi. Ben de ‘Artık Rabbimden istemeye hayâ ettim’ dedim. Sonra Cebrail beni Sidretü’l-Müntehâ’ya götürdü; orayı bilemeyeceğim renkler bürümüştü. Daha sonra cennete girdim; orada inci çadırlar/kubbeler gördüm ve toprağının misk olduğunu gördüm.»
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Allah’ın merhameti sayesinde beş vakit namaz, sevap bakımından elli namaza denktir.
Rivayet, günlük namazların farz kılındığı Peygamber’in ﷺ Gece Yolculuğu ve Miraç’ı anlatır.
Göklerin en uzak sınırında bulunan özel bir sidr ağacı.
Peygamber’in ﷺ gece yolculuğu ve göklerde yükselişi.
Mekke’de Kâbe’nin yakınındaki kuyu; göğsünün temizlenmesi sırasında suyu kullanılmıştır.
Klasik âlimler, farz namazın günde beş vakit kılındığını, buna karşılık sevabının elli namaza denk olduğunu vurgular. Tekrarlanan azaltma, Allah’ın merhametini ve namazın özel değerini gösterir. Âlimler göğsün temizlenmesini Miraç’ın gerçek bir parçası ve yüce görev için bir hazırlık olarak ele alır. Dört Sünni mezhep, beş vakit namazı kesinleşmiş bir yükümlülük kabul eder; bu rivayet namaz sayısını değiştirmek için dayanak oluşturmaz.
- Beş vakit namazı koru ve vaktinde kılabilmek için gününü planla.
- İbadette Allah’tan yardım dile; merhameti ve verdiği sevap için şükret.
- Namazlarında peygamberlerin birliğini ve Allah’a itaat yönündeki ortak çağrılarını düşün.
Enes’ten Malik ibn Sa'sa'a yoluyla aktarılan bu sahih rivayet de Miraç’ı anlatır ve peygamberlerle karşılaşma tasvirini tamamlar.
Sahih al-Bukhari · #350 (Sahih)Aişe’den aktarılan bu sahih rivayet, İslam’ın ilk dönemlerinde namazdaki değişikliği anlatır ve namaz yükümlülüğünü bağlamına yerleştirir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.