Sahih al-Bukhari, 3667. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Isma'il ibn Abdullahal‑Bukhari'e aktardıإِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Sulayman ibn Bilalسُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ
- 3Hisham ibn Urwaهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ
- 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
- 5Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَاتَ وَأَبُو بَكْرٍ بِالسُّنْحِ ـ قَالَ إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي بِالْعَالِيَةِ ـ فَقَامَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتْ وَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ مَا كَانَ يَقَعُ فِي نَفْسِي إِلاَّ ذَاكَ وَلَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ فَلَيَقْطَعَنَّ أَيْدِيَ رِجَالٍ وَأَرْجُلَهُمْ. فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَكَشَفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَّلَهُ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي طِبْتَ حَيًّا وَمَيِّتًا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يُذِيقُكَ اللَّهُ الْمَوْتَتَيْنِ أَبَدًا. ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ أَيُّهَا الْحَالِفُ عَلَى رِسْلِكَ. فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ جَلَسَ عُمَرُ. فَحَمِدَ اللَّهَ أَبُو بَكْرٍ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ أَلاَ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ. وَقَالَ {إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ} وَقَالَ {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ} قَالَ فَنَشَجَ النَّاسُ يَبْكُونَ ـ قَالَ ـ وَاجْتَمَعَتِ الأَنْصَارُ إِلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَقَالُوا مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ، فَذَهَبَ إِلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، فَذَهَبَ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ فَأَسْكَتَهُ أَبُو بَكْرٍ، وَكَانَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ بِذَلِكَ إِلاَّ أَنِّي قَدْ هَيَّأْتُ كَلاَمًا قَدْ أَعْجَبَنِي خَشِيتُ أَنْ لاَ يَبْلُغَهُ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَتَكَلَّمَ أَبْلَغَ النَّاسِ فَقَالَ فِي كَلاَمِهِ نَحْنُ الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ. فَقَالَ حُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ لاَ وَاللَّهِ لاَ نَفْعَلُ، مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَ، وَلَكِنَّا الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ دَارًا، وَأَعْرَبُهُمْ أَحْسَابًا فَبَايِعُوا عُمَرَ أَوْ أَبَا عُبَيْدَةَ. فَقَالَ عُمَرُ بَلْ نُبَايِعُكَ أَنْتَ، فَأَنْتَ سَيِّدُنَا وَخَيْرُنَا وَأَحَبُّنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَأَخَذَ عُمَرُ بِيَدِهِ فَبَايَعَهُ، وَبَايَعَهُ النَّاسُ، فَقَالَ قَائِلٌ قَتَلْتُمْ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ. فَقَالَ عُمَرُ قَتَلَهُ اللَّهُ.
İsmail b. Abdullah bize rivayet etti, Süleyman b. Bilâl bize rivayet etti, Hişam b. Urve'den, o da Urve b. Zübeyr'den, o da Peygamber'in hanımı Aişe'den (Allah ondan razı olsun) nakletti: Allah Resûlü ﷺ, Ebû Bekir Sünh'te iken vefat etti. İsmail dedi ki: Yani Aliye'de. Bunun üzerine Ömer ayağa kalkıp:
"Vallahi Allah Resûlü ﷺ ölmedi!" dedi. Aişe dedi ki: Ömer şöyle söyledi: "Vallahi aklıma bundan başka bir şey gelmiyordu. Allah onu mutlaka diriltecek ve o da bazı adamların ellerini ve ayaklarını kesecektir." Sonra Ebû Bekir geldi, Allah Resûlü'nün ﷺ yüzünü açtı, onu öptü ve dedi ki: "Anam babam sana feda olsun! Hayatta iken de güzeldin, vefat ettikten sonra da güzelsin. Nefsim elinde olan Allah'a yemin ederim ki, Allah sana asla iki kez ölümü tattırmaz." Daha sonra dışarı çıkıp: "Ey yemin eden kişi, ağır ol!" dedi. Ebû Bekir konuşunca Ömer oturdu. Ebû Bekir Allah'a hamd ve sena ettikten sonra şöyle buyurdu: "Haberiniz olsun! Kim Muhammed'e ﷺ tapıyorsa bilsin ki Muhammed ölmüştür. Kim de Allah'a tapıyorsa şüphesiz Allah diridir, ölmez." Şu ayeti okudu: {Şüphesiz sen öleceksin ve onlar da ölecekler.} Ve şu ayeti okudu: {Muhammed sadece bir resûldür. Ondan önce de resûller gelip geçmiştir. Eğer o ölür veya öldürülürse topuklarınız üzerinde geri mi döneceksiniz? Kim topukları üzerinde dönerse Allah'a hiçbir zarar veremez. Allah şükredenleri mükâfatlandıracaktır.} İnsanlar hıçkırarak ağladılar. Ensar, Benî Saide Sakifesi'nde Sa'd b. Ubade'nin etrafında toplandılar ve: "Bizden bir emir, sizden bir emir olsun" dediler. Ebû Bekir, Ömer b. Hattab ve Ebû Ubeyde b. Cerrah yanlarına gittiler. Ömer konuşmak istedi fakat Ebû Bekir onu susturdu. Ömer sonradan şöyle derdi: "Vallahi benim niyetim sadece hoşuma giden bir sözü söylemekti, ancak Ebû Bekir'in bunu benim kadar etkili ifade edemeyeceğinden korkmuştum." Sonra Ebû Bekir konuştu ve insanların en beliği oldu. Konuşmasında: "Emirler biziz, vezirler ise sizsiniz" dedi. Hubab b. Münzir: "Hayır vallahi bunu yapmayız! Bizden bir emir, sizden bir emir olmalı" dedi. Ebû Bekir: "Hayır, emirler biziz, vezirler sizsiniz. Çünkü Kureyş, Arapların soy bakımından en ortası ve nesepleri en temiz olanlarıdır. Bu yüzden Ömer'e veya Ebû Ubeyde'ye biat edin" dedi. Ömer: "Hayır, biz sana biat ediyoruz. Sen bizim efendimiz, en hayırlımız ve Allah Resûlü'nün ﷺ en çok sevdiği kişisin" dedi. Ömer onun elini tutup biat etti, insanlar da ona biat ettiler. Birisi: "Sa'd b. Ubade'yi öldürdünüz" dedi. Ömer: "Onu Allah öldürdü" diye karşılık verdi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ vefat ettikten sonra Ebû Bekir, topluluğun kendine gelmesine ve birlik içinde kalmasına yardımcı oldu.
Hadis, Peygamber ﷺ’in vefatının hemen ardından yaşananları anlatır: Ebû Bekir’in Kur’an tilaveti orada bulunanların onun vefatını kavramasını sağladı; ardından Ensar, liderliği görüşmek üzere Beni Saîde Sakifesi’nde toplandı.
Peygamber ﷺ’e ve Mekke’den gelen Müslümanlara destek olan Medineli Müslümanlar.
Ensar’ın toplandığı, üstü örtülü bir buluşma yeri.
Seçilen lideri tanımak ve desteklemek üzere verilen ciddi söz.
Klasik âlimler, Ebû Bekir’in Kur’an aracılığıyla topluma Allah’ın ebedî hayatını ve elçilerin beşer olarak ölümlü olduğunu hatırlattığını vurgular. Olay ayrıca Peygamber ﷺ’den sonraki liderlik meselesinin istişare ve bi’at yoluyla ele alındığını gösterir. Âlimler buradan kriz zamanlarında sükûnetin, istişarenin ve ayrılığı önlemenin önemini çıkarırlar; ancak bu pasaj tek başına lider tayinine ilişkin bütün kuralların kapsamlı bir açıklaması değildir.
- Kafa karışıklığı yaşadığında sonuçları yaymadan önce Kur’an’a ve güvenilir bilgiye başvur.
- Kriz anında basiret sahibi kişileri dinlemek için zaman ayır ve ölçülü konuş.
- Görüş ayrılıklarında gerçekleri ve başkalarının haklarını göz ardı etmeden istişare ve birlik için çaba göster.
Aişe’den aynı rivayet zinciriyle gelen bu Sahih rivayet, Peygamber ﷺ’in vefatından sonraki olayları anlatan haberle bağlantılıdır.
Sahih al-Bukhari · #3665 (Sahih)Buhari’nin aynı bölümündeki bu Sahih rivayet, Peygamber ﷺ’in son dönemindeki olaylara dair ek bağlam sunar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.