Ensar'ın Faziletleri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3861. hadis

Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Ensar'ın Faziletleri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا بَلَغَ أَبَا ذَرٍّ مَبْعَثُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأَخِيهِ ارْكَبْ إِلَى هَذَا الْوَادِي، فَاعْلَمْ لِي عِلْمَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مِنَ السَّمَاءِ، وَاسْمَعْ مِنْ قَوْلِهِ، ثُمَّ ائْتِنِي‏.‏ فَانْطَلَقَ الأَخُ حَتَّى قَدِمَهُ وَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ، فَقَالَ لَهُ رَأَيْتُهُ يَأْمُرُ بِمَكَارِمِ الأَخْلاَقِ، وَكَلاَمًا مَا هُوَ بِالشِّعْرِ‏.‏ فَقَالَ مَا شَفَيْتَنِي مِمَّا أَرَدْتُ، فَتَزَوَّدَ وَحَمَلَ شَنَّةً لَهُ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، فَأَتَى الْمَسْجِدَ، فَالْتَمَسَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يَعْرِفُهُ، وَكَرِهَ أَنْ يَسْأَلَ عَنْهُ حَتَّى أَدْرَكَهُ بَعْضُ اللَّيْلِ، فَرَآهُ عَلِيٌّ فَعَرَفَ أَنَّهُ غَرِيبٌ‏.‏ فَلَمَّا رَآهُ تَبِعَهُ، فَلَمْ يَسْأَلْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَصْبَحَ، ثُمَّ احْتَمَلَ قِرْبَتَهُ وَزَادَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ، وَظَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلاَ يَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَمْسَى، فَعَادَ إِلَى مَضْجَعِهِ، فَمَرَّ بِهِ عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَهُ فَأَقَامَهُ، فَذَهَبَ بِهِ مَعَهُ لاَ يَسْأَلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ، حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمَ الثَّالِثِ، فَعَادَ عَلِيٌّ مِثْلَ ذَلِكَ، فَأَقَامَ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُحَدِّثُنِي مَا الَّذِي أَقْدَمَكَ قَالَ إِنْ أَعْطَيْتَنِي عَهْدًا وَمِيثَاقًا لَتُرْشِدَنَّنِي فَعَلْتُ فَفَعَلَ فَأَخْبَرَهُ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ حَقٌّ وَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَاتْبَعْنِي، فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ شَيْئًا أَخَافُ عَلَيْكَ قُمْتُ كَأَنِّي أُرِيقُ الْمَاءَ، فَإِنْ مَضَيْتُ فَاتْبَعْنِي حَتَّى تَدْخُلَ مَدْخَلِي‏.‏ فَفَعَلَ، فَانْطَلَقَ يَقْفُوهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَدَخَلَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ، وَأَسْلَمَ مَكَانَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ ارْجِعْ إِلَى قَوْمِكَ، فَأَخْبِرْهُمْ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي ‏"‏‏.‏ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ قَامَ الْقَوْمُ فَضَرَبُوهُ حَتَّى أَضْجَعُوهُ، وَأَتَى الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ قَالَ وَيْلَكُمْ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ مِنْ غِفَارٍ وَأَنَّ طَرِيقَ تِجَارِكُمْ إِلَى الشَّأْمِ فَأَنْقَذَهُ مِنْهُمْ، ثُمَّ عَادَ مِنَ الْغَدِ لِمِثْلِهَا، فَضَرَبُوهُ وَثَارُوا إِلَيْهِ، فَأَكَبَّ الْعَبَّاسُ عَلَيْهِ‏.‏

Çeviri

İbn Abbas radıyallahu anhümâ şöyle anlatmıştır: Ebu Zer, Peygamber ﷺ'in peygamber olarak gönderildiği haberini alınca kardeşine,

"Şu vadiye (Mekke'ye) git ve kendisinin gökten haber aldığını iddia eden, peygamber olduğunu söyleyen bu adamın durumunu benim için araştır. Onun sözlerini dinle, sonra da dönüp bana haber ver" dedi. Bunun üzerine kardeşi yola çıktı, Peygamber ﷺ'in yanına varıp onun konuşmalarını dinledi, ardından Ebu Zer'e dönerek, "Onun güzel ahlaka davet ettiğini ve söylediklerinin şiir olmadığını gördüm" dedi. Ebu Zer, "Benim öğrenmek istediğim hususta beni tatmin etmedin" dedi. Sonra azığını hazırladı, içinde su bulunan bir tulum alarak Mekke'ye ulaştı. Mescide girdi, Peygamber ﷺ'i aradı fakat onu tanımıyordu; kimseye sormaktan da çekindi. Gecenin bir kısmı geçince Ali onu gördü ve yabancı olduğunu anladı. Ebu Zer de Ali'yi görünce onu takip etti; ancak ikisi de birbirlerine hiçbir şey sormadılar. Sabah olunca Ebu Zer azığını ve su tulumunu alıp tekrar mescide gitti ve bütün gün orada kaldı; fakat Peygamber ﷺ onu fark etmedi. Akşam olunca yattığı yere döndü. Ali yanından geçerken, "Bu adam henüz kalacak bir yer bulamadı mı?" dedi ve onu kaldırıp kendi evine götürdü; yine ikisi de birbirlerine hiçbir şey sormadılar. Üçüncü gün de Ali aynı şekilde davrandı, Ebu Zer onun yanında kaldı. Sonra Ali, "Bana buraya neyin seni getirdiğini anlatmaz mısın?" dedi. Ebu Zer, "Eğer beni doğruya ulaştıracağına dair bana söz verir ve ahdedersen anlatırım" dedi. Ali söz verdi, o da durumu anlattı. Ali, "Bu haktır, o Allah'ın Resûlüdür ﷺ. Yarın sabah kalktığında beni takip et. Eğer senin için korktuğum bir durum görürsem, su döküyormuş gibi dururum; eğer yürümeye devam edersem beni takip et ve girdiğim yere gir" dedi. Ebu Zer de böyle yaptı; Ali'yi takip ederek Peygamber ﷺ'in yanına girdi ve onunla birlikte içeri geçti. Peygamber ﷺ'in sözlerini dinledi ve oracıkta Müslüman oldu. Peygamber ﷺ ona, "Kavmine dön ve onlara haber ver; ta ki benim emrim sana gelinceye kadar bekle" buyurdu. Ebu Zer, "Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki, onların arasında bunu haykıracağım!" dedi. Çıkıp mescide geldi ve en yüksek sesiyle, "Şehadet ederim ki Allah'tan başka ilah yoktur ve Muhammed Allah'ın Resûlüdür ﷺ" diye nida etti. Bunun üzerine halk ayağa kalktı ve onu yere serinceye kadar dövdüler. Abbas gelip üzerine kapandı ve "Yazıklar olsun size! Bilmiyor musunuz ki o Gifar kabilesindendir ve Şam ticaret yolunuz onların topraklarından geçmektedir?" diyerek onu kurtardı. Ertesi gün Ebu Zer yine aynı şeyi yaptı; onu dövdüler ve üzerine saldırdılar, Abbas tekrar üzerine kapanarak onu korudu.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Ebû Zer hakikati aradı ve imanını cesaretle ilan etti.

Arka plan ve bağlam

Ebû Zer, Peygamber ﷺ’in tebliğini duyunca önce araştırması için kardeşini gönderdi. Kardeşinin anlattıkları ona yeterince açıklık sağlamayınca Peygamber ﷺ ile buluşmak üzere Mekke’ye bizzat gitti.

Kavramlar ve açıklamalar
yüce ahlaki değerler

Dürüstlük, adalet ve nezaket gibi iyi özellikler ve davranışlar.

su tulumu

Yolcuların su taşımak için kullandığı deri torba.

sıkı söz ve ahit

Ebû Zer’e Peygamber ﷺ’e kadar güvenle eşlik etmeye yönelik ciddi bir taahhüt.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu kıssadan, bir inanç iddiasını dikkatle araştırmanın övgüye değer olduğu ve güzel ahlakın peygamberlik mesajının tanınabilir bir işareti olduğu sonucunu çıkarırlar. Ebû Zer’in kararlılığı cesaretini gösterirken, Peygamber ﷺ’in kavmine dönmesi yönündeki tavsiyesi cesaretin hikmet ve güvenliği gözetmekle birlikte olması gerektiğini gösterir. Abbas’ın koruması da zulmü önlemenin önemini vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Önemli inanç meselelerini dikkatle araştır ve bir yargıya varmadan önce güvenilir kaynakları dinle.
  2. Güzel ahlakını davranışlarında göster; bu, başkalarının inançlarının değerini anlamasına yardımcı olur.
  3. Gerçeği cesaretle söyle; ancak koşulları da değerlendir ve başkalarını korumak için hikmetli bir yol seç.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.