Sahih al-Bukhari, 3887. hadis
Anas ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Malik ibn Sa'sa'a'e uzanan rivayet zinciri
- 1Hudba ibn Khalidal‑Bukhari'e aktardıهُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ
- 2Hammam ibn Yahyaهَمَّامُ بْنُ يَحْيَى
- 3Qatadaقَتَادَةُ
- 4Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 5Malik ibn Sa'sa'aمَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُمْ عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ " بَيْنَمَا أَنَا فِي الْحَطِيمِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ فِي الْحِجْرِ ـ مُضْطَجِعًا، إِذْ أَتَانِي آتٍ فَقَدَّ ـ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ فَشَقَّ ـ مَا بَيْنَ هَذِهِ إِلَى هَذِهِ ـ فَقُلْتُ لِلْجَارُودِ وَهْوَ إِلَى جَنْبِي مَا يَعْنِي بِهِ قَالَ مِنْ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ، وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مِنْ قَصِّهِ إِلَى شِعْرَتِهِ ـ فَاسْتَخْرَجَ قَلْبِي، ثُمَّ أُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءَةٍ إِيمَانًا، فَغُسِلَ قَلْبِي ثُمَّ حُشِيَ، ثُمَّ أُوتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ أَبْيَضَ ". ـ فَقَالَ لَهُ الْجَارُودُ هُوَ الْبُرَاقُ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ أَنَسٌ نَعَمْ، يَضَعُ خَطْوَهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ ـ " فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ، فَانْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ، فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا فِيهَا آدَمُ، فَقَالَ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالاِبْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَفَتَحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، إِذَا يَحْيَى وَعِيسَى، وَهُمَا ابْنَا الْخَالَةِ قَالَ هَذَا يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِمَا. فَسَلَّمْتُ فَرَدَّا، ثُمَّ قَالاَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ، فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَفُتِحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يُوسُفُ. قَالَ هَذَا يُوسُفُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ، ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ، ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَفُتِحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ إِلَى إِدْرِيسَ قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا هَارُونُ قَالَ هَذَا هَارُونُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّادِسَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قَالَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا مُوسَى قَالَ هَذَا مُوسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. فَلَمَّا تَجَاوَزْتُ بَكَى، قِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لأَنَّ غُلاَمًا بُعِثَ بَعْدِي، يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَكْثَرُ مَنْ يَدْخُلُهَا مِنْ أُمَّتِي. ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ، فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ. قَالَ نَعَمْ. قَالَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ. قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَرَدَّ السَّلاَمَ قَالَ مَرْحَبًا بِالاِبْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ. ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى، فَإِذَا نَبِقُهَا مِثْلُ قِلاَلِ هَجَرَ، وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ قَالَ هَذِهِ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى، وَإِذَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ، وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ. فَقُلْتُ مَا هَذَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ، فَنَهَرَانِ فِي الْجَنَّةِ، وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ. ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ، ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ، وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ وَإِنَاءٍ مِنْ عَسَلٍ، فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ، فَقَالَ هِيَ الْفِطْرَةُ أَنْتَ عَلَيْهَا وَأُمَّتُكَ. ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ. فَرَجَعْتُ فَمَرَرْتُ عَلَى مُوسَى، فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قَالَ أُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ. قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ، وَإِنِّي وَاللَّهِ قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ، وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لأُمَّتِكَ. فَرَجَعْتُ، فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، فَرَجَعْتُ فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ. قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ خَمْسَ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، وَإِنِّي قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ، وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لأُمَّتِكَ. قَالَ سَأَلْتُ رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ، وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ ـ قَالَ ـ فَلَمَّا جَاوَزْتُ نَادَى مُنَادٍ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي ".
Hüdbe bin Hâlid bize anlattı, Hammâm bin Yahyâ bize anlattı, Katâde bize anlattı, Enes bin Mâlik'ten, Mâlik bin Sa'saa'dan -Allah onlardan razı olsun- rivayet edildiğine göre, Allah'ın Nebisi ﷺ onlara İsrâ gecesi hakkında şöyle anlatmıştır:
"Ben Hatîm'de -belki de Hicr'de dedi- uzanmışken, birden yanıma biri geldi ve bedenimi şuradan şuraya kadar yardı." Yanımdaki Cârûd'a sordum: "Bununla neyi kastediyor?" O da: "Gırtlağının çukurundan kasık kıllarına kadar," dedi. Onun ayrıca: "Göğsünün üst kısmından kasık kıllarına kadar" dediğini de işittim. Sonra kalbimi çıkardı. Daha sonra imanla dolu altın bir leğen getirildi; kalbim yıkandı, içi imanla dolduruldu ve yerine konuldu. Sonra bana katırdan küçük, eşekten büyük beyaz bir binek getirildi." Cârûd: "O Burak mıydı ey Ebû Hamza?" diye sordu. Enes: "Evet," dedi. Nebi ﷺ devam etti: "Adımını gözünün gördüğü en uzak noktaya atıyordu. Üzerine bindirildim ve Cebrail benimle yola çıktı. Dünya semasına gelince kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed,' dedi. 'Ona davet gönderildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. Kapı açıldı ve içeri girdiğimde Âdem'i gördüm. Cebrail: 'Bu senin baban Âdem'dir, ona selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldı ve: 'Hoş geldin ey salih oğul ve salih nebi!' dedi. Sonra benimle ikinci semaya yükseldi ve kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed,' dedi. 'Davet edildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. Kapı açıldı ve içeri girdiğimde Yahyâ ve Îsâ'yı gördüm; onlar teyze çocuklarıydı. Cebrail: 'Bu Yahyâ ve Îsâ'dır, onlara selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldılar ve: 'Hoş geldin ey salih kardeş ve salih nebi!' dediler. Sonra benimle üçüncü semaya yükseldi ve kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed,' dedi. 'Davet edildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. Kapı açıldı ve içeri girdiğimde Yûsuf'u gördüm. Cebrail: 'Bu Yûsuf'tur, ona selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldı ve: 'Hoş geldin ey salih kardeş ve salih nebi!' dedi. Sonra benimle dördüncü semaya yükseldi ve kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed,' dedi. 'Davet edildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. Kapı açıldı ve içeri girdiğimde İdrîs'i gördüm. Cebrail: 'Bu İdrîs'tir, ona selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldı ve: 'Hoş geldin ey salih kardeş ve salih nebi!' dedi. Sonra benimle beşinci semaya yükseldi ve kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed ﷺ,' dedi. 'Davet edildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. İçeri girdiğimde Hârûn'u gördüm. Cebrail: 'Bu Hârûn'dur, ona selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldı ve: 'Hoş geldin ey salih kardeş ve salih nebi!' dedi. Sonra benimle altıncı semaya yükseldi ve kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed,' dedi. 'Davet edildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. İçeri girdiğimde Mûsâ'yı gördüm. Cebrail: 'Bu Mûsâ'dır, ona selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldı ve: 'Hoş geldin ey salih kardeş ve salih nebi!' dedi. Onu geçince ağladı. Kendisine: 'Seni ne ağlatıyor?' denildi. 'Benden sonra gönderilen genç bir nebinin ümmetinden Cennet'e gireceklerin sayısı, benim ümmetimden gireceklerden daha fazla olduğu için ağlıyorum,' dedi. Sonra benimle yedinci semaya yükseldi ve Cebrail kapının açılmasını istedi. 'Kim o?' denildi. 'Cebrail,' dedi. 'Yanındaki kim?' denildi. 'Muhammed,' dedi. 'Davet edildi mi?' denildi. 'Evet,' dedi. 'Hoş geldin! Ne güzel geliş oldu bu!' denildi. İçeri girdiğimde İbrâhîm'i gördüm. Cebrail: 'Bu senin babandır, ona selam ver,' dedi. Selam verdim, selamımı aldı ve: 'Hoş geldin ey salih oğul ve salih nebi!' dedi. Sonra bana Sidretü'l-Müntehâ gösterildi. Meyveleri Hecer testileri gibi, yaprakları ise fil kulakları gibiydi. Cebrail: 'Bu Sidretü'l-Müntehâ'dır,' dedi. Bir de dört nehir gördüm: İkisi gizli, ikisi açıktı. 'Ey Cebrail, bu iki çeşit nehir nedir?' diye sordum. 'Gizli olan iki nehir Cennet'teki nehirlerdir; açık olanlar ise Nil ve Fırat'tır,' dedi. Sonra Beytü'l-Ma'mûr bana gösterildi. Ardından bana bir kap şarap, bir kap süt ve bir kap bal sunuldu. Ben sütü aldım. Cebrail: 'Bu, senin ve ümmetinin üzerinde olduğu fıtrattır,' dedi. Sonra bana namaz farz kılındı: Her gün elli vakit namaz. Dönüşte Mûsâ'nın yanına uğradım. 'Sana ne emredildi?' diye sordu. 'Her gün elli vakit namaz emredildi,' dedim. 'Ümmetin her gün elli vakit namaza güç yetiremez. Vallahi ben senden önce insanları denedim ve İsrâiloğulları ile en ağır şekilde mücadele ettim. Rabbine dön ve ümmetin için hafifletme iste,' dedi. Geri döndüm ve Allah benden on vakit indirdi. Tekrar Mûsâ'ya döndüm, o yine aynı şeyi söyledi. Geri döndüm, Allah benden on vakit daha indirdi. Tekrar Mûsâ'ya döndüm, yine aynı şeyi söyledi. Geri döndüm, Allah benden on vakit daha indirdi. Tekrar Mûsâ'ya döndüm, yine aynı şeyi söyledi. Geri döndüm ve bana her gün on vakit namaz emredildi. Tekrar Mûsâ'ya döndüm, yine aynı şeyi söyledi. Geri döndüm ve bana her gün beş vakit namaz emredildi. Mûsâ'ya döndüm, 'Sana ne emredildi?' diye sordu. 'Her gün beş vakit namaz emredildi,' dedim. 'Ümmetin her gün beş vakit namaza da güç yetiremez. Ben senden önce insanları denedim ve İsrâiloğulları ile en ağır şekilde mücadele ettim. Rabbine dön ve ümmetin için hafifletme iste,' dedi. Ben de: 'Rabbimden o kadar çok istedim ki artık hayâ ediyorum. Fakat ben razı oldum ve teslim oldum,' dedim. Oradan ayrıldığım sırada bir seslenen şöyle seslendi: 'Farzımı yerine getirdim ve kullarımı hafiflettik.'"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Miraç yolculuğu, ümmet için bir rahmet olarak beş vakit namazı getirdi.
Peygamber’in ﷺ Mekke’den Kudüs’e gece yolculuğu.
Göklerin en uç sınırında bulunan yüce bir sidre ağacı.
Hakikati ve arı dini kabul etmeye yönelik doğal yatkınlık.
Klasik âlimler namazın özel bir konum taşıdığını vurgular: Miraç sırasında farz kılınmış ve sevabı elli namaza denk olduğu hâlde günde beş vakit olarak kalmıştır. Musa ile karşılaşma, ümmet için öğüt istemekle merhamet göstermenin bir arada bulunduğunu ortaya koyar. Dört Sünni fıkıh mezhebi, beş vakit namazı kesinleşmiş bir farz-ı ayn olarak kabul eder; namazın kılınışına ve istisnalara ilişkin ayrıntılı hükümler fıkıhta ele alınır.
- Düzenli vakitler belirleyip sürdürülebilir bir rutin oluşturarak beş vakit namazı koruyun.
- İbadete şükürle yaklaşın: Beş vakit namaz hem sürekli bir yükümlülük hem de ümmet için bir rahmettir.
- Musa’nın ümmetin çıkarlarını gözeterek yaptığı gibi, samimi öğütleri hikmet ve özenle verin.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.