Ensar'ın Faziletleri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3906. hadis

Suraqa ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Ensar'ın Faziletleri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Suraqa ibn Malik tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ ـ وَهْوَ ابْنُ أَخِي سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ ـ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سُرَاقَةَ بْنَ جُعْشُمٍ، يَقُولُ جَاءَنَا رُسُلُ كُفَّارِ قُرَيْشٍ يَجْعَلُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ دِيَةَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا، مَنْ قَتَلَهُ أَوْ أَسَرَهُ، فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ قَوْمِي بَنِي مُدْلِجٍ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْهُمْ حَتَّى قَامَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ جُلُوسٌ، فَقَالَ يَا سُرَاقَةُ، إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ آنِفًا أَسْوِدَةً بِالسَّاحِلِ ـ أُرَاهَا مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ‏.‏ قَالَ سُرَاقَةُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ هُمْ، فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِهِمْ، وَلَكِنَّكَ رَأَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا انْطَلَقُوا بِأَعْيُنِنَا‏.‏ ثُمَّ لَبِثْتُ فِي الْمَجْلِسِ سَاعَةً، ثُمَّ قُمْتُ فَدَخَلْتُ فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي أَنْ تَخْرُجَ بِفَرَسِي وَهْىَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَتَحْبِسَهَا عَلَىَّ، وَأَخَذْتُ رُمْحِي، فَخَرَجْتُ بِهِ مِنْ ظَهْرِ الْبَيْتِ، فَحَطَطْتُ بِزُجِّهِ الأَرْضَ، وَخَفَضْتُ عَالِيَهُ حَتَّى أَتَيْتُ فَرَسِي فَرَكِبْتُهَا، فَرَفَعْتُهَا تُقَرَّبُ بِي حَتَّى دَنَوْتُ مِنْهُمْ، فَعَثَرَتْ بِي فَرَسِي، فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ، فَأَهْوَيْتُ يَدِي إِلَى كِنَانَتِي فَاسْتَخْرَجْتُ مِنْهَا الأَزْلاَمَ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا أَضُرُّهُمْ أَمْ لاَ فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَرَكِبْتُ فَرَسِي، وَعَصَيْتُ الأَزْلاَمَ، تُقَرِّبُ بِي حَتَّى إِذَا سَمِعْتُ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ لاَ يَلْتَفِتُ، وَأَبُو بَكْرٍ يُكْثِرُ الاِلْتِفَاتَ سَاخَتْ يَدَا فَرَسِي فِي الأَرْضِ حَتَّى بَلَغَتَا الرُّكْبَتَيْنِ، فَخَرَرْتُ عَنْهَا ثُمَّ زَجَرْتُهَا فَنَهَضَتْ، فَلَمْ تَكَدْ تُخْرِجُ يَدَيْهَا، فَلَمَّا اسْتَوَتْ قَائِمَةً، إِذَا لأَثَرِ يَدَيْهَا عُثَانٌ سَاطِعٌ فِي السَّمَاءِ مِثْلُ الدُّخَانِ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِالأَزْلاَمِ، فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَنَادَيْتُهُمْ بِالأَمَانِ فَوَقَفُوا، فَرَكِبْتُ فَرَسِي حَتَّى جِئْتُهُمْ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي حِينَ لَقِيتُ مَا لَقِيتُ مِنَ الْحَبْسِ عَنْهُمْ أَنْ سَيَظْهَرُ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ جَعَلُوا فِيكَ الدِّيَةَ‏.‏ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَخْبَارَ مَا يُرِيدُ النَّاسُ بِهِمْ، وَعَرَضْتُ عَلَيْهِمِ الزَّادَ وَالْمَتَاعَ، فَلَمْ يَرْزَآنِي وَلَمْ يَسْأَلاَنِي إِلاَّ أَنْ قَالَ أَخْفِ عَنَّا‏.‏ فَسَأَلْتُهُ أَنْ يَكْتُبَ لِي كِتَابَ أَمْنٍ، فَأَمَرَ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ، فَكَتَبَ فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدِيمٍ، ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقِيَ الزُّبَيْرَ فِي رَكْبٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا تِجَارًا قَافِلِينَ مِنَ الشَّأْمِ، فَكَسَا الزُّبَيْرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ ثِيَابَ بَيَاضٍ، وَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ بِالْمَدِينَةِ مَخْرَجَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ، فَكَانُوا يَغْدُونَ كُلَّ غَدَاةٍ إِلَى الْحَرَّةِ فَيَنْتَظِرُونَهُ، حَتَّى يَرُدَّهُمْ حَرُّ الظَّهِيرَةِ، فَانْقَلَبُوا يَوْمًا بَعْدَ مَا أَطَالُوا انْتِظَارَهُمْ، فَلَمَّا أَوَوْا إِلَى بُيُوتِهِمْ، أَوْفَى رَجُلٌ مِنْ يَهُودَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِهِمْ لأَمْرٍ يَنْظُرُ إِلَيْهِ، فَبَصُرَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ مُبَيَّضِينَ يَزُولُ بِهِمُ السَّرَابُ، فَلَمْ يَمْلِكِ الْيَهُودِيُّ أَنْ قَالَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا مَعَاشِرَ الْعَرَبِ هَذَا جَدُّكُمُ الَّذِي تَنْتَظِرُونَ‏.‏ فَثَارَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى السِّلاَحِ، فَتَلَقَّوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِظَهْرِ الْحَرَّةِ، فَعَدَلَ بِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ حَتَّى نَزَلَ بِهِمْ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَذَلِكَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الأَوَّلِ، فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّاسِ، وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامِتًا، فَطَفِقَ مَنْ جَاءَ مِنَ الأَنْصَارِ مِمَّنْ لَمْ يَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَيِّي أَبَا بَكْرٍ، حَتَّى أَصَابَتِ الشَّمْسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى ظَلَّلَ عَلَيْهِ بِرِدَائِهِ، فَعَرَفَ النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ، فَلَبِثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً وَأُسِّسَ الْمَسْجِدُ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى، وَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَسَارَ يَمْشِي مَعَهُ النَّاسُ حَتَّى بَرَكَتْ عِنْدَ مَسْجِدِ الرَّسُولِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، وَهْوَ يُصَلِّي فِيهِ يَوْمَئِذٍ رِجَالٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَكَانَ مِرْبَدًا لِلتَّمْرِ لِسُهَيْلٍ وَسَهْلٍ غُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي حَجْرِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ ‏"‏ هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ الْمَنْزِلُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغُلاَمَيْنِ، فَسَاوَمَهُمَا بِالْمِرْبَدِ لِيَتَّخِذَهُ مَسْجِدًا، فَقَالاَ لاَ بَلْ نَهَبُهُ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ثُمَّ بَنَاهُ مَسْجِدًا، وَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَهُمُ اللَّبِنَ فِي بُنْيَانِهِ، وَيَقُولُ وَهُوَ يَنْقُلُ اللَّبِنَ ‏"‏ هَذَا الْحِمَالُ لاَ حِمَالَ خَيْبَرْ هَذَا أَبَرُّ رَبَّنَا وَأَطْهَرْ ‏"‏‏.‏ وَيَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنَّ الأَجْرَ أَجْرُ الآخِرَهْ فَارْحَمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏"‏‏.‏ فَتَمَثَّلَ بِشِعْرِ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يُسَمَّ لِي‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَلَمْ يَبْلُغْنَا فِي الأَحَادِيثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَمَثَّلَ بِبَيْتِ شِعْرٍ تَامٍّ غَيْرِ هذه الآيات

Çeviri

İbn Şihab dedi ki: Bana Abdurrahman b. Malik el-Mudlicî —ki kendisi Suraka b. Malik b. Cu'şum'un yeğenidir— haber verdi ki babası ona şunu anlatmıştı: Suraka b. Cu'şum'u şöyle derken işittim:

"Kureyş müşriklerinin elçileri bize gelerek Allah Resûlü ﷺ veya Ebû Bekir'i öldüren ya da esir alan kimseye, her biri için ayrı ayrı diyet bedeli kadar ödül vereceklerini ilan ettiler." Ben kavmim Benî Mudlic'in bir meclisinde otururken, onlardan bir adam yanımıza geldi ve biz otururken başımızda dikilip: "Ey Suraka! Az önce sahilde uzaktan bazı karaltılar gördüm; sanırım onlar Muhammed ve arkadaşlarıdır" dedi. Suraka devam etti: "Ben de onların onlar olduğunu anladım, fakat ona: 'Hayır, onlar değiller; sen falanca ve filancayı gördün, onlar gözümüzün önünde yola çıkmışlardı' dedim." Bir süre daha mecliste oturdum, sonra kalkıp evime girdim ve cariyeme emrederek tepenin arkasındaki atımı çıkarıp benim için hazır tutmasını söyledim. Mızrağımı aldım, evin arka kapısından çıktım, mızrağın ucunu yere sürterek ve onu alçak tutarak atıma ulaştım. Atıma bindim ve onu koşturdum. Onlara yaklaştığımda atım tökezledi ve üzerinden düştüm. Kalktım, ok torbama uzandım, içinden fal oklarını çıkardım ve onlara zarar verip vermeyeceğim konusunda fal çektim; hoşlanmadığım sonuç çıktı. Buna rağmen atıma tekrar bindim ve fal oklarını dinlemeyip atı koşturmaya devam ettim. Allah Resûlü ﷺ'ün Kur'an okuyuşunu duyduğum sırada —kendisi etrafına bakmıyordu, Ebû Bekir ise sık sık dönüp bakıyordu— atımın ön ayakları dizlerine kadar yere battı ve ben üzerinden düştüm. Atı azarladım, doğruldu ancak ön ayaklarını güçlükle yerden çıkarabildi. Tamamen doğrulup ayağa kalktığında, ayaklarının izinden gökyüzüne duman gibi yükselen bir toz bulutu oluştu. Tekrar fal oklarıyla fal çektim ve yine istemediğim sonuç çıktı. Bunun üzerine onlara güven içinde olmaları için seslendim; durdular. Atıma binip yanlarına gittim. Onlara ulaşmamı engelleyen bu hadiseleri yaşayınca, Allah Resûlü ﷺ'ün davasının mutlaka galip geleceği kalbime doğdu. Ona: "Kavmin senin için diyet bedeli kadar ödül belirledi" dedim. İnsanların onlar hakkında ne planladığını haber verdim ve onlara azık ve mal teklif ettim, ancak benden hiçbir şey almadılar ve hiçbir şey istemediler; sadece: "Bizim yerimizi gizle" buyurdu. Kendisinden bana bir güvenlik belgesi yazmasını istedim. Âmir b. Fuheyre'ye emretti, o da benim için bir deri parçasına yazdı. Sonra Allah Resûlü ﷺ yoluna devam etti. İbn Şihab dedi ki: Urve b. Zübeyr bana haber verdi ki Allah Resûlü ﷺ, Şam'dan dönen Müslüman tüccarlardan oluşan bir kafilede Zübeyr ile karşılaştı. Zübeyr, Allah Resûlü ﷺ'e ve Ebû Bekir'e beyaz elbiseler giydirdi. Medine'deki Müslümanlar, Allah Resûlü ﷺ'ün Mekke'den ayrıldığını duyunca her sabah Harre'ye gidip O'nu beklemeye başladılar; öğle sıcağı onları geri dönmeye zorlayana kadar beklerlerdi. Bir gün uzun süre bekledikten sonra evlerine döndüler. Evlerine girdiklerinde, Yahudilerden biri kendi kalelerinden birinin çatısına çıkıp bir şeye bakarken, Allah Resûlü ﷺ'ü ve ashabını beyaz elbiseler içinde, serap arasından belirirken gördü. Yahudi kendini tutamayarak en yüksek sesiyle haykırdı: "Ey Arap topluluğu! İşte beklediğiniz büyüğünüz geldi!" Müslümanlar silaha sarılıp Harre'nin tepesinde Allah Resûlü ﷺ'ü karşıladılar. O, onlarla birlikte sağ tarafa yöneldi ve Benî Amr b. Avf mahallesinde konakladı. Bu, Rebiülevvel ayının Pazartesi günüydü. Ebû Bekir insanları karşılamak için ayağa kalktı, Allah Resûlü ﷺ ise sessizce oturdu. Ensar'dan Allah Resûlü ﷺ'ü daha önce görmemiş olan bazı kimseler Ebû Bekir'i selamlamaya başladılar. Ne zaman ki güneş Allah Resûlü ﷺ'ün üzerine vurdu ve Ebû Bekir ridasıyla O'na gölge yaptı, işte o zaman insanlar Allah Resûlü ﷺ'ü tanıdılar. Allah Resûlü ﷺ Benî Amr b. Avf yanında on küsur gece kaldı ve takva üzerine kurulan mescidin (Kuba Mescidi) temellerini attı. Allah Resûlü ﷺ orada namaz kıldı, sonra bineğine binip halk da kendisiyle birlikte yürüyerek yola çıktı. Bineği, Medine'de Allah Resûlü ﷺ'ün Mescidi'nin bulunduğu yerde çöktü. O günlerde orada bazı Müslümanlar namaz kılardı; burası Es'ad b. Zürare'nin himayesindeki yetim iki çocuk olan Süheyl ve Sehl'e ait bir hurma kurutma alanıydı. Bineği çöktüğünde Allah Resûlü ﷺ: "Burası, inşallah konaklayacağımız yerdir" buyurdu. Sonra Allah Resûlü ﷺ iki çocuğu çağırdı ve orayı mescit yapmak için fiyatını sordu. Çocuklar: "Hayır, biz onu sana hediye ediyoruz ey Allah'ın Resûlü!" dediler. Bunun üzerine oraya bir mescit inşa etti. Allah Resûlü ﷺ inşaat sırasında onlarla birlikte kerpiç taşıyordu ve taşırken şöyle diyordu: "Bu yük Hayber yükü değildir; bu, Rabbimiz katında daha hayırlı, daha temiz ve daha bereketlidir." Ve şöyle dua ediyordu: "Allah'ım! Asıl mükafat ahiret mükafatıdır; Ensar'a ve Muhacirlere rahmet eyle." Burada ismi belirtilmeyen bir Müslüman şairin şiirinden bir beyit aktardı. İbn Şihab dedi ki: Bize ulaşan rivayetlerde Allah Resûlü ﷺ'ün bu beyitler dışında tam bir şiir dizesi aktardığına dair başka bir bilgi gelmemiştir.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Allah, hicret sırasında Peygamber ﷺ’i korudu; ardından Ensar onu karşıladı.

Arka plan ve bağlam

Hadis, Peygamber ﷺ ile Ebû Bekir’in Mekke’den Medine’ye hicretini anlatır: Süraka onların peşine düşmüş, ancak olağanüstü engellerle karşılaşınca onların güven içinde yollarına devam etmelerine izin vermiştir. Ardından Medineli Müslümanlar Peygamber ﷺ’i karşılamıştır.

Kavramlar ve açıklamalar
diyet

Öldürülen bir kişinin ailesine ödenen, belirlenmiş tazminat.

fal okları

İslam öncesi dönemde kura yoluyla karar almak için kullanılan oklar.

Ensar

Peygamber ﷺ’i ve Mekke’den gelen muhacirleri karşılayıp onlara yardım eden Medineli Müslümanlar.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler, Allah’ın hicret sırasında Peygamber ﷺ’i koruduğuna ve Süraka’nın sonunda düşmanca niyetinden vazgeçtiğine dikkat çeker. Süraka’nın fal oklarını kullanması, izin verilmiş bir İslam uygulaması olarak değil, Müslüman olmadan önceki hayatının bir parçası olarak aktarılır. Medine’ye varış, Ensar’ın faziletini ve Ensar ile Muhacirler arasındaki kardeşliği gösterir. Âlimler ayrıca mescidin inşasından, Peygamber ﷺ’in çalışmaya bizzat katıldığı ve mescidin yapılacağı arazinin dikkatle ve hukuka uygun biçimde edinilmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar.

Günümüz için dersler
  1. Hayır peşinde koşarken kararlı ol; makul tedbirler alırken Allah’a güven.
  2. Ensar’ın Muhacirlere yaptığı gibi, topluluğuna yeni katılanları somut yardımlarla karşıla.
  3. Ortak iyilik için bizzat katkıda bulun; mallara, özellikle yetimlerin mallarına, özen ve adaletle yaklaş.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.