Peygamber'in Gazveleri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 3950. hadis

Abdullah ibn Masud rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Peygamber'in Gazveleri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Sa'd ibn Mu'adh'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Ahmad ibn Uthmanal‑Bukhari'e aktardıأَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ
  2. 2Shurayh ibn Maslamaشُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ
  3. 3Ibrahim ibn Yusufإِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ
  4. 4Babası Yusufأَبِيهِ
  5. 5Abu Ishaqأَبِي إِسْحَاقَ
  6. 6Amr ibn Maymunعَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ
  7. 7Abdullah ibn Mas'ud Haddathعَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ حَدَّثَ
  8. 8Sa'd ibn Mu'adhسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ صَدِيقًا لأُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا مَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ، وَكَانَ سَعْدٌ إِذَا مَرَّ بِمَكَّةَ نَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ، فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ انْطَلَقَ سَعْدٌ مُعْتَمِرًا، فَنَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بِمَكَّةَ، فَقَالَ لأُمَيَّةَ انْظُرْ لِي سَاعَةَ خَلْوَةٍ لَعَلِّي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ‏.‏ فَخَرَجَ بِهِ قَرِيبًا مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ فَلَقِيَهُمَا أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ، مَنْ هَذَا مَعَكَ فَقَالَ هَذَا سَعْدٌ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ أَلاَ أَرَاكَ تَطُوفُ بِمَكَّةَ آمِنًا، وَقَدْ أَوَيْتُمُ الصُّبَاةَ، وَزَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ تَنْصُرُونَهُمْ وَتُعِينُونَهُمْ، أَمَا وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنَّكَ مَعَ أَبِي صَفْوَانَ مَا رَجَعْتَ إِلَى أَهْلِكَ سَالِمًا‏.‏ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ وَرَفَعَ صَوْتَهُ عَلَيْهِ أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ مَنَعْتَنِي هَذَا لأَمْنَعَنَّكَ مَا هُوَ أَشَدُّ عَلَيْكَ مِنْهُ طَرِيقَكَ عَلَى الْمَدِينَةِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أُمَيَّةُ لاَ تَرْفَعْ صَوْتَكَ يَا سَعْدُ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ سَيِّدِ أَهْلِ الْوَادِي‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ دَعْنَا عَنْكَ يَا أُمَيَّةُ، فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ إِنَّهُمْ قَاتِلُوكَ‏.‏ قَالَ بِمَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي‏.‏ فَفَزِعَ لِذَلِكَ أُمَيَّةُ فَزَعًا شَدِيدًا، فَلَمَّا رَجَعَ أُمَيَّةُ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ يَا أُمَّ صَفْوَانَ، أَلَمْ تَرَىْ مَا قَالَ لِي سَعْدٌ قَالَتْ وَمَا قَالَ لَكَ قَالَ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا أَخْبَرَهُمْ أَنَّهُمْ قَاتِلِيَّ، فَقُلْتُ لَهُ بِمَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي‏.‏ فَقَالَ أُمَيَّةُ وَاللَّهِ لاَ أَخْرُجُ مِنْ مَكَّةَ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمَ بَدْرٍ اسْتَنْفَرَ أَبُو جَهْلٍ النَّاسَ قَالَ أَدْرِكُوا عِيرَكُمْ‏.‏ فَكَرِهَ أُمَيَّةُ أَنْ يَخْرُجَ، فَأَتَاهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ، إِنَّكَ مَتَى مَا يَرَاكَ النَّاسُ قَدْ تَخَلَّفْتَ وَأَنْتَ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي تَخَلَّفُوا مَعَكَ، فَلَمْ يَزَلْ بِهِ أَبُو جَهْلٍ حَتَّى قَالَ أَمَّا إِذْ غَلَبْتَنِي، فَوَاللَّهِ لأَشْتَرِيَنَّ أَجْوَدَ بَعِيرٍ بِمَكَّةَ ثُمَّ قَالَ أُمَيَّةُ يَا أُمَّ صَفْوَانَ جَهِّزِينِي‏.‏ فَقَالَتْ لَهُ يَا أَبَا صَفْوَانَ وَقَدْ نَسِيتَ مَا قَالَ لَكَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ قَالَ لاَ، مَا أُرِيدُ أَنْ أَجُوزَ مَعَهُمْ إِلاَّ قَرِيبًا‏.‏ فَلَمَّا خَرَجَ أُمَيَّةُ أَخَذَ لاَ يَنْزِلُ مَنْزِلاً إِلاَّ عَقَلَ بَعِيرَهُ، فَلَمْ يَزَلْ بِذَلِكَ حَتَّى قَتَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِبَدْرٍ‏.‏

Çeviri

Ahmed b. Osman bana rivayet etti, Şureyh b. Mesleme bize rivayet etti, İbrahim b. Yusuf babasından, o da Ebu İshak'tan rivayet etti. Ebu İshak dedi ki: Amr b. Meymun bana, Abdullah b. Mes'ud'un (Allah ondan razı olsun) Sa'd b. Muaz'dan naklettiğini işittiğini bildirdi. Sa'd şöyle demişti: Ben Ümeyye b. Halef'in yakın dostuydum. Ümeyye Medine'den geçtiğinde Sa'd'a misafir olurdu, Sa'd Mekke'ye gittiğinde ise Ümeyye'ye misafir olurdu. Allah Resûlü ﷺ Medine'ye hicret edince, Sa'd umre yapmak üzere yola çıktı ve Mekke'de Ümeyye'nin yanına indi. Ümeyye'ye:

"Bana Kâbe'yi tavaf edebileceğim sakin bir vakit bul" dedi. Bunun üzerine Ümeyye öğleye doğru onunla dışarı çıktı. Ancak Ebu Cehil onlarla karşılaştı ve: "Ey Ebu Safvan! Yanındaki bu adam kimdir?" diye sordu. Ümeyye: "Bu Sa'd'dır" dedi. Ebu Cehil Sa'd'a hitaben: "Seni Mekke'de güven içinde tavaf ederken görüyorum, halbuki siz din değiştirenlere (Müslümanlara) barınak sağladınız ve onları destekleyip yardım edeceğinizi iddia ettiniz. Vallahi, eğer Ebu Safvan'ın himayesinde olmasaydın ailene sağ salim dönemezdin" dedi. Sa'd sesini yükselterek ona karşılık verdi: "Vallahi, eğer sen beni bundan (tavaf etmekten) alıkoyarsan, ben de seni senin için daha ağır olacak bir şeyden, yani Medine yolundan alıkoyarım." Bunun üzerine Ümeyye ona: "Ey Sa'd, vadilerin efendisi Ebu'l-Hakem'e karşı sesini yükseltme" dedi. Sa'd ise: "Bizi bırak ey Ümeyye! Vallahi ben Allah Resûlü ﷺ'in onların seni öldüreceğini söylediğini işittim" dedi. Ümeyye: "Mekke'de mi?" diye sordu. Sa'd: "Bilmiyorum" dedi. Ümeyye bu sözden dolayı büyük bir korkuya kapıldı. Ailesinin yanına döndüğünde: "Ey Ümmü Safvan! Sa'd'ın bana ne dediğini duymadın mı?" dedi. Eşi: "Sana ne dedi?" diye sorunca Ümeyye: "Muhammed'in ashabına kendisini öldüreceklerini haber verdiğini iddia etti. Ben ona 'Mekke'de mi?' diye sordum, 'Bilmiyorum' dedi" diye cevapladı. Sonra Ümeyye: "Vallahi artık Mekke'den çıkmayacağım" dedi. Ancak Bedir günü geldiğinde Ebu Cehil insanları seferber ederek: "Kervanınıza yetişin!" dedi. Ümeyye çıkmayı istemese de Ebu Cehil yanına gelip: "Ey Ebu Safvan! Sen vadilerin efendisi olduğun halde geride kaldığını gören insanlar seninle birlikte geride kalacaklardır" dedi. Ebu Cehil onu sürekli teşvik etti, nihayet Ümeyye: "Madem beni yendin, vallahi Mekke'nin en iyi devesini satın alacağım" dedi. Ardından eşine: "Ey Ümmü Safvan, hazırlığımı yap" dedi. Eşi ona: "Ey Ebu Safvan! Yesribli kardeşinin sana söylediklerini unuttun mu?" diye sordu. Ümeyye: "Hayır, ama onlarla sadece kısa bir mesafe gitmek istiyorum" dedi. Ümeyye yola çıktığında konakladığı her yerde devesini bağladı ve Allah Azze ve Celle onu Bedir'de öldürene kadar böyle yaptı.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Sa‘d’ın Ümeyye hakkındaki uyarısı gerçekleşti ve peygamberî bilginin doğruluğunu gösterdi.

Arka plan ve bağlam

Rivayet, Sa‘d ibn Muâz’ın Mekke ziyareti sırasında Ümeyye ibn Halef’i Müslümanların onu öldüreceği konusunda nasıl uyardığını anlatır. Ümeyye korkmasına rağmen daha sonra Bedir Savaşı’na gitti ve orada öldürüldü.

Kavramlar ve açıklamalar
Tavaf

Kâbe’nin çevresinde yapılan ibadet amaçlı dönüş.

Umre

Hac dönemi dışında da yapılabilen Mekke ziyareti ibadeti.

Yesrib

Medine’nin eski adı.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu anlatımda Peygamber ﷺ’in doğruluğunun bir işaretini görür: Sa‘d, ondan duyduğunu aktarmış ve olay Bedir’de gerçekleşmiştir. Anlatım ayrıca insanın seçimlerinin ve toplumsal baskının Allah’ın takdiriyle birlikte bulunduğunu gösterir; Ümeyye uyarıyı biliyordu, ancak yine de yola çıkmaya ikna edildi. Hadis tarihî bir anlatımdır; seyahat veya savaşa katılma konusunda başlı başına bir hüküm değildir.

Günümüz için dersler
  1. Güvenilir kişilerin uyarılarını dikkatle değerlendir; hırsın veya grup baskısının muhakemeni gölgelemesine izin verme.
  2. Duruma uygun söz ve davranışları seçerek haksızlığa cesaretle karşı çık.
  3. Kendi seçimlerinden ve sonuçlarından doğan sorumluluğunu inkâr etmeden Allah’ın takdirini kabul et.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.