Sahih al-Bukhari, 4066. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Uthman ibn Mawhab'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abdanal‑Bukhari'e aktardıعَبْدَانُ
- 2Abu Hamzaأَبُو حَمْزَةَ
- 3Uthman ibn Mawhabعُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَمْزَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ حَجَّ الْبَيْتَ فَرَأَى قَوْمًا جُلُوسًا فَقَالَ مَنْ هَؤُلاَءِ الْقُعُودُ قَالُوا هَؤُلاَءِ قُرَيْشٌ. قَالَ مَنِ الشَّيْخُ قَالُوا ابْنُ عُمَرَ. فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ شَىْءٍ أَتُحَدِّثُنِي، قَالَ أَنْشُدُكَ بِحُرْمَةِ هَذَا الْبَيْتِ أَتَعْلَمُ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَرَّ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَتَعْلَمُهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَدْرٍ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَتَعْلَمُ أَنَّهُ تَخَلَّفَ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَكَبَّرَ. قَالَ ابْنُ عُمَرَ تَعَالَ لأُخْبِرَكَ وَلأُبَيِّنَ لَكَ عَمَّا سَأَلْتَنِي عَنْهُ، أَمَّا فِرَارُهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَأَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَدْرٍ فَإِنَّهُ كَانَ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ". وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَإِنَّهُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ أَعَزَّ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ لَبَعَثَهُ مَكَانَهُ، فَبَعَثَ عُثْمَانَ، وَكَانَ بَيْعَةُ الرُّضْوَانِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ عُثْمَانُ إِلَى مَكَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الْيُمْنَى " هَذِهِ يَدُ عُثْمَانَ ". فَضَرَبَ بِهَا عَلَى يَدِهِ فَقَالَ " هَذِهِ لِعُثْمَانَ ". اذْهَبْ بِهَذَا الآنَ مَعَكَ.
Abdân bize rivayet etti, Ebû Hamze bize haber verdi, Osman bin Mevheb'den naklen dedi ki: Bir adam Beytullah'ı hac etmek için geldi ve oturmakta olan bir topluluk gördü.
"Bu oturanlar kimlerdir?" diye sordu. "Bunlar Kureyşlilerdir" dediler. "Şu yaşlı zat kimdir?" diye sordu. "İbn Ömer'dir" dediler. Bunun üzerine yanına gitti ve şöyle dedi: "Sana bir şey soracağım, bana anlatır mısın? Seni bu Beyt'in hürmetine and veriyorum: Osman bin Affân'ın Uhud günü kaçtığını biliyor musun?" İbn Ömer: "Evet" dedi. Adam: "Onun Bedir'e katılmayıp orada bulunmadığını biliyor musun?" diye sordu. İbn Ömer: "Evet" dedi. Adam: "Rıdvan Biatı'ndan geri kaldığını ve ona şahit olmadığını biliyor musun?" diye sordu. İbn Ömer: "Evet" dedi. Adam bunun üzerine: "Allahu Ekber!" dedi. İbn Ömer şöyle buyurdu: "Gel, sana sorduğun hususları haber vereyim ve açıklayayım. Uhud günü kaçmasına gelince, şehadet ederim ki Allah onu affetmiştir. Bedir'den geri kalmasına gelince, o sırada Resûlullah ﷺ'ın kızıyla evliydi ve eşi hastaydı. Bunun üzerine Nebi ﷺ ona: 'Senin için Bedir'e katılan bir kişinin ecri ve ganimetten payı vardır' buyurdu. Rıdvan Biatı'ndan geri kalmasına gelince, eğer Mekke'nin içinde Osman bin Affân'dan daha aziz biri olsaydı, Resûlullah mutlaka onu gönderirdi. Ancak Peygamber ﷺ Osman'ı gönderdi ve Rıdvan Biatı, Osman Mekke'ye gittikten sonra gerçekleşti. Nebi ﷺ sağ elini kaldırıp: 'Bu Osman'ın elidir' buyurdu ve onu kendi sol eline vurarak: 'Bu da Osman içindir' dedi. Şimdi bu bilgiyi alıp git."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
İbn Ömer, Osman’ın Bedir’e ve Rıdvan Biatı’na neden katılmadığını açıklar.
Hz. Peygamber ﷺ ve sahabelerinin katıldığı Bedir Savaşı.
Sahabelerin Hudeybiye’de bir ağacın altında yaptıkları bağlılık biatı.
Dağıtım uyarınca savaşa katılan kişiye ayrılan ganimet hissesi.
Klasik âlimler, Osman’ın Bedir’de bulunmamasının Hz. Peygamber’in ﷺ hasta kızına bakmasıyla ilgili olduğuna işaret eder; Hz. Peygamber ﷺ ona savaşa katılan bir kişinin sevabını ve payını vermiştir. Rıdvan Biatı’nda bulunmaması sadakat eksikliği anlamına gelmez: Hz. Peygamber ﷺ tarafından Mekke’ye gönderilmiş, biatta onu Hz. Peygamber ﷺ temsil etmiştir. İbn Ömer ayrıca Allah’ın, Uhud günü yaşananlardan dolayı Osman’ı bağışladığını aktarır. Bu rivayet, tarihî olayların bağlamı içinde değerlendirilmesi ve sahabelerin tekil aktarımlara dayanarak suçlanmaması gerektiğini öğretir.
- Tarihî eleştirilerde önce olayların tüm bağlamını ve güvenilir açıklamalarını araştırın.
- Görevi fiziksel olarak orada bulunmasına engel olsa bile kişinin gayretini takdir edin.
- Sahabeler hakkında dikkatli konuşun ve tek bir olguya dayanarak hüküm vermekten kaçının.
Aynı bölümdeki bu rivayet, Uhud Savaşı çevresindeki olayları ele alır ve tarihî bağlamı tamamlar.
Sahih al-Bukhari · #4065 (Sahih)Bu sahih rivayet de Uhud’daki olaylarla ilgilidir ve sözü edilen savaş hakkında ek bağlam sunar.
Sahih al-Bukhari · #4067 (Sahih)Aynı rivayet dizisindeki bu aktarım, askerî olaylar sırasında sahabelerin gayretini vurgular.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.