Sahih al-Bukhari, 4072. hadis
Wahshi ibn Harb rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Wahshi ibn Harb tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ. وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ، كَأَنَّهُ حَمِيتٌ. قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ، فَسَلَّمْنَا، فَرَدَّ السَّلاَمَ، قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ، مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلاَّ عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ، فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ، فَوَلَدَتْ لَهُ غُلاَمًا بِمَكَّةَ، فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ، فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلاَمَ مَعَ أُمِّهِ، فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ. قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ، إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ، فَقَالَ لِي مَوْلاَىَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ، قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ ـ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ، بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ ـ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ، فَلَمَّا اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ، أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ ـ قَالَ ـ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ ـ قَالَ ـ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ، فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ، حَتَّى فَشَا فِيهَا الإِسْلاَمُ، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ، فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لاَ يَهِيجُ الرُّسُلَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآنِي قَالَ " آنْتَ وَحْشِيٌّ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ ". قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنَ الأَمْرِ مَا بَلَغَكَ. قَالَ " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي ". قَالَ فَخَرَجْتُ، فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ ـ قَالَ ـ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ، كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ ـ قَالَ ـ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ ـ قَالَ ـ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِ. قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، قَتَلَهُ الْعَبْدُ الأَسْوَدُ.
Bana Ebu Cafer Muhammed b. Abdullah anlattı; bize Huceyn b. el-Müsenna anlattı; bize Abdülaziz b. Abdullah b. Ebi Seleme anlattı; o da Abdullah b. el-Fadl'dan, o da Süleyman b. Yesâr'dan, o da Cafer b. Amr b. Ümeyye ed-Damrî'den rivayet etti. Cafer şöyle dedi: Ubeydullah b. Adiyy b. el-Hıyâr ile birlikte yola çıktım. Humus'a vardığımızda Ubeydullah bana,
"Vahşî'yi görüp ona Hamza'nın öldürülmesini sormak ister misin?" dedi. Ben de "Evet" dedim. Vahşî Humus'ta yaşıyordu. Onu sorduk, bize "İşte şurada, sarayının gölgesinde oturuyor, sanki şişkin bir tulum gibi" denildi. Gittik ve ona yaklaştık, selam verdik, o da selamımızı aldı. Ubeydullah başını sarığıyla örtmüştü, Vahşî onun sadece gözlerini ve ayaklarını görebiliyordu. Ubeydullah, "Ey Vahşî! Beni tanıyor musun?" diye sordu. Vahşî ona baktı ve "Hayır, vallahi tanımam! Ancak biliyorum ki Adiyy b. el-Hıyâr, Ümmü Kıtâl binti Ebi'l-Îs adında bir kadınla evlenmişti ve bu kadın Mekke'de ona bir erkek çocuk doğurmuştu. Ben o çocuğa sütanne aramıştım. Bir keresinde o çocuğu annesiyle birlikte taşımış ve sonra annesine teslim etmiştim. Senin ayakların sanki o çocuğun ayaklarına benziyor" dedi. Bunun üzerine Ubeydullah yüzünü açtı ve "Bize Hamza'nın öldürülüşünü anlatmaz mısın?" dedi. Vahşî şöyle anlattı: "Evet, Bedir Savaşı'nda Hamza, Tuayme b. Adiyy b. el-Hıyâr'ı öldürmüştü. Efendim Cübeyr b. Mut'im bana, 'Amcamın intikamı olarak Hamza'yı öldürürsen hürsün' dedi. İnsanlar Aynayn yılı (Uhud Savaşı için) sefere çıktıklarında -Aynayn, Uhud dağının karşısında bir dağdır ve aralarında bir vadi vardır- ben de savaşmak üzere insanlarla birlikte çıktım. Ordular saf tuttuğunda Sibâ' öne çıkıp 'Mübareze edecek (düelloya girecek) kimse var mı?' diye seslendi. Bunun üzerine Hamza b. Abdülmuttalib öne çıktı ve 'Ey Sibâ'! Ey Ümmü Enmar'ın oğlu, ey kadınları sünnet eden! Allah'a ve Resûlü'ne ﷺ meydan mı okuyorsun?' dedi. Sonra ona hamle yaptı ve onu dünün geçmişliği gibi yok edip öldürdü. Ben bir kayanın arkasına gizlendim. Hamza bana yaklaşınca mızrağımı fırlattım; mızrak göbeğine saplandı ve kalçalarının arasından çıktı. Onunla son görüşmemiz böyle oldu. İnsanlar dönünce ben de onlarla döndüm ve İslam yayılana kadar Mekke'de kaldım. Sonra Taif'e gittim. Oradakiler Resûlullah ﷺ'a bir elçi gönderdiklerinde, bana elçilere dokunulmayacağı söylendi. Ben de onlarla birlikte çıktım ve Resûlullah ﷺ'ın huzuruna vardım. Beni görünce 'Sen Vahşî misin?' buyurdu. 'Evet' dedim. 'Hamza'yı sen mi öldürdün?' buyurdu. Ben de 'Olanlar sana ulaştığı gibidir' dedim. Buyurdu ki: 'Yüzünü benden gizleyebilir misin?' Bunun üzerine oradan ayrıldım. Resûlullah ﷺ vefat edip Müseylime el-Kezzâb ortaya çıkınca, 'Müseylime'ye karşı sefere çıkacağım, umarım onu öldürür ve böylece Hamza'yı öldürmenin kefaretini ödemiş olurum' dedim. İnsanlarla birlikte sefere çıktım ve bilinen olaylar cereyan etti. Bir de baktım ki duvarın bir gedikte duran bir adam var; sanki tüyleri diken diken olmuş boz bir deve gibi. Mızrağımı fırlattım, göğüslerinin arasına saplandı ve omuzlarının arasından çıktı. Ensar'dan bir adam da ona hücum edip kılıcıyla başına vurdu." Abdullah b. el-Fadl dedi ki: Süleyman b. Yesâr bana, Abdullah b. Ömer'in şöyle dediğini işittiğini haber verdi: Bir cariye damın üzerinden, "Ey Müminlerin Emiri! Onu siyah köle öldürdü!" diye bağırdı.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Vahşî, Hamza’yı nasıl öldürdüğünü ve daha sonra Müseylime’ye karşı nasıl savaştığını anlatır.
Peygamber ﷺ’in hayatındaki tarihî seferler ve askerî harekâtlar.
Bir koruyucu veya eski efendi; burada Cübeyr ibn Mut'im, Vahşî’nin efendisiydi.
Bir grup adına mesaj ileten temsilciler.
İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik şârihler, Vahşî’nin anlatısını Uhud tarihi ve Yemame’de Müseylime’ye karşı yapılan savaş bağlamında ele alır. Bu karşılaşma, Peygamber ﷺ’in Vahşî’yi yüzünü göstermeye zorlamadığını; onun Müslüman olmasının ise topluluğa katılmasını sağladığını gösterir. Müseylime’ye karşı daha sonra savaşması, tövbenin yerine geçen bir şey değil, Müslüman topluluğuna hizmet eden bir eylemdi. Âlimler, bu kişisel hikâyenin tek başına kısas veya esirlere muamele konusunda genel bir kural oluşturmadığını vurgular.
- Zor olayları dürüstçe anlat ve yaptıklarının sorumluluğundan kaçma.
- Tövbeyi, iyiliğe ve topluma hizmet eden tercihlerle göster.
- Başka bir gruptan gelseler bile elçilere güvenlik ve saygı göster.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.