Sahih al-Bukhari, 4101. hadis
Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Jabir ibn Abdullah tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ إِنَّا يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفِرُ فَعَرَضَتْ كُدْيَةٌ شَدِيدَةٌ، فَجَاءُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا هَذِهِ كُدْيَةٌ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ، فَقَالَ " أَنَا نَازِلٌ ". ثُمَّ قَامَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ، وَلَبِثْنَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ لاَ نَذُوقُ ذَوَاقًا، فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمِعْوَلَ فَضَرَبَ، فَعَادَ كَثِيبًا أَهْيَلَ أَوْ أَهْيَمَ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي إِلَى الْبَيْتِ. فَقُلْتُ لاِمْرَأَتِي رَأَيْتُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا، مَا كَانَ فِي ذَلِكَ صَبْرٌ، فَعِنْدَكِ شَىْءٌ قَالَتْ عِنْدِي شَعِيرٌ وَعَنَاقٌ. فَذَبَحْتُ الْعَنَاقَ وَطَحَنَتِ الشَّعِيرَ، حَتَّى جَعَلْنَا اللَّحْمَ فِي الْبُرْمَةِ، ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَالْعَجِينُ قَدِ انْكَسَرَ، وَالْبُرْمَةُ بَيْنَ الأَثَافِيِّ قَدْ كَادَتْ أَنْ تَنْضَجَ فَقُلْتُ طُعَيِّمٌ لِي، فَقُمْ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلاَنِ. قَالَ " كَمْ هُوَ ". فَذَكَرْتُ لَهُ، قَالَ " كَثِيرٌ طَيِّبٌ ". قَالَ " قُلْ لَهَا لاَ تَنْزِعُ الْبُرْمَةَ وَلاَ الْخُبْزَ مِنَ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ". فَقَالَ " قُومُوا ". فَقَامَ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ قَالَ وَيْحَكِ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَمَنْ مَعَهُمْ. قَالَتْ هَلْ سَأَلَكَ قُلْتُ نَعَمْ. فَقَالَ " ادْخُلُوا وَلاَ تَضَاغَطُوا ". فَجَعَلَ يَكْسِرُ الْخُبْزَ وَيَجْعَلُ عَلَيْهِ اللَّحْمَ، وَيُخَمِّرُ الْبُرْمَةَ وَالتَّنُّورَ إِذَا أَخَذَ مِنْهُ، وَيُقَرِّبُ إِلَى أَصْحَابِهِ ثُمَّ يَنْزِعُ، فَلَمْ يَزَلْ يَكْسِرُ الْخُبْزَ وَيَغْرِفُ حَتَّى شَبِعُوا وَبَقِيَ بَقِيَّةٌ قَالَ " كُلِي هَذَا وَأَهْدِي، فَإِنَّ النَّاسَ أَصَابَتْهُمْ مَجَاعَةٌ ".
Hallâd b. Yahyâ bize rivayet etti, Abdülvâhid b. Eymen bize babasından rivayet etti; o şöyle dedi: Câbir’in –Allah ondan razı olsun– yanına gittim. O şöyle anlattı: Hendek Savaşı günü hendek kazarken sert bir kaya parçasına rastladık. Peygamber ﷺ’e gelip:
“Hendekte sert bir kaya çıktı” dediler. O da: “Ben iniyorum” buyurdu. Sonra kalktı; karnına bir taş bağlamıştı, zira üç gündür hiçbir şey tatmamıştık. Peygamber ﷺ kazmayı aldı ve kayaya vurdu; kaya yumuşak bir kum yığınına dönüverdi. Ben: “Ey Allah’ın Resûlü! Eve gitmeme izin ver” dedim. Evime gidince hanımıma: “Peygamber ﷺ’de öyle bir hal gördüm ki buna kayıtsız kalamazdım; yanında yiyecek bir şey var mı?” diye sordum. O: “Yanımda arpa ve bir oğlak var” dedi. Oğlağı kestim, o da arpayı öğüttü. Eti tencereye koyduk. Hamur mayalanmış, tencere ocak taşlarının üzerinde neredeyse pişmek üzereyken Peygamber ﷺ’e gittim ve: “Yanınızda biraz yemek hazırladım; ey Allah’ın Resûlü, siz ve yanınızda bir ya da iki kişi kalkıp gelsin” dedim. O: “Ne kadar var?” diye sordu. Durumu anlatınca: “Çok ve güzel” buyurdu. Sonra: “Ona söyle, ben gelinceye kadar tencereyi ateşten indirmesin, ekmeği de tandırdan çıkarmasın” dedi. Ardından: “Kalkın!” buyurdu. Muhacirler ve Ensar kalktı. Hanımımın yanına girince: “Vay haline! Peygamber ﷺ, Muhacirler, Ensar ve beraberindekilerle birlikte geldi” dedim. O: “Sana sordu mu?” diye sorunca: “Evet” dedim. Peygamber ﷺ: “İçeri girin ve birbirinizi itişmeyin” buyurdu. Ekmeği bölüyor, üzerine et koyuyor, tencereden veya tandırdan her aldığında üzerini örtüyor ve ashâbına ikram ediyordu. Ashâbı doyuncaya kadar ekmek bölmeye ve et dağıtmaya devam etti; üstelik yemekten artakaldı. Bunun üzerine: “Bundan ye ve hediye et, çünkü insanlar açlığa uğradı” buyurdu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ açlara yardım etti ve yemeğini birçok kişiyle paylaştı.
Olay, Hendek kazılırken, sahabelerin ağır şartlar altında çalıştığı ve açlık çektiği sırada meydana geldi.
Müslümanların Hendek Savaşı sırasında kazdığı savunma hendeği.
Muhacirler Medine’ye hicret eden Müslümanlardı; Ensar ise onları destekleyen Medine halkıydı.
Sert toprağı veya kayayı parçalamakta kullanılan ağır bir alet.
İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik âlimler, bu kıssanın Allah’ın özel yardımını ve aynı zamanda Peygamber ﷺ’in gayretini gösterdiğine dikkat çeker: Kendisi sert kayanın yanına gitmiş, ardından sahabelerine hizmet etmiştir. Rivayet; cömertliği, kıtlık zamanında yemeği paylaşmayı ve yemek sırasında izdihamı önlemeyi över. Ayrıca Allah’ın bereketiyle az miktardaki yiyeceğin birçok kişiyi doyurabileceğini gösterir.
- Erzakın sınırlı olsa bile aç olanlarla elindekini paylaş.
- Başkaları ağır iş yaparken sen de yardım et; liderlik, hizmet ederek de gösterilir.
- Yemek dağıtırken herkesin güvenle yararlanabilmesi için sakinlik ve yeterli alan sağlayın.
Bu sahih rivayet, Hendek’in kazılmasını ve sahabelerin açlıklarına rağmen birlikte çalışmalarını anlatır.
Sahih al-Bukhari · #4102 (Sahih)Cabir’den gelen bu rivayet de Hendek seferi sırasında yemeğin birçok kişiyle paylaşılmasını anlatır.
Sahih al-Bukhari · #4099 (Sahih)Bu rivayet Hendek seferi sırasında yaşanan başka bir olayı anlatır ve ağır şartlara dair bağlamı tamamlar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.