Peygamber'in Gazveleri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 4141. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Peygamber'in Gazveleri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا، وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ لَهُ اقْتِصَاصًا، وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ، قَالُوا قَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيُّهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا، خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ، فَكُنْتُ أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ، فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، دَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ، آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَلَمَسْتُ صَدْرِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ، فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي، فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ، قَالَتْ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يُرَحِّلُونِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ عَلَيْهِ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَهْبُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ، فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَحَمَلُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ فَسَارُوا، وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا مِنْهُمْ دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ، وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ، فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي، فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا تَكَلَّمْنَا بِكَلِمَةٍ وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، وَهَوَى حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ، فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا، فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَرَكِبْتُهَا، فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، وَهُمْ نُزُولٌ ـ قَالَتْ ـ فَهَلَكَ ‏{‏فِيَّ‏}‏ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَ الإِفْكِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ أُخْبِرْتُ أَنَّهُ كَانَ يُشَاعُ وَيُتَحَدَّثُ بِهِ عِنْدَهُ، فَيُقِرُّهُ وَيَسْتَمِعُهُ وَيَسْتَوْشِيهِ‏.‏ وَقَالَ عُرْوَةُ أَيْضًا لَمْ يُسَمَّ مِنْ أَهْلِ الإِفْكِ أَيْضًا إِلاَّ حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ، وَمِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، وَحَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ فِي نَاسٍ آخَرِينَ، لاَ عِلْمَ لِي بِهِمْ، غَيْرَ أَنَّهُمْ عُصْبَةٌ ـ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ـ وَإِنَّ كُبْرَ ذَلِكَ يُقَالُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ كَانَتْ عَائِشَةُ تَكْرَهُ أَنْ يُسَبَّ عِنْدَهَا حَسَّانُ، وَتَقُولُ إِنَّهُ الَّذِي قَالَ: فَإِنَّ أَبِي وَوَالِدَهُ وَعِرْضِي لِعِرْضِ مُحَمَّدٍ مِنْكُمْ وِقَاءُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏ ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَلِكَ يَرِيبُنِي وَلاَ أَشْعُرُ بِالشَّرِّ، حَتَّى خَرَجْتُ حِينَ نَقَهْتُ، فَخَرَجْتُ مَعَ أُمِّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَكَانَ مُتَبَرَّزَنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا‏.‏ قَالَتْ وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ قِبَلَ الْغَائِطِ، وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا، قَالَتْ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ، أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ أَىْ هَنْتَاهْ وَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ وَقُلْتُ مَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ ـ قَالَتْ ـ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهُ مَاذَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ، فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا لَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، ثُمَّ أَصْبَحْتُ أَبْكِي ـ قَالَتْ ـ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْأَلُهُمَا وَيَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ ـ قَالَتْ ـ فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ، فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلَكَ وَلاَ نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا‏.‏ وَأَمَّا عَلِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ، وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَسَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ‏.‏ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏"‏ أَىْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ، غَيْرَ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ ـ قَالَتْ ـ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ يَوْمِهِ، فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي عَنْهُ أَذَاهُ فِي أَهْلِي، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ فَقَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْذِرُكَ، فَإِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بِنْتَ عَمِّهِ مِنْ فَخِذِهِ، وَهْوَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ، وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ ـ قَالَتْ ـ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، وَلَوْ كَانَ مِنْ رَهْطِكَ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ يُقْتَلَ‏.‏ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ ـ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ ـ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَتْ فَثَارَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ ـ قَالَتْ ـ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ ـ قَالَتْ ـ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ كُلَّهُ، لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ـ قَالَتْ ـ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا، لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، حَتَّى إِنِّي لأَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، فَبَيْنَا أَبَوَاىَ جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي ـ قَالَتْ ـ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا، فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ ـ قَالَتْ ـ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَىْءٍ ـ قَالَتْ ـ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، يَا عَائِشَةُ إِنَّهُ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً، فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِّي فِيمَا قَالَ‏.‏ فَقَالَ أَبِي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ‏.‏ قَالَتْ أُمِّي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ كَثِيرًا إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ، فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، فَوَاللَّهِ لاَ أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ وَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي حِينَئِذٍ بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، لَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَجْلِسَهُ، وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ، حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ، حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِنَ الْعَرَقِ مِثْلُ الْجُمَانِ وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ، مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْهِ ـ قَالَتْ ـ فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا أَنْ قَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ أَمَّا اللَّهُ فَقَدْ بَرَّأَكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَالَتْ لِي أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، فَإِنِّي لاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ـ قَالَتْ ـ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَفَقْرِهِ ـ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏ وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ بَلَى وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ وَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي فَقَالَ لِزَيْنَبَ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ إِلَّا خَيْرًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ قَالَتْ وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنِي مِنْ حَدِيثِ هَؤُلَاءِ الرَّهْطِ ثُمَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَاللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِي قِيلَ لَهُ مَا قِيلَ لَيَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا كَشَفْتُ مِنْ كَنَفِ أُنْثَى قَطُّ قَالَتْ ثُمَّ قُتِلَ بَعْدَ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Çeviri

Bize Abdülaziz b. Abdullah anlattı, bize İbrahim b. Sa'd anlattı, Salih'ten, İbn Şihab'dan, o dedi ki: Bana Urve b. Zübeyr, Said b. Müseyyeb, Alkame b. Vakkas ve Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe b. Mes'ud; Aişe'den (Allah ondan razı olsun), Nebi ﷺ'in eşinden, ifk ehlinin hakkında söyledikleri sözleri naklettiler. Her biri bana onun haberinin bir kısmını aktardı. Bazıları haberi diğerlerinden daha iyi bellemiş ve anlatımda daha sağlamdı. Ben her birinden Aişe hakkında anlattıklarını ezberledim. Anlattıklarının bir kısmı diğerini doğruluyordu, her ne kadar bazıları diğerlerinden daha dikkatli olsa da. Dediler ki: Aişe şöyle anlattı: Resûlullah ﷺ bir sefere çıkmak istediğinde eşleri arasında kur'a çekerdi; kur'a hangisine çıkarsa onu yanında götürürdü. Bir gazvesinde aramızda kur'a çekti ve kur'a bana çıktı. Böylece hicab ayeti indirildikten sonra Resûlullah ﷺ ile birlikte yola çıktım. Ben howdejimde taşınıyor, konakladığımızda da howdejimle birlikte indiriliyordum. Yola devam ettik, Resûlullah ﷺ gazvesini tamamlayıp döndüğünde, Medine'ye yaklaşırken bir gece hareket emri verdi. Hareket emri verildiğinde kalktım, ordunun ilerisine geçtim. İhtiyacımı giderip bineğime döndüğümde göğsüme dokundum ve Zifar boncuklarından yapılmış kolyemin koptuğunu fark ettim. Kolyemi aramak için geri döndüm ve arayışım beni oyaladı. Beni taşıyan grup geldi, benim içinde olduğumu sanarak howdejimi kaldırdılar ve bindiğim devenin üzerine yerleştirdiler. O dönemde kadınlar hafifti; şişman değillerdi ve vücutlarında fazla et yoktu, çünkü az yemek yerlerdi. Bu yüzden adamlar howdeji kaldırıp yüklerken hafifliğini yadırgamadılar. O sırada ben genç bir kızdım. Deveyi kaldırdılar ve yürüyüp gittiler. Ordu gittikten sonra kolyemi buldum. Konakladıkları yere geldim ama orada ne çağıran ne de cevap veren kimse vardı. Kendi konaklama yerime yöneldim, beni fark edip geri döneceklerini düşündüm. Yerimde otururken uyku bastırdı ve uyuyakaldım. Ordunun gerisinde kalan Safvan b. Muattal es-Sülemi ez-Zekvani sabahleyin bulunduğum yere ulaştı. Uyuyan bir insan karaltısı gördü ve beni görünce tanıdı; çünkü hicab emrinden önce beni görmüştü. Onun beni tanıdığı anda söylediği istirca (İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn) sesiyle uyandım. Hemen yüzümü cilbabımla örttüm. Vallahi aramızda tek kelime geçmedi ve ondan istirca dışında hiçbir söz duymadım. Devesini çöktürdü, ön ayaklarına bastı, ben de kalkıp bindim. Sonra deveyi yedeğinde çekerek, öğle sıcağının en şiddetli anında, ordunun mola verdiği sırada onlara yetişti. Bu olay sebebiyle helak olması gerekenler helak oldu. İfk'in büyüklüğünü üstlenen kişi ise Abdullah b. Ubey b. Selûl idi. Urve dedi ki: Bana bildirildiğine göre bu sözler onun yanında yayılıyor ve konuşuluyor, o da bunu tasdik ediyor, dinliyor ve yayılması için soruyordu. Urve ayrıca dedi ki: İfk ehlinden isim olarak sadece Hassan b. Sabit, Mistah b. Üsase ve Hamne binti Cahş zikredildi; bunların dışında bilmediğim başka kimseler de vardı, fakat onlar Allah Teâlâ'nın buyurduğu gibi bir gruptular. Bu işin en büyüğü Abdullah b. Ubey b. Selûl'e atfedilir. Urve dedi ki: Aişe, Hassan'ın yanında kötülenmesinden hoşlanmazdı ve derdi ki:

"O, 'Benim babam, onun babası ve benim namusum, sizin karşınızda Muhammed'in namusunun koruyucusudur' diyen kişidir." Aişe dedi ki: Medine'ye vardık ve bir ay boyunca hastalandım. İnsanlar ifk ehlinin sözlerini yayıp dururken ben bundan tamamen habersizdim. Ancak hastalığım sırasında beni şüphelendiren şey, Resûlullah ﷺ'tan hasta olduğum zamanlarda gördüğüm şefkati bu kez göremememdi. Resûlullah ﷺ yanıma giriyor, selam veriyor, "Nasıl oldu?" diye soruyor ve çıkıp gidiyordu. Bu durum beni endişelendiriyordu ama kötülüğün farkında değildim. İyileşince, tuvalet ihtiyacı için kullanılan Menasi' doğru Ummü Mistah ile birlikte çıktım. Evlerimizin yakınına tuvalet yapmadan önce sadece geceleri dışarı çıkardık. Adetimiz eski Arapların çöldeki adeti gibiydi; evlerin yanına tuvalet yapılmasını hoş görmezdik. Ben ve Ummü Mistah -ki o, Ebu Rühm b. Muttalib b. Abdi Menaf'ın kızıdır, annesi Sakhr b. Amir'in kızı ve Ebu Bekir es-Sıddîk'in halasıdır, oğlu da Mistah b. Üsase b. Abbad b. Muttalib'tir- ihtiyacımızı giderip evime dönerken Ummü Mistah örtüsüne takılıp sendeledi ve "Mistah kahrolsun!" dedi. Ona dedim ki: "Ne kötü söz söyledin! Bedir'e katılmış bir adama sövüyor musun?" O da: "Ey Hantah! Onun ne dediğini duymadın mı?" dedi. "Ne dedi?" diye sordum. Bana ifk ehlinin sözlerini anlattı. Hastalığım daha da arttı. Evime dönünce Resûlullah ﷺ yanıma geldi, selam verdi ve "Nasıl oldu?" diye sordu. Ben de: "Anneme babama gitmeme izin verir misiniz?" dedim. Haberi onlardan öğrenip emin olmak istiyordum. Resûlullah ﷺ izin verdi. Anneme: "Anneciğim, insanlar ne konuşuyor?" dedim. O: "Kızım, üzülme. Vallahi, kocası tarafından sevilen güzel bir kadının kumaları varsa, onun hakkında çokça konuşurlar" dedi. "Sübhânallah! İnsanlar gerçekten bunu mu konuşuyor?" dedim. O gece sabaha kadar ağladım, gözyaşlarım dinmedi ve uyuyamadım. Sabah olunca yine ağlıyordum. Vahiy gecikince Resûlullah ﷺ Ali b. Ebi Talib ve Usame b. Zeyd'i çağırıp eşinden ayrılma konusunda onlara danıştı. Usame, bildiği masumiyeti ve kalbindeki sevgisiyle Resûlullah ﷺ'a: "Ehlinizdir, biz onlar hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyoruz" dedi. Ali ise: "Ya Resûlallah! Allah size darlık getirmedi, ondan başka kadınlar çoktur. Cariyeyi sorgula, sana doğruyu söyler" dedi. Resûlullah ﷺ Berire'yi çağırdı ve "Ey Berire, onda seni şüphelendiren bir şey gördün mü?" diye sordu. Berire: "Seni hak ile gönderen Zat'a yemin ederim ki, onda gizleyeceğim hiçbir kusur görmedim. Sadece o genç bir kızdır; ailesinin hamurunu bırakıp uyur, evcil hayvan gelip onu yer" dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ o gün minbere çıktı ve Abdullah b. Ubey b. Selûl hakkında özür diledi. Dedi ki: "Ey Müslümanlar! Ehlim hakkında bana eziyeti ulaşan şu adam konusunda bana kim yardım eder? Vallahi ehlim hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyorum. Hakkında hayırdan başka bir şey bilmediğim bir adamı anıyorlar ve o, ehlimin yanına ancak benimle birlikte girer." Ensar'dan Beni Abdüleşhel kabilesinden Sa'd b. Muaz kalktı ve dedi ki: "Ya Resûlallah! Ben sana yardımcı olurum. Eğer Evs'tense boynunu vururum; eğer kardeşlerimiz Hazrec'tense emret, emrini yerine getirelim." Hazrec'ten bir adam kalktı; Hassân'ın amcasının kızı onun kolundandı, bu kişi Hazrec'in efendisi Sa'd b. Ubade idi. O zamana kadar salih bir adamdı ama kavmiyetçilik onu harekete geçirdi ve Sa'd'a dedi ki: "Yalan söylüyorsun, Allah'a yemin ederim ki onu öldüremezsin ve gücün yetmez. Eğer senin kavminden olsaydı öldürülmesini istemezdin." Bunun üzerine Sa'd b. Muaz'ın amcasının oğlu Üseyd b. Huveydir kalktı ve Sa'd b. Ubade'ye dedi ki: "Yalan söylüyorsun, Allah'a yemin ederim ki onu mutlaka öldüreceğiz. Sen münafıklardan yana tartışan bir münafıksın." Bunun üzerine Evs ve Hazrec kabileleri öylesine galeyana geldiler ki neredeyse birbirleriyle savaşacaklardı; Resûlullah ﷺ ise minberdeydi. Resûlullah ﷺ onları sakinleştirmeye devam etti, sonunda sustular ve o da sustu. O gün boyu ağladım, gözyaşlarım dinmedi, uyuyamadım. Sabah olduğunda annem ve babam yanımdaydı. İki gece ve bir gündür ağlıyor, gözyaşlarım dinmiyor, uyku girmiyordu; sanki ciğerim parçalanacak sanıyordum. Annem ve babam yanımda otururken ben ağlıyordum ki Ensar'dan bir kadın izin istedi. İzin verdim, geldi ve benimle birlikte ağlamaya başladı. Biz bu haldeyken Resûlullah ﷺ içeri girdi, selam verdi ve oturdu. Olaydan beri yanıma oturmamıştı ve bir aydır hakkımda kendisine vahiy gelmemişti. Oturduğunda şehadet getirdi ve şöyle buyurdu: "Emmâ ba'd, ey Aişe! Senin hakkında şöyle şöyle şeyler bana ulaştı. Eğer masumsan, Allah seni temize çıkaracaktır. Eğer bir günah işlediysen, Allah'tan mağfiret dile ve O'na tövbe et. Çünkü kul günahını itiraf edip tövbe ederse, Allah tövbesini kabul eder." Resûlullah ﷺ sözünü bitirdiğinde gözyaşlarım tamamen kesildi, tek bir damla bile hissetmedim. Babama: "Resûlullah ﷺ'a benim adıma cevap ver" dedim. Babam: "Vallahi Resûlullah ﷺ'a ne diyeceğimi bilemiyorum" dedi. Anneme: "Sen cevap ver" dedim. Annem: "Vallahi Resûlullah ﷺ'a ne diyeceğimi bilemiyorum" dedi. Genç bir kız olmama ve Kur'an'dan fazlasını okumamama rağmen dedim ki: "Vallahi biliyorum ki siz bu sözü duydunuz, kalplerinize yerleşti ve inandınız. Eğer size masum olduğumu söylersem inanmazsınız. Eğer bir şey itiraf edersem -Allah benim masum olduğumu bildiği halde- bana inanırsınız. Vallahi kendim ve sizin için Yusuf'un babasından başka bir örnek bulamıyorum; o demişti ki: {Artık güzel bir sabır gerekir. Anlattıklarınıza karşı yardım edecek olan yalnızca Allah'tır.} Sonra dönüp yatağıma uzandım. Allah biliyordu ki ben masumdum ve O beni temize çıkaracaktı. Fakat vallahi, Allah'ın benim hakkımda okunan bir vahiy indireceğini hiç düşünmemiştim; kendimi Allah'ın hakkında konuşacağı kadar önemli görmüyordum. Sadece Resûlullah ﷺ'ın rüyada benim masumiyetimi görmesini umuyordum. Ama vallahi, Resûlullah ﷺ yerinden kalkmadan ve ev halkından kimse çıkmadan vahiy indi. Vahiy geldiğinde kendisini tutan hal onu tuttu. Soğuk bir kış günü olmasına rağmen, inen sözün ağırlığından dolayı alnından inci taneleri gibi ter damlıyordu. Vahiy hali sona erdiğinde Resûlullah ﷺ gülümsedi ve ilk sözü şu oldu: "Ey Aişe! Allah seni temize çıkardı." Annem bana: "Kalk yanına git" dedi. Ben: "Vallahi ona gitmem, ben sadece Allah Azze ve Celle'ye hamd ederim" dedim. Allah Teâlâ {İfk'i getirenler...} diye başlayan on ayeti indirdi ve böylece masumiyetim ilan edildi. Ebu Bekir es-Sıddîk -akrabalığı ve fakirliği nedeniyle Mistah b. Üsase'ye nafaka verirdi- dedi ki: "Vallahi Aişe hakkında söylediklerinden sonra Mistah'a asla bir şey vermeyeceğim." Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: {İçinizden fazilet ve bolluk sahibi olanlar, akrabalarına, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere vermeyeceklerine dair yemin etmesinler; bağışlasınlar ve vazgeçsinler. Allah'ın sizi bağışlamasını istemez misiniz? Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.} Ebu Bekir es-Sıddîk: "Evet, vallahi Allah'ın beni bağışlamasını isterim" dedi ve Mistah'a verdiği nafakayı geri verdi, "Vallahi bunu ondan asla kesmeyeceğim" dedi. Aişe dedi ki: Resûlullah ﷺ Zeyneb binti Cahş'e de sormuştu: "Ne biliyorsun veya ne gördün?" Zeyneb: "Ya Resûlallah! Kulağımı ve gözümü korurum. Vallahi hayırdan başka bir şey bilmiyorum" dedi. Aişe dedi ki: Nebi ﷺ'in eşleri arasında bana rakip olan oydu, fakat Allah onu takvasıyla korudu. Kız kardeşi Hamne ise onun için mücadele etti ve helak olanlarla birlikte helak oldu. İbn Şihab dedi ki: Bu topluluktan bana ulaşan haber budur. Urve dedi ki: Aişe anlattı: Vallahi, hakkında konuşulan o adam sürekli "Sübhânallah! Nefsim elinde olan Zat'a yemin ederim ki, hiçbir kadının örtüsünü açmadım" derdi. Daha sonra o adam Allah yolunda şehid edildi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Allah, acı veren bir iftira kampanyasının ardından Aişe’nin masumiyetini bildirdi.

Arka plan ve bağlam

Hadis, bir seferden sonra ve ordunun gerisinde kalmasının ardından Aişe’ye karşı yürütülen iftira kampanyasını anlatır. Nur suresinin (24:11–20) ayetleri onun masumiyetini ilan etmiş; 24:22. ayet, Ebu Bekir’i Mistah’a yaptığı maddi yardımı yeniden sürdürmeye ve onu affetmeye teşvik etmiştir.

Kavramlar ve açıklamalar
el-ifk

Ağır, uydurma bir suçlama veya iftira.

istirca'

Bir sıkıntı karşısında söylenen “Şüphesiz biz Allah’a aidiz ve O’na döneceğiz” sözü.

hevdec

Devenin üzerine yerleştirilen, üstü örtülü taşınma mahfesi.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik müfessirler, Kur’an’ın Aişe’nin masumiyetini açıkça doğruladığını ve doğrulanmamış suçlamaları yaymanın büyük bir günah olduğunu vurgular. Ayrıca Müslümanın söylentileri araştırması, iffeti ve itibarı koruması ve kanıt olmadan bir suçlama hakkında hüküm vermemesi gerektiği sonucuna varırlar. Ebu Bekir’in örneği, Allah’ın bağışlamasını uman kişinin affetmesinin ve muhtaç bir akrabasına yardım etmeyi sürdürmesinin daha faziletli olduğunu gösterir.

Günümüz için dersler
  1. Gerçekleri dikkatlice araştırmadan bir suçlamayı yaymayın.
  2. Haksızlığa uğrayan kişiye destek olun ve itibarını dedikodudan koruyun.
  3. Acı veren bir hatadan sonra affetmeyi düşünün ve ihtiyaç sahiplerine faydalı yardımı kesmeyin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.