Sahih al-Bukhari, 4230. hadis
Abu Musa al-Ash'ari rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abu Musa al-Ash'ari tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ، فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ أَنَا، وَأَخَوَانِ لِي أَنَا أَصْغَرُهُمْ، أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ، وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ ـ إِمَّا قَالَ بِضْعٌ وَإِمَّا قَالَ ـ فِي ثَلاَثَةٍ وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي، فَرَكِبْنَا سَفِينَةً، فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ، فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا، فَوَافَقْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ، وَكَانَ أُنَاسٌ مِنَ النَّاسِ يَقُولُونَ لَنَا ـ يَعْنِي لأَهْلِ السَّفِينَةِ ـ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ، وَدَخَلَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ، وَهْىَ مِمَّنْ قَدِمَ مَعَنَا، عَلَى حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَائِرَةً، وَقَدْ كَانَتْ هَاجَرَتْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فِيمَنْ هَاجَرَ، فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى حَفْصَةَ وَأَسْمَاءُ عِنْدَهَا، فَقَالَ عُمَرُ حِينَ رَأَى أَسْمَاءَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ. قَالَ عُمَرُ الْحَبَشِيَّةُ هَذِهِ الْبَحْرِيَّةُ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ نَعَمْ. قَالَ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ، فَنَحْنُ أَحَقُّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكُمْ. فَغَضِبَتْ وَقَالَتْ كَلاَّ وَاللَّهِ، كُنْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُطْعِمُ جَائِعَكُمْ، وَيَعِظُ جَاهِلَكُمْ، وَكُنَّا فِي دَارِ أَوْ فِي أَرْضِ الْبُعَدَاءِ الْبُغَضَاءِ بِالْحَبَشَةِ، وَذَلِكَ فِي اللَّهِ وَفِي رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَايْمُ اللَّهِ، لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا، وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَذْكُرَ مَا قُلْتَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ كُنَّا نُؤْذَى وَنُخَافُ، وَسَأَذْكُرُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَسْأَلُهُ، وَاللَّهِ لاَ أَكْذِبُ وَلاَ أَزِيغُ وَلاَ أَزِيدُ عَلَيْهِ.
Ebû Mûsâ (r.a.) şöyle anlatmıştır: Biz Yemen'deyken Peygamber ﷺ'in hicret haberi bize ulaştı. Bunun üzerine ben ve iki kardeşim, ona doğru muhacir olarak yola çıktık. Kardeşlerimin en küçüğü bendim; birisi Ebû Burde, diğeri ise Ebû Ruhm idi. Kavmimizden elli üç veya elli iki kişiydik. Bir gemiye bindik, ancak gemimiz bizi Habeşistan'da Necaşi'nin yanına götürdü. Orada Ca'fer b. Ebî Tâlib ile karşılaştık ve hep birlikte Medine'ye gelinceye kadar onunla kaldık. Hayber'in fethi sırasında Peygamber ﷺ'e kavuştuk. İnsanlardan bazıları, yani gemidekiler hakkında şöyle diyordu:
"Biz sizden önce hicret ettik." Bizimle birlikte gelenlerden Esmâ bint Umeys, Peygamber ﷺ'in eşi Hafsa'yı ziyarete gitti. Esmâ da Necaşi'ye hicret edenlerdendi. Ömer, Hafsa'nın yanına girdiğinde Esmâ da oradaydı. Ömer, Esmâ'yı görünce: "Bu kimdir?" diye sordu. O da: "Esmâ bint Umeys'tir" dedi. Ömer: "Şu Habeşli mi? Şu deniz yolcusu mu?" diye sorunca Esmâ: "Evet" dedi. Ömer: "Biz sizden önce hicret ettik, bu yüzden Allah Resûlü ﷺ üzerinde biz sizden daha çok hak sahibiyiz" dedi. Bunun üzerine Esmâ öfkelendi ve şöyle dedi: "Hayır, vallahi! Siz Allah Resûlü ﷺ'in yanında idiniz; o sizin açlarınızı doyuruyor, cahillerinize öğüt veriyordu. Biz ise Habeşistan'da uzak, yabancı ve düşman bir diyardaydık. Bütün bunlar Allah ve Resûlü ﷺ için idi. Vallahi, senin söylediklerini Allah Resûlü ﷺ'e arz edinceye kadar ne bir yemek yiyeceğim ne de bir su içeceğim. Biz orada eziyet gördük ve korktuk. Bunu Peygamber ﷺ'e anlatacak ve soracağım. Vallahi ne yalan söylerim, ne sözünü çarpıtırım ne de üzerine bir şey eklerim."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimi bir hicret uğruna yapılan büyük fedakârlıklar takdir ve saygıyı hak eder.
Rivayet, Ömer ile Esmâ bint Umeys arasında kimin daha önce hicret ettiği ve kimin Peygamber ﷺ üzerinde daha fazla hak sahibi olduğu hakkında geçen bir konuşmayı anlatır. Esmâ daha sonra Ömer’in sözlerini Peygamber ﷺ’e aktardı.
Din uğruna göç; burada Müslümanların dinlerini koruyabilecekleri bir yere yaptıkları yolculuk.
Müslümanların himaye bulduğu Habeşistan hükümdarının unvanı.
Yemen’den gemiyle Habeşistan’a giden Müslüman topluluğu.
Klasik âlimler, muhacirlerin faziletinin yalnızca varış sırasına göre ölçülmediğine dikkat çeker: Allah uğruna göğüs gerdikleri sınavlar ve yaptıkları fedakârlıklar da önem taşır. Esmâ, başkalarının faziletine dair bir sözün Peygamber ﷺ’e dikkatli ve dürüst biçimde aktarılabileceğini gösterir. Bu rivayet, insanlar arasında rekabeti körüklemeye dayanak oluşturmaz; aksine adil biçimde takdir etmenin önemini vurgular.
- Başkalarının faziletlerini kendininkilerle karşılaştırmadan önce çabalarını ve fedakârlıklarını takdir et.
- Adaletsiz veya incitici bir yargıyı, ilim ve yetki sahibi birine sakin ve doğru biçimde aktar.
- İnsanlardan takdir görmek veya onların önüne geçmek için değil, Allah rızası için büyük çaba göster.
Bu rivayet, Esmâ’nın şikâyetini Peygamber ﷺ’e nasıl ilettiğini ve onun nasıl cevap verdiğini anlatır.
Sahih al-Bukhari · #4229 (Sahih)Kitabın aynı bölümündeki bu rivayet, hicretin faziletlerine ve çevresindeki olaylara ışık tutar.
Sahih al-Bukhari · #54 (Sahih)Bu meşhur rivayet, amellerin değerini onları yapma niyetine bağlar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.