Sahih al-Bukhari, 4240. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Yahya ibn Bukayral‑Bukhari'e aktardıيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةَ
- 6Aishaعَائِشَةَ
- 7Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ، وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ". وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ، دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيٌّ لَيْلاً، وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا، وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وَجْهٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ، فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ، وَلَمْ يَكُنْ يُبَايِعُ تِلْكَ الأَشْهُرَ، فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا، وَلاَ يَأْتِنَا أَحَدٌ مَعَكَ، كَرَاهِيَةً لِمَحْضَرِ عُمَرَ. فَقَالَ عُمَرُ لاَ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَيْتَهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي، وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ. فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ، فَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَقَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا فَضْلَكَ، وَمَا أَعْطَاكَ، اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ، وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ، وَكُنَّا نَرَى لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَصِيبًا. حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ، فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي، وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ، فَلَمْ آلُ فِيهَا عَنِ الْخَيْرِ، وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ. فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ. فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ الظُّهْرَ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ، وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ، وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ، ثُمَّ اسْتَغْفَرَ، وَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ، وَحَدَّثَ أَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ، وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ، وَلَكِنَّا نَرَى لَنَا فِي هَذَا الأَمْرِ نَصِيبًا، فَاسْتَبَدَّ عَلَيْنَا، فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا، فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا، حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ.
Bize Yahya b. Bükeyr anlattı, bize Leys anlattı, Ukayl'dan, o da İbn Şihab'dan, o da Urve'den, o da Aişe'den rivayet etti: Peygamber'in ﷺ kızı Fatıma — Allah'ın selamı üzerine olsun —, Ebu Bekir'e haber göndererek Resûlullah'ın ﷺ Medine'de Allah'ın kendisine fey olarak verdiği mallardan, Fedek'ten ve Hayber humusunun geri kalan kısmından mirasını talep etti. Bunun üzerine Ebu Bekir şöyle dedi:
"Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Biz miras bırakmayız; bıraktığımız sadakadır. Ancak Muhammed'in ﷺ ailesi bu maldan yiyebilir.' Vallahi ben, Resûlullah'ın ﷺ sadakasının durumunu, onun Resûlullah ﷺ zamanındaki halinden hiçbir şekilde değiştirmeyeceğim ve onda Resûlullah'ın ﷺ yaptığı gibi tasarrufta bulunacağım." Böylece Ebu Bekir, Fatıma'ya bu maldan bir şey vermeyi reddetti. Fatıma da bu sebeple Ebu Bekir'e darıldı, onu terk etti ve vefat edinceye kadar onunla konuşmadı. Fatıma, Peygamber'in ﷺ vefatından sonra altı ay daha yaşadı. Vefat ettiğinde eşi Ali onu geceleyin defnetti, Ebu Bekir'e haber vermedi ve cenaze namazını tek başına kıldı. Fatıma hayatta iken insanların Ali'ye karşı büyük bir hürmeti vardı; ancak Fatıma vefat edince Ali, insanların kendisine karşı tutumunun değiştiğini hissetti. Bunun üzerine Ali, Ebu Bekir ile barışmak ve ona biat etmek istedi. Zira o aylar boyunca (Peygamber'in ﷺ vefatı ile Fatıma'nın vefatı arasındaki dönemde) biat etmemişti. Ali, Ebu Bekir'e haber göndererek: "Bize gel, fakat yanında kimse getirme" dedi; çünkü Ömer'in bulunmasından hoşlanmıyordu. Ömer ise: "Hayır, vallahi onlara yalnız giremezsin!" dedi. Ebu Bekir: "Onların bana ne yapabileceklerini sanıyorsun? Vallahi ben mutlaka onlara gideceğim" karşılığını verdi. Nihayet Ebu Bekir yanlarına girdi. Ali teşehhüd okudu ve şöyle dedi: "Biz senin faziletini ve Allah'ın sana verdiklerini elbette biliyoruz. Allah'ın sana lütfettiği hayra haset etmiyoruz. Ancak sen yönetim işinde bizi istişareye dahil etmedin; halbuki biz, Resûlullah'a ﷺ yakınlığımız sebebiyle bu işte bizim de bir payımız olduğunu düşünüyorduk." Bu sözler üzerine Ebu Bekir'in gözlerinden yaşlar süzüldü. Konuşmaya başladığında dedi ki: "Nefsim elinde olan Allah'a yemin ederim ki, Resûlullah'ın ﷺ akrabalarıyla sıla-i rahim yapmak, kendi akrabalarımla yapmaktan bana daha sevimlidir. Fakat aramızda bu mallar konusunda çıkan anlaşmazlığa gelince, iyilikten yana elimden geleni yaptım ve Resûlullah'ın ﷺ bu konuda nasıl tasarruf ettiğini gördü isem, aynısını yapmaktan geri durmadım." Bunun üzerine Ali, Ebu Bekir'e: "Sana biat etmek için vaadin ikindi vaktidir" dedi. Ebu Bekir öğle namazını kıldıktan sonra minbere çıktı, teşehhüd okudu, Ali'nin durumunu ve biatten geri kalışını anlattı, sunduğu özrü kabul ettiğini belirtti ve Allah'tan mağfiret diledi. Sonra Ali kalktı, istiğfar etti, teşehhüd okudu, Ebu Bekir'in hakkını yüceltti ve yaptıklarının Ebu Bekir'e hasetinden veya Allah'ın ona lütfettiği üstünlüğü inkar etmesinden kaynaklanmadığını söyledi. Ali ekledi: "Ancak biz bu emirde (hilafette) bizim de bir payımız olduğunu düşünüyor ve bu hususta istişare edilmediğimiz için içimizde bir kırgınlık hissediyorduk." Müslümanlar bundan memnun oldular ve: "Doğru yaptın" dediler. Ali, bilinen doğru olana (biat etmeye) döndüğünde Müslümanlar ona yeniden yakınlaştılar.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ebû Bekir mirasın idaresini sürdürdü; Ali barışmayı amaçladı.
Peygamber ﷺ vefat ettikten sonra mallarının nasıl ele alınacağı ve liderlik konusunda istişare hakkında görüş ayrılığı çıktı. Metin, Ali ile Ebû Bekir’in kırgınlıklarını konuşup barışmalarını anlatır.
Savaş olmaksızın Müslüman toplumun eline geçen mallar.
Peygamber ﷺ’in bildirdiğine göre olağan miras gibi paylaştırılmayan hayır malı.
Lideri meşru olan çerçevede destekleme ve ona itaat etme yönünde verilen açık taahhüt.
Klasik âlimler, Peygamber ﷺ’in sözünden onun mirasının özel miras olarak paylaştırılmayacağı, hayır malı olarak yönetileceği sonucunu çıkarırlar; rivayete göre ailesinin geçimi bu maldan karşılanabilirdi. Ebû Bekir, Peygamber ﷺ’in koyduğu düzeni sürdürmeyi görevi saydı. Âlimler ayrıca Ali’nin istişare konusundaki itirazını dile getirme hakkına ve açık yüreklilikle barışmanın değerine dikkat çeker. Dört Sünni fıkıh mezhebi, Peygamber’in ﷺ mirasına ilişkin bu kuralı kabul eder.
- Bir anlaşmazlıkta, karara temel oluşturan hususları ilgililerin anlayabilmesi için ilgili sözü ve anlaşmayı dikkatle açıklayın.
- Kırgınlıklarınızı saygıyla dile getirin ve anlaşmazlık büyümeden önce dürüst bir konuşmaya imkân tanıyın.
- Bir çatışmanın ardından aktif biçimde barışmayı arayın ve karşılıklı iş birliğini yeniden kurun.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.