Sahih al-Bukhari, 4303. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abdullah ibn Maslamaal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ
- 2Malikمَالِكٍ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
- 5Aishaعَائِشَةَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدٍ أَنْ يَقْبِضَ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، وَقَالَ عُتْبَةُ إِنَّهُ ابْنِي. فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ فِي الْفَتْحِ أَخَذَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَأَقْبَلَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَقْبَلَ مَعَهُ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ، فَقَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ هَذَا ابْنُ أَخِي، عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ. قَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا أَخِي، هَذَا ابْنُ زَمْعَةَ، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ. فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ابْنِ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَإِذَا أَشْبَهُ النَّاسِ بِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُوَ لَكَ، هُوَ أَخُوكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ". مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ، وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " احْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ ". لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ. قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ". وَقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَصِيحُ بِذَلِكَ.
Abdullah b. Mesleme bana Mâlik'ten, o İbn Şihâb'tan, o Urve b. Zübeyr'den, o Âişe'den (Allah ondan razı olsun), o da Nebî ﷺ'den rivayet etti. Leys de şöyle dedi: Yûnus bana İbn Şihâb'tan rivayet etti; Urve b. Zübeyr bana haber verdi ki Âişe şöyle demiştir: Utbe b. Ebî Vakkās, kardeşi Sa'd'a Zem'a'nın cariyesinin oğlunu himayesine almasını vasiyet etmiş ve 'O benim oğlumdur' demişti. Allah Resûlü ﷺ Mekke'nin Fethi sırasında Mekke'ye geldiğinde, Sa'd b. Ebî Vakkās Zem'a'nın cariyesinin oğlunu aldı ve onu Allah Resûlü ﷺ'e getirdi; Abd b. Zem'a da onunla birlikte geldi. Sa'd b. Ebî Vakkās: 'Bu benim kardeşimin oğludur; o bana bunun kendi oğlu olduğunu vasiyet etti' dedi. Abd b. Zem'a ise: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bu benim kardeşimdir, bu Zem'a'nın oğludur, onun döşeğinde doğmuştur' dedi. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ Zem'a'nın cariyesinin oğluna baktı ve gördü ki o, insanlardan en çok Utbe b. Ebî Vakkās'a benziyordu. Allah Resûlü ﷺ buyurdu ki: 'O senindir, o senin kardeşindir ey Abd b. Zem'a', çünkü o babasının döşeğinde doğmuştu. Sonra Allah Resûlü ﷺ: 'Ey Sevde! Ondan hicap eyle (kendini ört)' buyurdu; çünkü onda Utbe b. Ebî Vakkās ile büyük bir benzerlik görmüştü. İbn Şihâb dedi ki: Âişe anlattı, Allah Resûlü ﷺ buyurdu ki: 'Çocuk döşeğe aittir, zina eden için ise taş vardır.' İbn Şihâb ayrıca Ebu Hureyre'nin bu sözü haykırarak söylediğini belirtti.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Nesep evlilik yatağına göre belirlenir; benzerlik ise ihtiyat gerektirir.
Mekke'nin Fethi sırasında, Zem'a'nın cariyesinin oğlunun nesebi hakkında bir anlaşmazlık çıktı: Sa'd, Utbe'nin iddiasını ileri sürerken Abd ibn Zem'a babasının evlilik yatağını delil gösterdi.
Çocuğun doğduğu geçerli evlilik ilişkisi; burada nesebin belirlenmesinin hukuki dayanağını oluşturur.
Zina eden kişinin nesep üzerinde hak kazanmadığını ifade eden Arapça bir deyimdir. Ceza hukukunun uygulanması ayrı şartlara ve yetkili makama bağlıdır.
Nesep hükmü bu kişiyi otomatik olarak mahrem yapmadığı için Sevde'nin onun yanında örtünmesi gerekiyordu.
Klasik âlimler, «Çocuk evlilik yatağına aittir» ifadesinden, geçerli bir evlilik birliği içinde doğan çocuğun kural olarak kocaya nispet edileceği sonucunu çıkarırlar. Babalık iddiası veya fiziksel benzerlik bu hukuki kuralı ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte Peygamber ﷺ, açık benzerlik sebebiyle Sevde'ye örtünmesini söyledi: hukuki nesep ile fiziksel akrabalık konusundaki ihtiyat birbirinden ayrı meselelerdir. Fıkıh mezhepleri evlilik yatağı kuralını kabul eder; nesebin tespiti için gereken şartlar ve resmî inkârın sonuçları konusunda ayrıntılarda farklılık gösterir.
- Nesep hakkında yalnızca görünüşe veya kanıtlanmamış bir iddiaya dayanarak hüküm vermeyin; geçerli hukuki kuralları izleyin.
- Hukuki aile bağlarını kişisel ihtiyattan ayrı tutun: Bir hüküm, yakınlığa ilişkin bütün kuralları kendiliğinden belirlemez.
- Hassas aile anlaşmazlıklarını özenle ele alın; ilgili olguları ve kuralları yetkin âlimlere veya bir hâkime değerlendirtin.
Bu rivayet de Zem'a'nın cariyesinin oğluna ilişkin anlaşmazlığı ve nesebin evlilik yatağı yoluyla belirlenmesi hükmünü aktarır.
Sahih al-Bukhari · #4304 (Sahih)Aynı kitaptaki bu anlatım, Mekke'nin Fethi çevresindeki olaylarla bağlantılıdır ve rivayetin tarihsel bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.