Sahih al-Bukhari, 4566. hadis
Usama ibn Zayd rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abu al‑Yamanal‑Bukhari'e aktardıأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 5Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ ـ قَالَ ـ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ وَالْمُسْلِمِينَ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، ثُمَّ قَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا. فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ، وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ، إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِينَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، ارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ. فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ، فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَنُوا، ثُمَّ رَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ". يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ " قَالَ كَذَا وَكَذَا ". قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ عَنْهُ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ، لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، لَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبُحَيْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُونَهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ ما رَأَيْتَ. فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا } الآيَةَ، وَقَالَ اللَّهُ {وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ الْعَفْوَ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ، حَتَّى أَذِنَ اللَّهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهِ صَنَادِيدَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَعَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ. فَبَايَعُوا الرَّسُولَ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا.
Ebü'l-Yemân bize rivayet etti, Şuayb bize haber verdi, Zührî'den, o dedi ki: Urve b. Zübeyr bana haber verdi ki Üsame b. Zeyd (Allah her ikisinden de razı olsun) ona şunu anlatmıştır: Resûlullah ﷺ Fedek'te yapılmış kalın bir örtü serilmiş bir eşeğe bindi ve Üsame b. Zeyd'i arkasına aldı. Bedir Savaşı'ndan önce Benî Hâris b. Hazrec yurdunda Sa'd b. Ubâde'yi ziyaret etmeye gidiyordu. Dedi ki: Nihayet içinde Abdullah b. Ubey b. Selûl'ün de bulunduğu bir meclisin yanından geçti; bu, Abdullah b. Ubey henüz İslam'a girmeden önceydi. Mecliste Müslümanlar, müşrikler, putperestler ve Yahudilerden karışık bir topluluk vardı ve mecliste Abdullah b. Revâha da bulunuyordu. Hayvanın kaldırdığı toz bulutu meclisi kaplayınca Abdullah b. Ubey ridasıyla burnunu kapattı ve
"Bizi toza boğmayın" dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ onlara selam verdi, durdu, indi, onları Allah'a davet etti ve kendilerine Kur'an okudu. Abdullah b. Ubey b. Selûl şöyle dedi: "Ey adam! Söylediklerinden daha güzel bir söz yoktur; eğer bu hak ise bizim meclislerimizde bizi rahatsız etme. Konakladığın yere dön, sana kim gelirse ona anlat." Abdullah b. Revâha ise: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü! Bizim meclislerimize gelip bize oku, çünkü biz bunu seviyoruz" dedi. Bunun üzerine Müslümanlar, müşrikler ve Yahudiler birbirlerine sövmeye başladılar, neredeyse birbirlerine saldıracaklardı. Nebi ﷺ onları sakinleştirmeye devam etti, nihayet sustular. Sonra Nebi ﷺ bineğine bindi ve Sa'd b. Ubâde'nin yanına girinceye kadar yürüdü. Nebi ﷺ ona: "Ey Sa'd! Ebû Hubbâb'ın ne dediğini duymadın mı?" buyurdu. Bundan kasdı Abdullah b. Ubey idi. "Şöyle şöyle dedi" buyurdu. Sa'd b. Ubâde: "Ey Allah'ın Resûlü! Onu affet ve bağışla. Sana Kitab'ı indiren Zat'a yemin ederim ki Allah sana indirdiği Hak ile geldiğinde, bu belde halkı onu tahta oturtup başına sarık bağlamak üzere ittifak etmişlerdi. Fakat Allah sana verdiği Hak ile buna engel olunca, o bunu hazmedemedi ve kıskandı; gördüğün şeyi bu yüzden yaptı" dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ onu affetti. Nebi ﷺ ve ashabı, Allah'ın emrettiği üzere müşrikleri ve Ehl-i Kitap'ı affederler ve onların eziyetlerine sabrederlerdi. Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur: {Andolsun, sizden önce kendilerine kitap verilenlerden ve müşriklerden pek çok incitici söz işiteceksiniz...} (Âl-i İmrân, 3/186). Yine Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {Ehl-i Kitap'tan çoğu, nefislerindeki haset sebebiyle, imanınızdan sonra sizi tekrar kâfir yapmayı arzu ederler...} (Bakara, 2/109). Nebi ﷺ, Allah kendilerine karşı savaşmaya izin verinceye kadar, Allah'ın emrettiği affa uymaya devam etti. Nihayet Resûlullah ﷺ Bedir Savaşı'nı yaptığında ve Allah onun vasıtasıyla Kureyş kâfirlerinin ileri gelenlerini öldürdüğünde, İbn Ubey b. Selûl ve beraberindeki müşrikler ve putperestler: "Bu iş (İslam) artık yönünü buldu (galip geldi)" dediler. Böylece Resûlullah ﷺ'a İslam üzere biat ettiler ve Müslüman oldular.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ incitici sözlere sakinlik ve bağışlayıcılıkla karşılık verdi.
Olay, Bedir Savaşı'ndan önce, Peygamber ﷺ Sa'd ibn Ubada'yı ziyaret etmek üzere yoldayken yaşandı. Hadis, onun farklı kişilerden oluşan bir topluluğu İslam'a davet edişini, büyüyen tartışmayı yatıştırmasını ve Abdullah ibn Ubayy'i affetmesini anlatır.
Yahudiler ve Hristiyanlar gibi daha önce vahyedilmiş bir kitap almış topluluklar için kullanılan bir ifade.
Abdullah ibn Ubayy ibn Salul'ün lakabı.
Peygamber ﷺ'in tebliğ ettiği Allah'ın vahyi ve hidayeti.
Âlimler bu rivayetten, insanları Allah'a davet etmenin, kişi mesajı reddetse veya incitici sözler söylese bile hikmet, sabır ve özdenetim gerektirdiği sonucunu çıkarırlar. Peygamber ﷺ çatışmanın büyümesine izin vermedi ve o sırada Allah'ın verdiği emir doğrultusunda affetmeyi seçti. Sa'd ibn Ubada, kıskançlık ve boşa çıkan beklentilerin Abdullah ibn Ubayy'in davranışını açıkladığını belirtti; bu anlayış intikama değil, bağışlayıcılığa yol açtı. Bu bölüm ayrıca belirli bir tarihî dönemi anlatır ve ilgili vahiyler ile koşullar dikkate alınmadan uygulanmamalıdır.
- Bir hakarete hemen karşılık vermeyin; önce ortamın sakinleşmesi için zaman tanıyın.
- Başkalarını, mesajı kabul etmeseler bile, durumu gözeterek ve saygıyla davet edin.
- Bir anlaşmazlıkta nedenleri araştırın; adil ve uygun olduğunda affetmeyi seçin.
Aynı tefsir kitabındaki bu rivayet, Kur'an ayetlerine ek bağlam sunar ve imtihanlarla başa çıkma temasıyla bağlantılıdır.
Sahih al-Bukhari · #4568 (Sahih)Bu rivayet bir Kur'an ayetinin açıklamasını ele alır ve böylece bu bölümdeki nebevî Kur'an açıklamasına ek bağlam sağlar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.