Sahih al-Bukhari, 4750. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا، فَخَرَجَ سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا نَزَلَ الْحِجَابُ، فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ، فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي، فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا، فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ، وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي، فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ، بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ، فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ " كَيْفَ تِيكُمْ ". ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي، وَلاَ أَشْعُرُ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقَهْتُ، فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَهْوَ مُتَبَرَّزُنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا، وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ، فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ، وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، قَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَىْ هَنْتَاهُ، أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " كَيْفَ تِيكُمْ ". فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ، مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ، هَوِّنِي عَلَيْكَ فَوَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا. قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ، يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنَ الْوُدِّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَهْلَكَ، وَمَا نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَإِنْ تَسْأَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ، قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ " أَىْ بَرِيرَةُ، هَلْ رَأَيْتِ عَلَيْهَا مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ". قَالَتْ بَرِيرَةُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ، تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ، قَالَتْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ، قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي، فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً، مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ". فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ، إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ، ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ، أَمَرْتَنَا، فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ، قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ، وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ، فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ، فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ، قَالَتْ فَمَكُثْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي ـ وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ ـ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي، فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي، قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا، لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي، قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ". قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ، قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ. قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتْ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ، إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ، وَصَدَّقْتُمْ بِهِ فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ قَوْلَ أَبِي يُوسُفَ قَالَ {فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} قَالَتْ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي، وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، وَلَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ، وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي يُنْزَلُ عَلَيْهِ، قَالَتْ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُرِّيَ عَنْهُ وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا " يَا عَائِشَةُ، أَمَّا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَقَدْ بَرَّأَكِ ". فَقَالَتْ أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ. قَالَتْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ، لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ. وَأَنْزَلَ اللَّهُ {إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لاَ تَحْسِبُوهُ} الْعَشْرَ الآيَاتِ كُلَّهَا، فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ، وَفَقْرِهِ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى، وَاللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي، فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ، وَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا. قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُ زَيْنَبَ ابْنَةَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي، فَقَالَ " يَا زَيْنَبُ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ ". فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي، مَا عَلِمْتُ إِلاَّ خَيْرًا. قَالَتْ وَهْىَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ، وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ مِنْ أَصْحَابِ الإِفْكِ.
Bize Yahya b. Bükeyr anlattı, bize Leys anlattı, Yûnus'tan, İbn Şihâb'dan, o dedi ki: Bana Urve b. Zübeyr, Saîd b. Müseyyeb, Alkame b. Vakkâs ve Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe b. Mes'ûd, Peygamber ﷺ'in eşi Âişe'nin -Allah ondan razı olsun- kıssasını haber verdiler. İfk ehli ona iftira attıklarında Allah onu söylediklerinden temize çıkarmıştı. Her biri bana hadisinden bir bölüm anlattı; bazıları bazılarını doğruluyordu, her ne kadar bazıları diğerlerinden daha iyi ezberlemiş olsa da. Urve'nin Âişe'den -Allah ondan razı olsun- aktardığına göre, Peygamber ﷺ'in eşi Âişe şöyle demiştir:
"Resûlullah ﷺ bir sefere çıkmak istediğinde eşleri arasında kur'a çekerdi; kur'a kime isabet ederse onu yanında götürürdü." Âişe dedi ki: "Bir gazvesinde aramızda kur'a çekti ve kur'a bana isabet etti. Böylece hicap ayeti indikten sonra Resûlullah ﷺ ile birlikte yola çıktım. Ben mahfecimde taşınıyor ve orada indiriliyordum. Yolculuğumuza devam ettik. Resûlullah ﷺ gazvesini tamamlayıp döndüğünde ve biz Medine'ye yaklaşırken, bir gece hareket emri verdi. Hareket emri verildiğinde kalktım ve ordunun önüne geçtim. İhtiyacımı giderdikten sonra konakladığım yere döndüm, ancak bakıyorum ki Zafar boncuklarından yapılmış gerdanlığım kopmuş. Gerdanlığımı aradım ve bu arayış beni oyaladı. Beni taşıyan grup geldi, benim içinde olduğumu sanarak mahfecimi bindiğim devenin üzerine yüklediler. O dönemde kadınlar hafifti, etlenmemişlerdi çünkü az yemek yerlerdi. Bu yüzden mahfeci kaldırdıklarında hafifliğini yadırgamadılar. Ayrıca ben genç bir kızdım. Deveyi sürdüler ve yürüdüler. Ordu hareket ettikten sonra gerdanlığımı buldum. Konakladıkları yere geldim ama orada ne çağıran ne de cevap veren kimse vardı. Benim kaldığım yere gittim ve beni fark edip geri döneceklerini düşündüm. Orada otururken gözüm baskın geldi ve uyuyakaldım. Safvan b. Muattal es-Sülemî ez-Zekvânî ordunun gerisindeydi. Gecenin son kısmında yola çıktı ve sabah olduğunda benim bulunduğum yere ulaştı. Uyuyan bir insan karaltısı gördü, yanıma geldi ve beni görünce tanıdı; çünkü hicap emrinden önce beni görmüştü. Onun 'İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn' diyerek beni tanımasıyla uyandım. Yüzümü cilbabımla örttüm. Vallahi bana tek bir kelime bile söylemedi, ondan sadece bu istirca sözünü duydum. Ta ki bineğini çöktürüp ön ayaklarına bastı ve ben bindim. Sonra beni taşıyan bineği yedeğinde çekerek yola koyuldu. Nihayet ordu öğle sıcağında konakladıktan sonra onlara yetişti. Helak olması gereken helak oldu ve iftirayı yöneten kişi Abdullah b. Ubey b. Selûl idi. Sonra Medine'ye vardık. Geldiğimde bir ay boyunca hastalandım. İnsanlar ifk sahiplerinin sözlerini yayıyorlardı ama ben bundan hiçbir şey hissetmiyordum. Hastalığım sırasında beni şüphelendiren şey, hasta olduğumda Resûlullah ﷺ'den görmeye alıştığım şefkati artık göremememdi. Resûlullah ﷺ yanıma giriyor, selam veriyor ve 'Nasılsınız?' diye sorup çıkıyordu. Beni şüphelendiren buydu ama durumu fark edemedim. İyileştikten sonra Ümmü Mıstah ile birlikte tuvalet ihtiyacı için Menâsi' tarafına çıktım. Evlerimizin yakınına tuvaletler yapmadan önce sadece geceleri çıkardık. Bu durumumuz, evlerinin yanına tuvalet yapmayı rahatsız edici bulan eski Arapların adetleri gibiydi. Ben ve Ümmü Mıstah -ki o Ebû Rühm b. Abdi Menâf'ın kızıdır, annesi Ebû Bekir es-Sıddîk'in halası Sahr b. Âmir'in kızıdır, oğlu da Mıstah b. Üsâse'dir- işimizi bitirip evime doğru dönerken Ümmü Mıstah örtüsüne takılıp sendeledi ve 'Mıstah kahrolsun!' dedi. Ona dedim ki: 'Ne kötü bir söz söyledin! Bedir'e katılmış bir adama sövüyor musun?' Dedi ki: 'Ey hatun kişi! Onun ne dediğini duymadın mı?' Ben: 'Ne dedi?' diye sordum. Bana ifk ehlinin sözlerini anlatınca hastalığım katlandı. Evime dönünce Resûlullah ﷺ yanıma girdi, selam verdi ve 'Nasılsınız?' dedi. Ben de: 'Annemle babama gitmeme izin verir misiniz?' dedim. O sırada haberi onlardan teyit etmek istiyordum. Resûlullah ﷺ izin verdi. Ebeveynimin yanına gittim ve anneme: 'Anneciğim, insanlar ne konuşuyor?' dedim. Annem: 'Kızım, kendine yüklenme. Vallahi, kocasının sevdiği ve kumaları olan güzel bir kadın nadiren bulunur ki kumaları hakkında konuşmasınlar,' dedi. Ben: 'Sübhânallah! İnsanlar gerçekten bunu mu konuştu?' dedim. O gece sabaha kadar ağladım, gözyaşlarım dinmedi ve uyuyamadım. Sabah olduğunda hala ağlıyordum. Vahyin gecikmesi üzerine Resûlullah ﷺ, eşiyle ayrılık konusunda istişare etmek üzere Ali b. Ebî Tâlib ve Üsâme b. Zeyd'i -Allah onlardan razı olsun- çağırdı. Üsâme b. Zeyd, Resûlullah ﷺ'e ailesinin masumiyeti hakkındaki bildiklerini ve onlara duyduğu sevgiyi ifade ederek: 'Ya Resûlallah! O senin ailendir, biz onlar hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyoruz,' dedi. Ali b. Ebî Tâlib ise: 'Ya Resûlallah! Allah sana darlık getirmedi, ondan başka kadınlar çoktur. Cariyeyi sorgularsan sana doğruyu söyler,' dedi. Âişe dedi ki: Resûlullah ﷺ Berîre'yi çağırdı ve 'Ey Berîre! Onda seni şüphelendiren bir şey gördün mü?' diye sordu. Berîre: 'Hayır, seni Hak ile gönderen Zat'a yemin ederim ki, onda kusur sayabileceğim bir şey görmedim; sadece o genç bir kızdır, ailesinin hamurunu bırakıp uyur, evcil hayvan gelip onu yer,' dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ ayağa kalktı ve minber üzerinde Abdullah b. Ubey b. Selûl'den dolayı özür diledi. Minberdeyken şöyle buyurdu: 'Ey Müslüman topluluğu! Aileme eziyeti ulaşan bir adama karşı bana kim mazeret beyan eder? Vallahi ailem hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyorum. Hakkında hayırdan başka bir şey bilmediğim ve aileme ancak benimle birlikte giren bir adamdan bahsettiler.' Ensar'dan Sa'd b. Muâz ayağa kalktı ve dedi ki: 'Ya Resûlallah! Ben ona karşı seni mazeretli kılarım. Eğer Evs kabilesindense boynunu vururum; eğer kardeşlerimiz Hazrec'tense emret, emrini yerine getirelim.' Bunun üzerine Hazrec'in efendisi Sa'd b. Ubâde ayağa kalktı. O daha önce salih bir adamdı ama kavmiyetçilik onu harekete geçirdi. Sa'd'a: 'Yalan söylüyorsun! Allah'ın ömrüne yemin ederim ki onu öldüremezsin ve buna gücün yetmez,' dedi. Sa'd b. Muâz'ın amcasının oğlu Üseyd b. Hudayr ayağa kalktı ve Sa'd b. Ubâde'ye: 'Sen yalan söylüyorsun! Allah'ın ömrüne yemin ederim ki onu mutlaka öldüreceğiz, çünkü sen münafıklardan yana tartışan bir münafıksın,' dedi. Evs ve Hazrec kabileleri öylesine galeyana geldiler ki birbirleriyle savaşmaya ramak kaldılar; Resûlullah ﷺ ise minberde ayakta duruyordu. Resûlullah ﷺ onları susturuncaya kadar yatıştırdı, nihayet sustular ve o da sustu. Âişe dedi ki: O gün gözyaşlarım dinmedi ve uyuyamadım. Sabah olduğunda anne ve babam yanımdaydı -iki gece ve bir gündür uyumadan ve gözyaşlarım dinmeden ağlamıştım- ağlamaktan ciğerimin parçalanacağını sanıyorlardı. Onlar yanımda otururken ben ağlıyordum, Ensar'dan bir kadın izin istedi, ona izin verdim, oturup benimle birlikte ağladı. Biz bu haldeyken Resûlullah ﷺ yanımıza girdi, selam verdi ve oturdu. Hakkımda söylenenler söylendiğinden beri yanıma oturmamıştı ve bir ay boyunca hakkımda vahiy gelmemişti. Oturduğunda teşehhüd okudu, sonra buyurdu: 'Emmâ ba'd ey Âişe! Senin hakkında şöyle şöyle şeyler bana ulaştı. Eğer masumsan Allah seni temize çıkaracaktır. Eğer bir günah işlediysen Allah'tan mağfiret dile ve O'na tövbe et. Çünkü kul günahını itiraf edip tövbe ederse Allah tövbesini kabul eder.' Resûlullah ﷺ sözünü bitirdiğinde gözyaşlarım tamamen kesildi, tek bir damla bile hissetmedim. Babama: 'Söyledikleri hususunda Resûlullah ﷺ'e cevap ver,' dedim. O: 'Vallahi Resûlullah ﷺ'e ne diyeceğimi bilemiyorum,' dedi. Anneme: 'Sen cevap ver,' dedim. O da: 'Resûlullah ﷺ'e ne diyeceğimi bilemiyorum,' dedi. Âişe dedi ki: Genç bir kız olmama ve Kur'an'ı fazla okumamama rağmen dedim ki: 'Vallahi biliyorum ki bu sözü duydunuz, kalplerinize yerleşti ve inandınız. Eğer size masum olduğumu söylersem -ki Allah masum olduğumu biliyor- bana inanmazsınız. Eğer bir şeyi itiraf edersem -ki Allah onun masumu olduğumu biliyor- bana inanırsınız. Vallahi sizin için Yusuf'un babasının şu sözünden başka bir örnek bulamıyorum: "Artık güzel bir sabır gerekir. Anlattıklarınıza karşı yardım edecek olan yalnızca Allah'tır."' Sonra dönüp yatağıma uzandım. O an masum olduğumu ve Allah'ın beni temize çıkaracağını biliyordum. Ama vallahi, Allah'ın benim meselem hakkında okunan bir vahiy indireceğini hiç düşünmemiştim. Kendimi, Allah'ın hakkında okunan bir söz söyleyeceği kadar değerli görmüyordum. Sadece Resûlullah ﷺ'in rüyada benim masumiyetimi gösterecek bir rüya görmesini umuyordum. Vallahi Resûlullah ﷺ yerinden kalkmamış ve ev halkından kimse dışarı çıkmamıştı ki vahiy indi. Vahyin ağırlığından dolayı her zaman olduğu gibi onu bir ağırlık kapladı; soğuk bir kış günü olmasına rağmen teri inci taneleri gibi dökülüyordu. Resûlullah ﷺ'den vahiy hali gidince gülümseyerek kalktı ve ilk sözü şu oldu: 'Ey Âişe! Allah seni temize çıkardı.' Annem: 'Kalk yanına git,' dedi. Ben: 'Vallahi ona kalkmayacağım ve sadece Allah Azze ve Celle'ye hamd edeceğim,' dedim. Allah şu ayetleri indirdi: "Şüphesiz iftirayı getirenler sizden bir gruptur..." (Nûr Suresi, 24:11-20), on ayetin tamamı. Allah masumiyetim hakkında bunları indirince, akrabası olması ve fakirliği nedeniyle Mıstah b. Üsâse'ye nafaka veren Ebû Bekir es-Sıddîk -Allah ondan razı olsun-: 'Vallahi Âişe hakkında söylediklerinden sonra Mıstah'a asla bir şey vermeyeceğim,' dedi. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: "İçinizden fazilet ve bolluk sahibi olanlar, yakınlarına, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere vermeyeceklerine dair yemin etmesinler; bağışlasınlar ve vazgeçsinler. Allah'ın sizi bağışlamasını sevmez misiniz? Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir." (24:22). Ebû Bekir: 'Evet, vallahi Allah'ın beni bağışlamasını isterim,' dedi ve Mıstah'a verdiği nafakayı geri verdi, 'Vallahi bunu ondan asla kesmeyeceğim,' dedi. Âişe ayrıca şunu söyledi: Resûlullah ﷺ Zeyneb binti Cahş'a da durumumu sordu: 'Ey Zeyneb! Ne bildin veya ne gördün?' Zeyneb: 'Ya Resûlallah! Kulağımı ve gözümü korurum (yalan söylemem), hayırdan başka bir şey bilmiyorum,' dedi. Resûlullah ﷺ'in eşleri arasında benimle rekabet eden oydu, ancak Allah onu takvasıyla korudu. Fakat kız kardeşi Hamne onun adına mücadele etti ve ifk sahipleriyle birlikte helak oldu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Allah, Aişe’yi iftiradan temize çıkardı ve affetmeye çağırdı.
Hadis, bir seferin ardından Aişe’ye atılan iftirayı ve onun masumiyetini doğrulayan Nur Suresi 24:11–20 ayetlerinin inişini anlatır. 24:22. ayette Ebu Bekir, Mistah’ı affetmeye ve ona maddi desteğini yeniden sürdürmeye teşvik edilir.
İftira olarak yayılan ağır ve uydurma bir suçlama.
Devenin üzerine yerleştirilen üstü kapalı mahfe.
Pişmanlıkla Allah’a yönelip O’ndan bağışlanma dilemek.
Klasik müfessirler, vahyin Aişe’nin masumiyetini doğruladığını ve kanıtlanmamış suçlamaları yaymanın büyük bir günah olduğunu vurgular. Ebu Bekir’le ilgili bölüm, kişi bizzat incinmiş olsa bile affetmenin ve yardıma yeniden başlamanın erdemli olduğunu öğretir. Fakihler, eşler arasında kura çekilmesinden birlikte yapılan yolculuklarda adil davranmanın gerektiği sonucunu çıkarır; dört Sünni mezhep, bunun kesin uygulamasını evlilik haklarına ilişkin hükümler çerçevesinde ele alır.
- Olguları dikkatlice doğrulamadan bir suçlamayı başkalarına aktarma.
- İftiraya uğrayan birini destekle ve söylentiyi daha fazla yayma.
- Biri seni derinden incitmiş olsa bile affetmeyi düşün ve iyilik etmeyi sürdür.
Bu hadis de iftira olayıyla bağlantılı Nur Suresi ayetlerini ele alır.
Sahih al-Bukhari · #4751 (Sahih)Bu rivayet iftira olayını Aişe’nin annesinin bakış açısından aktarır.
Sahih al-Bukhari · #4752 (Sahih)Aişe’nin Nur Suresi’nden ayetleri okuyup açıklaması, bu olayın bağlamını tamamlar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.