Sahih al-Bukhari, 4772. hadis
Al-Musaiyab ibn Hazn rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Al-Musaiyab ibn Hazn tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهِ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، فَقَالَ " أَىْ عَمِّ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ". فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ، وَيُعِيدَانِهِ بِتِلْكَ الْمَقَالَةِ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَأَبَى أَنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَاللَّهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ} وَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي أَبِي طَالِبٍ، فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم {إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {أُولِي الْقُوَّةِ} لاَ يَرْفَعُهَا الْعُصْبَةُ مِنَ الرِّجَالِ. {لَتَنُوءُ} لَتُثْقِلُ. {فَارِغًا} إِلاَّ مِنْ ذِكْرِ مُوسَى. {الْفَرِحِينَ} الْمَرِحِينَ. {قُصِّيهِ} اتَّبِعِي أَثَرَهُ، وَقَدْ يَكُونُ أَنْ يَقُصَّ الْكَلاَمَ {نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ}. {عَنْ جُنُبٍ} عَنْ بُعْدٍ عَنْ جَنَابَةٍ وَاحِدٌ، وَعَنِ اجْتِنَابٍ أَيْضًا، يَبْطِشُ وَيَبْطُشُ. {يَأْتَمِرُونَ} يَتَشَاوَرُونَ. الْعُدْوَانُ وَالْعَدَاءُ وَالتَّعَدِّي وَاحِدٌ. {آنَسَ} أَبْصَرَ. الْجِذْوَةُ قِطْعَةٌ غَلِيظَةٌ مِنَ الْخَشَبِ، لَيْسَ فِيهَا لَهَبٌ، وَالشِّهَابُ فِيهِ لَهَبٌ. وَالْحَيَّاتُ أَجْنَاسٌ الْجَانُّ وَالأَفَاعِي وَالأَسَاوِدُ. {رِدْءًا} مُعِينًا. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {يُصَدِّقُنِي} وَقَالَ غَيْرُهُ {سَنَشُدُّ} سَنُعِينُكَ كُلَّمَا عَزَّزْتَ شَيْئًا فَقَدْ جَعَلْتَ لَهُ عَضُدًا. مَقْبُوحِينَ مُهْلَكِينَ. {وَصَّلْنَا} بَيَّنَّاهُ وَأَتْمَمْنَاهُ. {يُجْبَى} يُجْلَبُ .{بَطِرَتْ} أَشِرَتْ. {فِي أُمِّهَا رَسُولاً} أُمُّ الْقُرَى مَكَّةُ وَمَا حَوْلَهَا. {تُكِنُّ} تُخْفِي. أَكْنَنْتُ الشَّىْءَ أَخْفَيْتُهُ، وَكَنَنْتُهُ أَخْفَيْتُهُ وَأَظْهَرْتُهُ. {وَيْكَأَنَّ اللَّهَ} مِثْلُ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ {يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ} يُوَسِّعُ عَلَيْهِ وَيُضَيِّقُ عَلَيْهِ.
Ebû’l-Yemen bize rivayet etti, Şuayb bize haber verdi, ez-Zührî’den; o dedi ki: Saîd b. el-Müseyyeb bana haber verdi, babasından; o dedi ki: Ebû Tâlib’e ölüm yaklaştığında Resûlullah ﷺ yanına geldi ve orada Ebû Cehl ile Abdullah b. Ebî Ümeyye b. el-Muğîre’yi buldu. Resûlullah ﷺ buyurdu ki:
“Ey amcam! ‘Lâ ilâhe illallah’ de; bu kelimeyle senin için Allah katında delil getireyim.” Bunun üzerine Ebû Cehl ve Abdullah b. Ebî Ümeyye, Ebû Tâlib’e: “Sen şimdi Abdülmuttalib’in dininden vaz mı geçeceksin?” dediler. Resûlullah ﷺ ona bunu teklif etmeye devam ederken, o ikisi de aynı sözü tekrarlayıp durdular. Nihayet Ebû Tâlib onlara söylediği son söz olarak Abdülmuttalib’in dini üzere olduğunu belirtti ve ‘Lâ ilâhe illallah’ demekten kaçındı. Resûlullah ﷺ buyurdu ki: “Vallahi, hakkımda nehyedilinceye kadar senin için istiğfar edeceğim.” Bunun üzerine Allah şu âyeti indirdi: {Peygamber’e ve iman edenlere, müşrikler için bağışlanma dilemeleri yakışmaz} (9:113). Ve Allah, Ebû Tâlib hakkında özel olarak Resûlullah ﷺ’a şu âyeti indirdi: {Şüphesiz sen sevdiğini hidayete erdiremezsin; fakat Allah dilediğini hidayete erdirir} (28:56). İbn Abbas {Güç sahipleri} hakkında dedi ki: Erkeklerden oluşan bir topluluk onu kaldıramaz. {Ağırlık verir} ifadesi ağırlaştırır demektir. {Boş} ifadesi Musa’nın zikri hariç anlamındadır. {Sevinenler} şımaranlardır. {Onun izini sür} ifadesi onun eserini takip et demektir; bazen sözün takibi için de {Biz sana anlatıyoruz} denilir. {Uzaktan} ifadesi uzaklıktan, yan taraftan demektir; tek manadır ve aynı zamanda kaçınmak anlamına da gelir. Ye’tesirûn ve ye’tesirûn [vurmak/tutmak fiillerinin kıraat farklarıdır]. {Danışırlar} istişare ederler demektir. El-udvân, el-adâ ve et-teaddî aynı manadadır [düşmanlık/haddi aşmak]. {Enese} gördü demektir. El-cizve, içinde alev olmayan kalın bir odun parçasıdır; eş-şihâb ise alevli olandır. El-hayyât türleri vardır: cânn, efâvî ve esâvid. {Rid’en} yardımcı demektir. İbn Abbas {Yusaddikunî} [beni tasdik eder] diye okudu, başkaları ise {Senüşiddü} [seni güçlendireceğiz] diye okudu: Biz sana yardım edeceğiz; bir şeyi ne zaman güçlendirirsen ona bir destek koymuş olursun. Makbûhîn helak olmuş, mahvolmuş demektir. {Vassalnâ} açıkladık ve tamamladık demektir. {Yucbâ} getirilir demektir. {Beterat} azdı, şımardı demektir. {Ana şehrinde bir Resul}: Ümmü’l-Kurâ Mekke ve çevresidir. {Tukinnu} gizler demektir. Eknentu’ş-şey’e gizledim demektir; kenentuhu ise hem gizledim hem gösterdim demektir. {Veykeenne Allâhe} ifadesi Allah’ın {Rızkı dilediğine genişletip dilediğine kısmasını} görmedin mi gibidir: Ona genişletir veya daraltır.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ amcasını imana davet etmeyi sürdürdü, ancak hidayet Allah’a aittir.
Hadis, Abu Talib’in ölüm döşeğindeki hâlini anlatır: Peygamber ﷺ onu kelime-i şehadeti söylemeye davet ederken, Abu Jahl ve Abdullah ibn Abi Umayya onu Abd al-Muttalib’in dinine bağlı kalmaya teşvik etti. 9:113 ve 28:56 ayetleri bu olayla ilişkilendirilir.
Allah’tan başka ibadete layık hiçbir ilah yoktur.
Allah’a bir kişinin günahlarını bağışlaması için dua etmek.
Allah’ın nasip ettiği iman yolu; bir peygamber bu yolu tebliğ edebilir, fakat hiç kimsenin kalbini zorlayamaz.
Klasik âlimler bu rivayetten, peygamber sevgisi ve çabasının Allah’ın takdiri dışında bir kimseyi imana ulaştıramayacağı sonucunu çıkarır. Elçinin görevi hakikati açıkça tebliğ etmektir; kalbin hidayeti Allah’a aittir. Kıssa, iman eylemi olarak kelime-i şehadeti söylemenin önemini de ortaya koyar. 9:113 ayetinin indirilmesinden sonra müşrik olarak ölen biri için Allah’tan bağışlanma dilemek caiz değildir.
- Sevdiklerini sabır ve içten bir özenle imana davet et; kalplerini kontrol edebileceğini sanma.
- Grup baskısının veya aile geleneklerinin seni hakikati izlemekten alıkoymasına izin verme.
- Ümidini Allah’a bağla; kendin ve hâlâ hayatta olanlar için O’ndan hidayet dile.
Bu rivayet de Peygamber’in ﷺ yakın ailesini davet etmesi hakkındadır ve akrabalığın tek başına kurtuluşu garanti etmediğini açıklar.
Sahih al-Bukhari · #4771 (Sahih)Bu hadis de Peygamber’in ﷺ akrabalarını nasıl uyardığını ve onları imanlarından sorumlu olmaya çağırdığını anlatır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.