Sahih al-Bukhari, 4809. hadis
Abdullah ibn Mas'ud rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Mas'ud tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ عَلِمَ شَيْئًا فَلْيَقُلْ بِهِ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ، فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنِ الدُّخَانِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَا قُرَيْشًا إِلَى الإِسْلاَمِ فَأَبْطَئُوا عَلَيْهِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ "، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ فَحَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْجُلُودَ حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ يَرَى بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ دُخَانًا مِنَ الْجُوعِ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} قَالَ فَدَعَوْا {رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ * أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ * ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ * إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلاً إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ فَكُشِفَ ثُمَّ عَادُوا فِي كُفْرِهِمْ، فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ يَوْمَ بَدْرٍ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ}.
Mesruk anlatıyor: Abdullah b. Mes'ud'un yanına girdik. O şöyle buyurdu:
"Ey insanlar! Kim bir şey biliyorsa söylesin, bilmiyorsa 'Allah daha iyi bilir' desin. Çünkü insanın bilmediği bir konuda 'Allah daha iyi bilir' demesi de ilmin ta kendisidir." Allah Azze ve Celle, Peygamberi ﷺ'e şöyle buyurmuştur: {De ki: 'Ben buna karşılık sizden bir ücret istemiyorum ve ben tekellüfcilerden (kendini bilmezlikten gösterenlerden) değilim.'} Size Duman meselesini anlatacağım. Resûlullah ﷺ Kureyş'i İslam'a davet etti, ancak onlar ağır davrandılar. Bunun üzerine Peygamber ﷺ: "Allah'ım! Onlara karşı bana Yusuf'un yedi yılı gibi yedi yıl ile yardım et" diye dua etti. Nihayet onları öyle bir kıtlık yılı yakaladı ki her şeyi mahvetti; öyle ki leşleri ve derileri yemeye başladılar. Hatta adam açlıktan dolayı kendisi ile gök arasında duman görür hale geldi. Allah Azze ve Celle şöyle buyurdu: {Öyleyse göğün apaçık bir duman getireceği günü bekle. Bu duman insanları bürüyecek; bu acıklı bir azaptır.} Bunun üzerine onlar: {Rabbimiz! Bizden azabı kaldır, şüphesiz biz iman ettik} diye yalvardılar. Ama onlara apaçık bir Peygamber geldikten sonra nerede o öğüt alma? Sonra ondan yüz çevirdiler ve: 'Bu, başkasından ders almış bir delidir' dediler. {Biz azabı biraz hafifleteceğiz, fakat siz mutlaka eski halinize döneceksiniz.} Kıyamet gününde azap kaldırılacak mıdır? Azap onlardan biraz kaldırıldı ama onlar küfürlerine geri döndüler. Nihayet Allah Bedir günü onları yakaladı. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {Büyük bir yakalayışla yakalayacağımız gün, şüphesiz biz intikam alacağız.}
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Gerçek bilgi, alçakgönüllülük ve Allah'ın azabını kabul etmeyi gerektirir.
Abdullah ibn Mesud, Duhan suresindeki Duman ayetlerini, Kureyş'in Peygamber ﷺ'in İslam'a davetini reddetmesinden sonra başlarına gelen kıtlıkla ilişkilendirir. Azap geçici olarak kaldırıldı; ancak onlar yeniden inkâra döndüler ve daha sonra Bedir'de yenilgiye uğradılar.
Cevabı bilmediğini ve Allah'ın kusursuz bilgi sahibi olduğunu dürüstçe kabul etmek.
Duhan suresinden aktarılan ayetlerde adı geçen dumandır; İbn Mesud bunu burada Kureyş'in kıtlığıyla ilişkilendirir.
Allah'ın güçlü bir azabı ve karşılığıdır; İbn Mesud bu ifadeyi burada Kureyş'in Bedir'deki yenilgisiyle ilişkilendirir.
Âlimler, İbn Mesud'un sözlerinden, emin olunmadığında «Allah en iyisini bilir» demenin bir ilim işareti olduğu ve Allah hakkında bilgisizce konuşmaktan kaçınılması gerektiği sonucunu çıkarırlar. Metin ayrıca bir sıkıntının geçici olarak hafiflemesinin tövbe edildiğini kanıtlamadığını vurgular: insanlar ferahlıktan sonra da iman ve itaatte kararlı kalmalıdır. İbn Mesud burada geçen Duman'ı Kureyş'in gördüğü kıtlıkla bağlantılı duman olarak açıklar; âlimler Duman ayetlerini ve nihai olayları ayrıca, birbirinden ayrı tefsir meseleleri olarak da ele alırlar.
- Cevabını bilmediğin bir soru sorulduğunda dürüstçe «Allah en iyisini bilir» de ve ardından güvenilir bilgi ara.
- Dini açıklamaları ancak kaynaklarını ve anlamlarını dikkatle doğruladıktan sonra paylaş.
- Bir sıkıntının ardından gelen ferahlığı şükür ve gelişim fırsatı olarak gör; eski hatalara dönmek için gerekçe sayma.
Masruk bu rivayette ayrıca İbn Mesud'un, Peygamber ﷺ'in Yusuf'un yılları gibi yedi yıl yaşanması için yaptığı duayı andığını ve ardından gelen kıtlığı anlattığını aktarır.
Sahih al-Bukhari · #4811 (Sahih)İbn Mesud'dan gelen bu rivayet de Duhan suresinde anılan Duman'ı ele alır ve tefsiri için ilgili bağlamı sunar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.