Sahih al-Bukhari, 4913. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يُحَدِّثُ أَنَّهُ قَالَ مَكَثْتُ سَنَةً أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنْ آيَةٍ، فَمَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَسْأَلَهُ هَيْبَةً لَهُ، حَتَّى خَرَجَ حَاجًّا فَخَرَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا رَجَعْتُ وَكُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ إِلَى الأَرَاكِ لِحَاجَةٍ لَهُ ـ قَالَ ـ فَوَقَفْتُ لَهُ حَتَّى فَرَغَ سِرْتُ مَعَهُ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ اللَّتَانِ تَظَاهَرَتَ�� عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَزْوَاجِهِ فَقَالَ تِلْكَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ. قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ هَذَا مُنْذُ سَنَةٍ، فَمَا أَسْتَطِيعُ هَيْبَةً لَكَ. قَالَ فَلاَ تَفْعَلْ مَا ظَنَنْتَ أَنَّ عِنْدِي مِنْ عِلْمٍ فَاسْأَلْنِي، فَإِنْ كَانَ لِي عِلْمٌ خَبَّرْتُكَ بِهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ إِنْ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَا نَعُدُّ لِلنِّسَاءِ أَمْرًا، حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِنَّ مَا أَنْزَلَ وَقَسَمَ لَهُنَّ مَا قَسَمَ ـ قَالَ ـ فَبَيْنَا أَنَا فِي أَمْرٍ أَتَأَمَّرُهُ إِذْ قَالَتِ امْرَأَتِي لَوْ صَنَعْتَ كَذَا وَكَذَا ـ قَالَ ـ فَقُلْتُ لَهَا مَالَكِ وَلِمَا هَا هُنَا فِيمَا تَكَلُّفُكِ فِي أَمْرٍ أُرِيدُهُ. فَقَالَتْ لِي عَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ مَا تُرِيدُ أَنْ تُرَاجَعَ أَنْتَ، وَإِنَّ ابْنَتَكَ لَتُرَاجِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَظَلَّ يَوْمَهُ غَضْبَانَ. فَقَامَ عُمَرُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ مَكَانَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ فَقَالَ لَهَا يَا بُنَيَّةُ إِنَّكِ لَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَظَلَّ يَوْمَهُ غَضْبَانَ. فَقَالَتْ حَفْصَةُ وَاللَّهِ إِنَّا لَنُرَاجِعُهُ. فَقُلْتُ. تَعْلَمِينَ أَنِّي أُحَذِّرُكِ عُقُوبَةَ اللَّهِ وَغَضَبَ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم يَا بُنَيَّةُ لاَ يَغُرَّنَّكِ هَذِهِ الَّتِي أَعْجَبَهَا حُسْنُهَا حُبُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهَا ـ يُرِيدُ عَائِشَةَ ـ قَالَ ثُمَّ خَرَجْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ لِقَرَابَتِي مِنْهَا فَكَلَّمْتُهَا. فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ عَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ دَخَلْتَ فِي كُلِّ شَىْءٍ، حَتَّى تَبْتَغِي أَنْ تَدْخُلَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَزْوَاجِهِ. فَأَخَذَتْنِي وَاللَّهِ أَخْذًا كَسَرَتْنِي عَنْ بَعْضِ مَا كُنْتُ أَجِدُ، فَخَرَجْتُ مِنْ عِنْدِهَا، وَكَانَ لِي صَاحِبٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِذَا غِبْتُ أَتَانِي بِالْخَبَرِ، وَإِذَا غَابَ كُنْتُ أَنَا آتِيهِ بِالْخَبَرِ، وَنَحْنُ نَتَخَوَّفُ مَلِكًا مِنْ مُلُوكِ غَسَّانَ، ذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَسِيرَ إِلَيْنَا، فَقَدِ امْتَلأَتْ صُدُورُنَا مِنْهُ، فَإِذَا صَاحِبِي الأَنْصَارِيُّ يَدُقُّ الْبَابَ فَقَالَ افْتَحِ افْتَحْ. فَقُلْتُ جَاءَ الْغَسَّانِيُّ فَقَالَ بَلْ أَشَدُّ مِنْ ذَلِكَ. اعْتَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَزْوَاجَهُ. فَقُلْتُ رَغَمَ أَنْفُ حَفْصَةَ وَعَائِشَةَ. فَأَخَذْتُ ثَوْبِيَ فَأَخْرُجُ حَتَّى جِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ يَرْقَى عَلَيْهَا بِعَجَلَةٍ، وَغُلاَمٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْوَدُ عَلَى رَأْسِ الدَّرَجَةِ فَقُلْتُ لَهُ قُلْ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. فَأَذِنَ لِي ـ قَالَ عُمَرُ ـ فَقَصَصْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْحَدِيثَ، فَلَمَّا بَلَغْتُ حَدِيثَ أُمِّ سَلَمَةَ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّهُ لَعَلَى حَصِيرٍ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ شَىْءٌ، وَتَحْتَ رَأْسِهِ وِسَادَةٌ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ، وَإِنَّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ قَرَظًا مَصْبُوبًا، وَعِنْدَ رَأْسِهِ أَهَبٌ مُعَلَّقَةٌ فَرَأَيْتُ أَثَرَ الْحَصِيرِ فِي جَنْبِهِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ " مَا يُبْكِيكَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ كِسْرَى وَقَيْصَرَ فِيمَا هُمَا فِيهِ وَأَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ. فَقَالَ " أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ لَهُمُ الدُّنْيَا وَلَنَا الآخِرَةُ ".
Abdülaziz b. Abdullah bize rivayet etti, Süleyman b. Bilâl bize rivayet etti, Yahya'dan, Ubeyd b. Huneyn'den, o da İbn Abbas radıyallahu anhümâ'nın şöyle anlattığını işitti:
"Bir yıl boyunca Ömer b. el-Hattab'a bir ayet hakkında soru sormak istedim, fakat ona duyduğum heybet sebebiyle soramadım. Nihayet hacca gittiğinde ben de onunla birlikte gittim. Dönüş yolunda iken, yolun bir yerinde ihtiyacı için arak ağaçlarının yanına çekildi. Ben de onun bitirmesini bekledim, sonra yanına yürüdüm ve dedim ki: 'Ey Müminlerin Emiri! Peygamber ﷺ'in eşlerinden birbirine destek olup ona karşı çıkan o iki kadın kimdir?' O da: 'Onlar Hafsa ile Aişe'dir' dedi. Ben: 'Vallahi ben bunu sana bir yıldır sormak istiyordum ama sana olan heybetimden soramıyordum' dedim. O: 'Böyle yapma; bende bir ilim olduğunu düşünüyorsan bana sor, eğer bilgim varsa sana haber veririm' dedi. Sonra Ömer şunları ekledi: 'Vallahi biz cahiliye döneminde kadınlara hiçbir değer vermezdik, ta ki Allah onlar hakkında dilediğini indirip onlara dilediğini paylaştırıncaya kadar.' Devamla dedi ki: 'Bir gün bir iş üzerinde düşünürken hanımım bana: "Şöyle yapsan iyi olur" dedi. Ben de ona: "Senin bu işle ne alakan var? İstediğim bir işe neden karışıyorsun?" dedim. O: "Ne tuhaf adamsın ey Hattab'ın oğlu! Sen kendine karşılık verilmesini istemiyorsun, halbuki kızın Allah Resulü ﷺ'e karşılık veriyor da o bütün gün öfkeli kalıyor" dedi. Bunun üzerine Ömer kalktı, ridasını aldı ve Hafsa'nın yanına girdi. Ona: 'Ey kızım! Sen Allah Resulü ﷺ'e karşılık mı veriyorsun ki o bütün gün öfkeli kalıyor?' dedi. Hafsa: 'Vallahi biz ona karşılık veriyoruz' dedi. Ben de: 'Allah'ın azabından ve Resulünün ﷺ gazabından seni sakındırdığımı bilmiyor musun? Ey kızım! Güzelliği ve Allah Resulü ﷺ'in sevgisi sebebiyle gurura kapılan şu kadın (Aişe) seni aldatmasın' dedim. Sonra akrabam olması sebebiyle Ümmü Seleme'nin yanına gidip onunla konuştum. Ümmü Seleme: 'Ne tuhaf adamsın ey Hattab'ın oğlu! Her şeye karışıyorsun, hatta Allah Resulü ﷺ ile eşlerinin arasına bile girmek istiyorsun!' dedi. Vallahi onun bu sözleri beni öyle etkiledi ki öfkem dindi. Yanından ayrıldım. Ensar'dan bir dostum vardı; ben yokken bana haber getirirdi, o yokken de ben ona haber götürürdüm. O sıralar Gassan krallarından birinden korkuyorduk; bize doğru sefere çıkmak istediği söylenmişti ve yüreklerimiz bu endişeyle doluydu. Bir gün Ensari dostum kapıyı şiddetle vurup: 'Aç! Aç!' dedi. Ben: 'Gassanlı mı geldi?' diye sordum. O: 'Hayır, daha kötüsü! Allah Resulü ﷺ eşlerinden ayrıldı' dedi. Ben: 'Hafsa ile Aişe'nin burnu yerde sürünsün!' dedim. Hemen kıyafetimi giyip çıktım ve Allah Resulü ﷺ'in yanına geldim. Kendisi, merdivenle çıkılan bir üst odadaydı. Merdivenin başında Allah Resulü ﷺ'in siyahî bir hizmetçisi vardı. Ona: 'Ömer b. el-Hattab geldi de' dedim. Bana izin verdi. Bu hadisi Allah Resulü ﷺ'e anlattım. Ümmü Seleme'nin sözüne gelince, Allah Resulü ﷺ gülümsedi. Kendisi üzerinde sadece bir hasır vardı, altında başka bir şey yoktu. Başının altında lif doldurulmuş deri bir yastık, ayaklarının dibinde kurutulmuş yapraklar, başucunda ise asılı su tulumları vardı. Hasırın izini vücudunda görünce ağladım. Bana: 'Seni ağlatan nedir?' diye sordu. Ben: 'Ey Allah'ın Resulü! Kisra ve Kayser bulundukları nimetler içindeyken, sen Allah'ın Resulüsün!' dedim. O da: 'Dünya onların, ahiret bizim olmasına razı değil misin?' buyurdu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ömer, söz konusu eşleri açıklar ve ahireti tercih etmeyi över.
Ömer’e göre Peygamber ﷺ ile ilgili bir konuda birlikte hareket eden Hafsa ve Âişe’ye işaret eder.
İslam’dan önce, birçok insanın vahyin rehberliğinden yoksun yaşadığı dönem.
Sırasıyla Pers ve Bizans imparatorluklarının hükümdarları; büyük dünyevi güç ve zenginlikleriyle tanınırlardı.
Klasik şârihler, İbn Abbas’ın sorusunu Tahrîm suresinin başındaki, Peygamber ﷺ aleyhine birlikte hareket eden eşlerle ilgili ayetlere bağlar; Ömer, Hafsa ve Âişe’nin adını verir. Rivayet, İbn Abbas’ın ilim öğrenirken gösterdiği özeni ve Ömer’in cevap verme isteğini ortaya koyar. Âlimler ayrıca Peygamber’in ﷺ sade yaşamına ve dünya zenginliği yerine ahireti tercih etmesine dikkat çeker. Metin, eşler arasındaki konuşmalar hakkında genel bir hukuk kuralı koymaz; aksine saygıyı, danışmayı ve bilgi sahibi olmadan müdahale etmekten kaçınmayı vurgular.
- Dinî bilgi hakkında saygıyla soru sor; ancak duyduğun hürmetin öğrenmeni sürekli engellemesine izin verme.
- Zor tercihlerle karşılaştığında malı veya itibarı hemen seçme; ahiretin nihai hedefini göz önünde bulundur.
- Uygun bir tevazuyla öğüt ver ve özel bir meseleye karışmaman gerektiği söylendiğinde bunu dinle.
Aynı tefsir dizisindeki bu rivayet, Tahrîm suresinin ayetlerini bağlamı içinde anlamaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #4912 (Sahih)Bu rivayet, söz konusu pasajın inişiyle bağlantılı olay hakkında Âişe’den bir haber aktarır.
Sahih al-Bukhari · #4914 (Sahih)Bu aktarım da İbn Abbas’ın Ömer’e iki eş hakkında soru sormasını anlatır ve tefsir bağlamını açıklar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.