Kur'an Tefsiri · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 4953. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kur'an Tefsiri
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو صَالِحٍ، سَلْمَوَيْهِ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ، ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ فَكَانَ يَلْحَقُ بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ ـ قَالَ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ ـ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ بِمِثْلِهَا، حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهْوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَنَا بِقَارِئٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجُهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي‏.‏ فَقَالَ اقْرَأْ‏.‏ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ‏.‏ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيِةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجُهْدُ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي‏.‏ فَقَالَ اقْرَأْ‏.‏ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ‏.‏ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجُهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي‏.‏ فَقَالَ ‏{‏اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ‏}‏ ‏"‏‏.‏ الآيَاتِ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏عَلَّمَ الإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ‏}‏ فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ ‏"‏ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ‏"‏‏.‏ فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ قَالَ لِخَدِيجَةَ ‏"‏ أَىْ خَدِيجَةُ مَا لِي، لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ‏"‏‏.‏ فَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ‏.‏ قَالَتْ خَدِيجَةُ كَلاَّ أَبْشِرْ، فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا، فَوَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ‏.‏ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلٍ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا، وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنَ الإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ، وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ‏.‏ قَالَ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَبَرَ مَا رَأَى‏.‏ فَقَالَ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى، لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا، لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا‏.‏ ذَكَرَ حَرْفًا‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ أُوذِيَ، وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ حَيًّا أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا‏.‏ ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ، وَفَتَرَ الْوَحْىُ، فَتْرَةً حَتَّى حَزِنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Çeviri

Bize Yahya anlattı, bize Leys anlattı, Ukayl'dan, İbn Şihab'dan, bana Said b. Mervan anlattı, bize Muhammed b. Abdülaziz b. Ebi Rizme anlattı, bize Ebu Salih Selmeveyh haber verdi, dedi ki: Bana Abdullah anlattı, Yunus b. Yezid'den, dedi ki: Bana İbn Şihab haber verdi ki Urve b. Zübeyr kendisine şunu bildirmiştir: Peygamber'in eşi Aişe (r.a.) şöyle demiştir: Resûlullah ﷺ'a vahyin başlangıcı, uykuda gördüğü sadık rüyalarla oldu. Gördüğü her rüya, sabahın aydınlığı gibi apaçık gerçekleşirdi. Sonra kendisine yalnızlık sevdirildi; Hira Mağarası'na çekilir ve orada ibadetle meşgul olurdu —ki tahnüs, ibadet etmek demektir— ve ailesine dönmeden önce sayılı geceler boyunca orada kalırdı. Bunun için azık alır, sonra Hatice'nin yanına döner ve yine aynı şekilde azığını temin ederdi. Nihayet Hira Mağarası'ndayken hakikat kendisine geldi. Melek ona gelip

"Oku!" dedi. Resûlullah ﷺ, "Ben okuma bilmem" buyurdu. Devamla şöyle anlattı: "Beni tuttu ve takatim kesilinceye kadar beni sıktı, sonra bıraktı. 'Oku!' dedi. 'Ben okuma bilmem' dedim. Beni ikinci kez tuttu ve gücüm tükeninceye kadar sıktı, sonra bıraktı. 'Oku!' dedi. 'Ben okuma bilmem' dedim. Beni üçüncü kez tuttu ve takatim kesilinceye kadar sıktı, sonra bıraktı ve dedi ki: {Yaratan Rabbinin adıyla oku! * İnsanı bir alaktan yarattı. * Oku! Rabbin sonsuz kerem sahibidir. * O, kalemle öğretendir.} Ayetleri, {İnsana bilmediğini öğretti} ifadesine kadar okudu." Bunun üzerine Resûlullah ﷺ, kalbi çarparak titreye titreye Hatice'nin yanına döndü ve "Beni örtün, beni örtün!" buyurdu. Onu örttüler ve korkusu geçince Hatice'ye, "Ey Hatice! Bana ne oluyor? Kendimden endişe ettim" buyurdu ve olup biteni ona anlattı. Hatice dedi ki: "Asla! Müjdele! Vallahi Allah seni asla utandırmaz. Çünkü sen akrabalık bağlarını gözetirsin, doğru konuşursun, yoksulların yükünü taşırsın, muhtaçlara kazandırırsın, misafire ikram edersin ve hak yolundaki sıkıntılara yardım edersin." Sonra Hatice onu alıp amcasının oğlu Varaka b. Nevfel'e götürdü. Varaka, Hatice'nin babasının kardeşinin oğluydu; Cahiliyye döneminde Hristiyan olmuştu. Arapça yazar ve Allah'ın dilediği kadar İncil'i Arapça olarak kaleme alırdı. Yaşlı ve görme engelli biriydi. Hatice ona, "Ey amcamın oğlu! Kardeşinin oğlunun söylediklerini dinle" dedi. Varaka, "Ey kardeşimin oğlu! Ne gördün?" diye sordu. Peygamber ﷺ gördüklerini ona anlattı. Varaka dedi ki: "Bu, Musa'ya indirilen Namus'tur (Cebrail). Keşke genç olsaydım, keşke o günlerde hayatta olabilseydim..." Bir söz daha ekledi. Resûlullah ﷺ, "Beni çıkaracaklar mı?" diye sordu. Varaka cevap verdi: "Evet, senin getirdiğin gibi bir şeyi getiren kimse düşmanlığa uğramadan edilmemiştir. Eğer gününü sağ olarak görürsem sana güçlü bir şekilde destek olurum." Ancak çok geçmeden Varaka vefat etti ve vahiy bir süre kesildi; bu durum Resûlullah ﷺ'ı derinden üzdü.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

İlk vahiy, doğru rüyalar ve okuma emriyle başladı.

Kavramlar ve açıklamalar
doğru rüyalar

Açıkça gerçekleşen ve vahye hazırlık döneminin başlangıcını oluşturan rüyalar.

inzivaya çekilme

Allah’a huzur içinde ibadet etmek için gündelik hayattan uzaklaşma.

Namus

Varaka’nın vahyi getiren melek Cebrail için kullandığı ad.

Âlimlerin çıkarımları

İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik âlimler, doğru rüyaların vahyin gelişini haber verdiğini ve indirilen ilk ayetlerin Alak suresinden olduğunu belirtir. Hatice’nin sözleri, güzel ahlakın ve başkalarına hizmet etmenin erdem işareti olduğunu gösterirken Varaka’nın tepkisi, peygamberlerin karşılaştığı ağır muhalefetin altını çizer. Rivayet peygamberlik tarihini anlatır ve tek başına dört fıkıh mezhebi için özel bir hüküm ortaya koymaz.

Günümüz için dersler
  1. Sıkıntı zamanlarında, Peygamber ﷺ’in Hatice’den destek aldığı gibi, güvendiğin bilge birinden destek ara.
  2. Güzel ahlakı hayata geçir: aile bağlarını koru, doğru konuş ve ihtiyaç sahiplerine yardım et.
  3. Değerli bir işe başlarken muhalefete hazırlıklı ol; hakikate ve sabra bağlı kal.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.