Sahih al-Bukhari, 5092. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Urwa'e uzanan rivayet zinciri
- 1Yahya ibn Bukayral‑Bukhari'e aktardıيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةُ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ صَدَاقَهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ، قَالَتْ وَاسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} فَأَنْزَلَ اللَّهُ لَهُمْ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى فِي الصَّدَاقِ.
Bana Yahya b. Bükeyr anlattı, bize Leys anlattı, Ukayl'den, İbn Şihab'dan, o da şöyle dedi: Urve bana haber verdi ki, Aişe'ye -Allah ondan razı olsun- şu ayeti sormuştu: {Eğer yetimlere adaletli davranamayacağınızdan korkarsanız...} O da şöyle cevap verdi:
"Ey kardeşimin oğlu! Bu ayet, velisinin himayesinde bulunan yetim kız hakkındadır. Velisi onun güzelliğine ve malına rağbet eder, ancak mehrini eksiltmek ister. İşte bu yüzden, mehrin tamamını ödeyerek adaletli olmadıkları sürece onlarla evlenmeleri yasaklandı ve başka kadınlarla evlenmeleri emredildi." Sonra şöyle devam etti: "Daha sonra insanlar Resûlullah ﷺ'den fetva istediler, bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: {Senden kadınlar hakkında fetva istiyorlar...} {onlarla evlenmeyi arzuluyorsunuz} kısmına kadar. Allah onlara açıkladı ki; eğer yetim kız güzel ve zenginse, nesebi ve güzelliği sebebiyle onunla evlenmek isterlerdi, ancak bu sadece mehrin tamamını verdikleri takdirde caizdi. Eğer malı ve güzelliği az olduğu için kendisine rağbet edilmezse, onu bırakıp başka kadınlarla evlenirlerdi." Aişe dedi ki: "Nasıl ki ona rağbet etmedikleri zaman onu bırakıyorlarsa, ona rağbet ettikleri zaman da ancak kendisine adaletli davranmaları ve mehir konusunda en tam hakkını vermeleri şartıyla onunla evlenebilirler."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Bir vasi, himayesindeki yetim bir kızla ancak mehirinin tamamını vererek evlenebilir.
Urve, Aişe’ye Kur’an 4:3’ün açıklamasını sordu. Aişe bunu, insanların kadınlar hakkında açıklama istemesinin ardından indirilen Kur’an 4:127 ile ilişkilendirdi.
Babası vefat etmiş ve bir vasinin bakımı ile yönetimi altında bulunan kız.
Damadın geline borçlu olduğu ve gelinin kendisine ait hakkı olan mal.
Uygun ve eksiksiz bir mehir vermek de dâhil olmak üzere onun haklarına bütünüyle riayet etmek.
İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik yorumcular, Aişe’nin açıklamasından, vasinin yetkisini yetim kızın aleyhine kendi çıkarı için kullanamayacağı sonucunu çıkarırlar. Kızın güzelliği veya malı, onunla eksik mehir karşılığında evlenmek için gerekçe olamaz; vasi ona adil davranamayacaksa onunla evlenmekten vazgeçmelidir. Fıkıh mezhepleri mehirin geline verilmesinin zorunlu olduğunu kabul eder ve zulmü ve vesayet yetkisinin kötüye kullanılmasını yasaklar. Evlilik akdinde vasinin rolüne ilişkin ayrıntılı hükümler mezheplere göre değişir.
- Vasi, evlilik kararı verirken yetiminin çıkarlarını ve haklarını kendi menfaatinin önünde tutmalıdır.
- Mehiri açıkça belirleyin ve gelinin tamamını almasını sağlayın.
- Vasinin etkili olduğu bir evlilikten kendisi çıkar sağlayabilecekse bağımsız danışmanlık alın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.