Sahih al-Bukhari, 5316. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Isma'ilal‑Bukhari'e aktardıإِسْمَاعِيلُ
- 2Sulayman ibn Bilalسُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ
- 3Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ
- 4Abd ar‑Rahman ibn al‑Qasimعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ
- 5Al‑Qasim ibn Muhammadالْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 7Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ الْمُتَلاَعِنَانِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً، ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ، فَذَكَرَ لَهُ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، فَقَالَ عَاصِمٌ مَا ابْتُلِيتُ بِهَذَا الأَمْرِ إِلاَّ لِقَوْلِي. فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ، وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبْطَ الشَّعَرِ، وَكَانَ الَّذِي وَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ جَعْدًا قَطَطًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ ". فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَ عِنْدَهَا، فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا، فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ هِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ لَرَجَمْتُ هَذِهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ السُّوءَ فِي الإِسْلاَمِ.
İsmail bize rivayet etti, dedi ki: Süleyman b. Bilal bana rivayet etti, Yahya b. Said'den, o da şöyle dedi: Abdurrahman b. Kasım bana haber verdi, Kasım b. Muhammed'den, İbn Abbas'tan, o da şöyle dedi: Resûlullah ﷺ'in huzurunda li'an yapan karı koca zikredildi. Bunun üzerine Asım b. Adiyy bu konuda bir söz söyledi ve sonra ayrıldı. Daha sonra kavminden bir adam ona gelerek karısının yanında başka bir erkek bulduğunu anlattı. Asım:
"Ben bu işe ancak söylediğim söz sebebiyle müptela oldum" dedi. Adamı alıp Resûlullah ﷺ'e götürdü ve karısının yanında bulduğu durumu kendisine bildirdi. Karısının yanında gördüğü adam sarı benizli, az etli ve düz saçlıydı; kocası ise esmer, iri yapılı ve kıvırcık saçlıydı. Resûlullah ﷺ: "Allah'ım, gerçeği ortaya çıkar!" buyurdu. Kadın, kocasının yanında gördüğünü söylediği adama benzeyen bir çocuk doğurunca, Resûlullah ﷺ aralarında li'an yapılmasını emretti. Mecliste bulunan bir adam İbn Abbas'a sordu: "Resûlullah ﷺ'in 'Eğer delilsiz olarak birini recmetseydim, şu kadını recmederdim' buyurduğu kadın bu muydu?" İbn Abbas cevap verdi: "Hayır, o başka bir kadındı; Müslüman olmasına rağmen İslam'da açıkça kötü davranışlar sergileyen biriydi."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Zina suçlamasında liân uygulanır; dış görünüşteki benzerlik delilin yerini tutmaz.
Bir adam, karısının yanında başka bir adamı görünce Âsım ibn Adî onu Peygamber ﷺ’in yanına getirdi. Rivayet, liân meselesinin nasıl ele alındığını anlatır ve recme ilişkin önceki ifadede söz konusu olan kadının başka biri olduğunu açıklar.
Kocanın dört şahidi bulunmadığında, zina suçlaması üzerine eşler arasında karşılıklı yeminlerden oluşan, hükme bağlanmış usul.
Klasik fıkıh kaynaklarında ele alınan bir ceza; bu rivayet cezanın yalnızca dış görünüşe dayanılarak verilemeyeceğini belirtir.
Klasik âlimler bu kıssadan, karısını zina ile suçlayan kocanın öngörülen liân usulünü izlemesi ve kendi yetkisiyle ceza vermemesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Çocuğun, kadının yanında bulunan adama benzemesi, Peygamber ﷺ’in açıklık için Allah’a dua ettiğine işaret olarak aktarılır; bu benzerlik resmî delilin yerini tutmaz. Dört Sünni fıkıh mezhebi liânı, şartları ve evlilik ile nesep bakımından sonuçları bulunan müstakil bir hukukî usul olarak ele alır. İbn Abbas ayrıca recm hakkındaki meşhur ifadede sözü edilen kadının aynı kişi olmadığını açıkça belirtir.
- Şüphe, dış görünüşte benzerlik veya söylentilere dayanarak hiç kimseyi zina ile suçlamayın; geçerli delil kurallarına uyun.
- Ciddi evlilik meselelerini yetkin âlimlere veya tanınmış bir İslam kurumuna danışın; kendi başınıza ceza uygulamayın.
- İbn Abbas’ın burada yaptığı gibi, konuşurken ayrı olayları ve kişileri dikkatle birbirinden ayırın.
Bu rivayet de eşler arasındaki usulü anlatır ve olayın hukukî bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Sahih al-Bukhari · #5315 (Sahih)Bu metin de Peygamber ﷺ’in liânı uygulaması hakkındadır.
Sahih al-Bukhari · #5317 (Sahih)Bu rivayet liân ve sonuçları hakkındaki anlatımlarla bağlantılıdır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.