Sahih al-Bukhari, 5729. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرْغَ لَقِيَهُ أُمَرَاءُ الأَجْنَادِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَأَصْحَابُهُ، فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِأَرْضِ الشَّأْمِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ عُمَرُ ادْعُ لِي الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ. فَدَعَاهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ وَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّأْمِ فَاخْتَلَفُوا. فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ خَرَجْتَ لأَمْرٍ، وَلاَ نَرَى أَنْ تَرْجِعَ عَنْهُ. وَقَالَ بَعْضُهُمْ مَعَكَ بَقِيَّةُ النَّاسِ وَأَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نَرَى أَنْ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ. فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي. ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي الأَنْصَارَ. فَدَعَوْتُهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ، فَسَلَكُوا سَبِيلَ الْمُهَاجِرِينَ، وَاخْتَلَفُوا كَاخْتِلاَفِهِمْ، فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي. ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنْ مَشْيَخَةِ قُرَيْشٍ مِنْ مُهَاجِرَةِ الْفَتْحِ. فَدَعَوْتُهُمْ، فَلَمْ يَخْتَلِفْ مِنْهُمْ عَلَيْهِ رَجُلاَنِ، فَقَالُوا نَرَى أَنْ تَرْجِعَ بِالنَّاسِ، وَلاَ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ، فَنَادَى عُمَرُ فِي النَّاسِ، إِنِّي مُصَبِّحٌ عَلَى ظَهْرٍ، فَأَصْبِحُوا عَلَيْهِ. قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ أَفِرَارًا مِنْ قَدَرِ اللَّهِ فَقَالَ عُمَرُ لَوْ غَيْرُكَ قَالَهَا يَا أَبَا عُبَيْدَةَ، نَعَمْ نَفِرُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ إِلَى قَدَرِ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لَكَ إِبِلٌ هَبَطَتْ وَادِيًا لَهُ عُدْوَتَانِ، إِحْدَاهُمَا خَصِبَةٌ، وَالأُخْرَى جَدْبَةٌ، أَلَيْسَ إِنْ رَعَيْتَ الْخَصْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ، وَإِنْ رَعَيْتَ الْجَدْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، وَكَانَ مُتَغَيِّبًا فِي بَعْضِ حَاجَتِهِ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي فِي هَذَا عِلْمًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ". قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ عُمَرُ ثُمَّ انْصَرَفَ.
Abdullah b. Yusuf bize rivayet etti, Malik bize haber verdi, İbn Şihab'dan, Abdülhamid b. Abdurrahman b. Zeyd b. el-Hattab'dan, Abdullah b. Abdullah b. el-Haris b. Nevfel'den, Abdullah b. Abbas'tan naklen: Ömer b. el-Hattab – Allah ondan razı olsun – Şam'a doğru yola çıktı. Serğ mevkiine vardığında ordu komutanları Ebu Ubeyde b. Cerrah ve arkadaşları kendisiyle karşılaştılar ve Şam diyarında bir salgın hastalık çıktığını ona bildirdiler. İbn Abbas dedi ki:
"Ömer, 'Bana ilk Muhacirleri çağırın' dedi. Onları çağırdı, onlara danıştı ve Şam'da salgın hastalık çıktığını haber verdi; bunun üzerine görüş ayrılığına düştüler. Bir kısmı dedi ki: 'Sen bir iş için yola çıktın, bundan vazgeçmeni uygun görmüyoruz.' Diğer bir kısmı ise dedi ki: 'Yanında halkın geri kalanı ve Resûlullah ﷺ'in ashabı var; onları bu salgının içine sokmanı uygun görmüyoruz.' Ömer, 'Yanımdan uzaklaşın' dedi. Sonra, 'Bana Ensar'ı çağırın' dedi. Onları çağırdım ve Ömer onlara danıştı; onlar da Muhacirlerin yolunu izlediler ve onlar gibi görüş ayrılığına düştüler. Ömer yine, 'Yanımdan uzaklaşın' dedi. Ardından, 'Burada bulunan Fetih Muhacirlerinden Kureyş yaşlılarını bana çağırın' dedi. Onları çağırdım; aralarından iki kişi bile görüş ayrılığına düşmedi ve dediler ki: 'İnsanlarla birlikte geri dönmeni ve onları bu salgına maruz bırakmamanı tavsiye ederiz.' Bunun üzerine Ömer insanlara seslendi: 'Ben sabahleyin bineğimin üzerinde olacağım, siz de sabahleyin hazırlıklı olun.' Ebu Ubeyde b. Cerrah dedi ki: 'Allah'ın kaderinden mi kaçıyorsun?' Ömer cevap verdi: 'Keşke bunu senden başkası söyleseydi ey Ebu Ubeyde! Evet, Allah'ın kaderinden Allah'ın kaderine kaçıyoruz. Ne dersin, develerin iki tarafı olan bir vadiye inse, biri verimli diğeri kurak olsa; verimli olanda otlatırsan Allah'ın kaderiyle otlatmış olmaz mısın? Kurak olanda otlatırsan da Allah'ın kaderiyle otlatmış olmaz mısın?' O sırada bazı ihtiyaçları için dışarıda bulunan Abdurrahman b. Avf geldi ve dedi ki: 'Bu konuda bende bir ilim var. Resûlullah ﷺ'i şöyle buyururken işittim: "Bir yerde salgın hastalık olduğunu duyarsanız oraya girmeyin; eğer bulunduğunuz yerde salgın çıkarsa da oradan kaçarak çıkmayın."' Bunun üzerine Ömer Allah'a hamdetti ve geri döndü.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ömer, Allah’a tevekkül ile salgına karşı tedbir almayı bir arada uyguladı.
Ömer ibnü’l-Hattâb, Şam’a giderken Sarğ’da orada bir salgın olduğunu öğrendi. Sahabelerden çeşitli gruplara danıştı; ardından Abdurrahman ibn Avf, salgından etkilenen bir bölgeye girme veya oradan çıkmayla ilgili Peygamberî yönlendirmeyi aktardı.
Günümüzdeki Suriye ve çevresindeki ülkelerin bazı bölgelerini kapsayan tarihî Levant bölgesi.
Bir bölgede yayılan hastalık vakaları.
Allah’ın takdir ettiği şey; insanın seçimleri ve aldığı tedbirler de O’nun takdiri dâhilindedir.
Âlimler buradan, Allah’a tevekkülün izin verilen tedbirleri almakla bağdaştığı sonucunu çıkarırlar: Salgının henüz ulaşmadığı bir bölgeden geri dönmek, ilahî takdiri inkâr etmek değildir. Bu yönlendirme, salgından etkilenen bir bölgeye girmeyi ve bulaşmadan kaçmak amacıyla oradan çıkmayı yasaklar. Klasik fakihler bunu yayılmayı sınırlayan tedbirlere dayanak olarak ele alır; bu konuda bilgili ve güvenilir kişilere danışmak da fayda sağlar. Dört Sünni fıkıh mezhebi bu Peygamberî yönlendirmeyi genel olarak kabul eder; somut durumlara uygulanmasında bazı ayrıntı farklılıkları bulunur.
- Salgın sırasında güvenilir yönlendirmelere uyun ve salgından etkilenen bir bölgeye gitmeyin.
- Allah’ın takdirinin dışında kaldığınızı düşünmeden tedbir alın.
- Önemli bir karar vermeden önce bilgi ve deneyim sahibi kişilere danışın.
Bu rivayet, veba salgını bulunan bir bölgeye girmeyi veya ondan kaçmak amacıyla oradan çıkmayı da yasaklar.
Sahih al-Bukhari · #5730 (Sahih)Bu rivayet Ömer’in Sarğ’daki durumunu aktarır ve salgın bölgesine doğru yoluna devam etmeme kararının bağlamını destekler.
Sahih al-Bukhari · #5731 (Sahih)Bu hadis, bulaşmadan kaçınmaya ilişkin bağlantılı bir yönlendirme içerir ve tedbir konusunu tamamlar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.