Güzel Ahlak ve Görgü · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 6061. hadis

Abu Bakra rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Güzel Ahlak ve Görgü
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Adamal‑Bukhari'e aktardıآدَمُ
  2. 2Shu'baشُعْبَةُ
  3. 3Khalidخَالِدٍ
  4. 4Abd ar‑Rahman ibn Abu Bakraعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ
  5. 5Babası Abu Bakraأَبِيهِ
  6. 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَثْنَى عَلَيْهِ رَجُلٌ خَيْرًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْحَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ صَاحِبِكَ ـ يَقُولُهُ مِرَارًا ـ إِنْ كَانَ أَحَدُكُمْ مَادِحًا لاَ مَحَالَةَ فَلْيَقُلْ أَحْسِبُ كَذَا وَكَذَا‏.‏ إِنْ كَانَ يُرَى أَنَّهُ كَذَلِكَ، وَحَسِيبُهُ اللَّهُ، وَلاَ يُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا ‏"‏‏.‏ قَالَ وُهَيْبٌ عَنْ خَالِدٍ ‏"‏ وَيْلَكَ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Bize Âdem anlattı, bize Şu'be anlattı, Hâlid'den, o da Abdurrahman b. Ebî Bekre'den, o da babasından rivayet ettiğine göre: Peygamber ﷺ'ın yanında bir adam anıldı ve başka bir adam onu aşırı derecede övdü. Bunun üzerine Peygamber ﷺ şöyle buyurdu:

"Yazıklar olsun sana, arkadaşının boynunu kopardın!" Bunu defalarca tekrarladı ve ekledi: "Eğer biriniz mutlaka birini övecekse, gerçekten öyle olduğuna inanıyorsa 'Zannımca o şöyledir, böyledir' desin. Onun hesabını görecek olan ancak Allah'tır ve kimse Allah katında birini temize çıkaramaz." Vuheyb ise Hâlid tarikiyle bu sözü "Veyhake" yerine "Veylake" şeklinde rivayet etmiştir.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Övgü zarar verebilir; alçakgönüllü konuşun ve Allah katında kimseyi temize çıkarmayın.

Kavramlar ve açıklamalar
Kardeşinin boynunu kırdın

Aşırı övgünün kibir veya kendini beğenme gibi yol açabileceği zararı anlatan bir mecazdır.

Sanırım o şöyle biridir

Konuşanın yalnızca kendi izlenimini dile getirdiğini açıkça belirten ihtiyatlı bir ifadedir.

Hiç kimse Allah katında birini temize çıkaramaz

Bir kişinin iç dünyasını ve nihai hâlini yalnızca Allah bilir.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayetten, özellikle kişiyi kibirlendirebilecek veya iç dünyası hakkında hüküm verildiği izlenimi uyandırabilecek aşırı övgünün riskli olduğu sonucunu çıkarırlar. Birini övmek için geçerli bir sebep varsa konuşan, gerçekten bildikleriyle yetinmeli ve sözlerini kişisel izlenimi olarak ifade etmelidir. Allah’ın onu değerlendireceği hatırlatması, insanların hiç kimsenin Allah katındaki temizliği hakkında kesin hüküm veremeyeceğini vurgular. Dolayısıyla bu söz, her türlü samimi ve yerinde takdiri yasaklamaz; ölçülü ve alçakgönüllü olmayı öğütler.

Günümüz için dersler
  1. Birini yalnızca bizzat gözlemlediğiniz özellikleri için övün ve ölçülü konuşun.
  2. Takdirinizi, birinin karakteri hakkında kesin hüküm olarak değil, kendi izleniminiz olarak ifade edin.
  3. Övgüyü alçakgönüllülükle karşılayın ve gerçek hâlinizi Allah’ın bildiğini hatırlayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.