Güzel Ahlak ve Görgü · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 6148. hadis

Salama ibn al-Akwa rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Güzel Ahlak ve Görgü
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Salama ibn al-Akwa tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ، قَالَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا، فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءٌ لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا السَّائِقُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَمْتَعْتَنَا بِهِ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذِهِ النِّيرَانُ، عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَهْرِقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ ‏"‏ أَوْ ذَاكَ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ، فَتَنَاوَلَ بِهِ يَهُودِيًّا لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ، فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاحِبًا‏.‏ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَهُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ قَالَهُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ الأَنْصَارِيُّ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، قَلَّ عَرَبِيٌّ نَشَأَ بِهَا مِثْلَهُ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Kuteybe b. Saîd bize rivayet etti, Hâtim b. İsmâîl bize rivayet etti; Yezîd b. Ebî Ubeyd'den, o da Seleme b. Ekva'dan nakletti: Resûlullah ﷺ ile birlikte Hayber'e çıktık ve gece yol aldık. Topluluktan bir adam Âmir b. Ekva'a:

"Bize şiirlerinden dinletmez misin?" dedi. Âmir şair bir kimseydi; devenin adımlarına uyarak kafileyi coşturan şu beyitleri okumaya başladı: "Allah'ım! Sen olmasaydın biz hidayete ermezdik, sadaka veremezdik ve namaz kılamazdık. İşlediğimiz kusurları bağışla. Canımız sana feda olsun! Düşmanla karşılaştığımızda ayaklarımızı sabit kıl ve üzerimize sükûnet indir. Bize seslenildiğinde icabet ederiz; fakat onlar aleyhimize feryat edip yardım istediler." Bunun üzerine Resûlullah ﷺ: "Bu deve süren kimdir?" diye sordu. "Âmir b. Ekva'dır" dediler. Resûlullah ﷺ: "Allah ona rahmet etsin" buyurdu. Topluluktan bir adam: "Şehadet ona vacip oldu ey Allah'ın Peygamberi! Keşke onun sohbetinden daha fazla faydalansaydık" dedi. Seleme devamla dedi ki: Hayber'e vardık ve onları kuşattık; şiddetli bir açlık çekinceye kadar kuşatma sürdü. Sonra Allah oranın fethini müslümanlara nasip etti. Fethin gerçekleştiği akşam insanlar çok sayıda ateş yaktılar. Resûlullah ﷺ: "Bu ateşler nedir, ne pişiriyorsunuz?" diye sordu. "Et pişiriyoruz" dediler. "Ne eti?" diye sorunca, "Evcil eşek eti" cevabını verdiler. Resûlullah ﷺ: "Onu dökün ve kapları kırın" buyurdu. Bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Ya eti döküp kapları yıkasak?" dedi. Resûlullah ﷺ: "Ya da öyle yapın" buyurdu. Savaş için saflar düzenlendiğinde Âmir'in kılıcı kısaydı. Bir Yahudi'ye vurmak için hamle yaptığında kılıcın ucu geri dönüp kendi dizine isabet etti ve bu yaradan şehit oldu. Seferden döndüklerinde Resûlullah ﷺ beni solgun görünce: "Sana ne oldu?" diye sordu. Ben: "Annem babam sana feda olsun ey Allah'ın Resûlü! İnsanlar Âmir'in amelinin boşa gittiğini iddia ediyorlar" dedim. "Kim söyledi bunu?" diye sordu. "Falan, filan ve Useyd b. Hudayr el-Ensârî" dedim. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ: "Bunu söyleyen yalan söylüyor! Şüphesiz onun için iki ecir vardır" buyurdu ve iki parmağını birleştirerek ekledi: "O, gerçekten gayret eden bir mücahittir. Orada (Medine'de) onun gibi yetişmiş bir Arap pek azdır."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Âmir çabalarının karşılığında ödüllendirildi; Peygamber ﷺ dayanaksız kuşkuları giderdi.

Arka plan ve bağlam

Olay Hayber seferi sırasında yaşandı. Âmir’in vefatından sonra Peygamber ﷺ onun çabalarının boşa gitmediğini ve iki sevap kazandığını açıkladı.

Kavramlar ve açıklamalar
hüdâ’

Yolculuk sırasında develerin temposunu ayarlamak için söylenen ritmik ezgi.

mücahit

Allah yolunda çaba gösteren kişi; burada savaşa fiilen katılan kimse.

evcil eşekler

Evcilleştirilmiş eşekler; Hayber seferi sırasında etlerinin yenmesi yasaklanmıştı.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu rivayetten, güzel sözler içeren ritmik yol ezgilerinin caiz olduğu ve yolcuları teşvik edebileceği sonucunu çıkarırlar. Peygamber’in ﷺ sözü, Âmir’in amellerinin geçersiz olduğu yargısını düzeltir: kendi kılıcıyla kazara ölmesi, çabalarını değersiz kılmamıştır. Eşek etiyle ilgili bölüm, Peygamber’in ﷺ yasağın açıkça uygulanmasını sağlayabildiğini; kapları kırmak yerine yıkamanın yeterli olduğunu gösterir. Fıkıh mezhepleri eşek eti ve temizlenme hükümlerini fıkıh kitaplarında daha ayrıntılı ele alır; bu anlatı, delil olmadan birinin amellerini geçersiz saymaya dayanak oluşturmaz.

Günümüz için dersler
  1. Açık bilgi ve delil olmadan birinin iyi amellerinin boşa çıktığına hükmetmeyin.
  2. İçeriği güzel olduğu ve namaz ile diğer yükümlülüklerin ihmal edilmesine yol açmadığı sürece yolculukta teşvik edici sözler kullanın.
  3. Yiyeceklerle ilgili açık Peygamberî talimatlara uyun ve şüpheli durumlarda dikkatli davranın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.