Hiyel · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 6980. hadis

Abu Rafi rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Hiyel
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abu Nu'aymal‑Bukhari'e aktardıأَبُو نُعَيْمٍ
  2. 2Sufyanسُفْيَانُ
  3. 3Ibrahim ibn Maysaraإِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ
  4. 4Amr ibn ash‑Sharidعَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ
  5. 5Abu Rafi'أَبِي رَافِعٍ
  6. 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ اشْتَرَى دَارًا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ، فَلاَ بَأْسَ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يَشْتَرِيَ الدَّارَ بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ، وَيَنْقُدَهُ تِسْعَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَتِسْعَمِائَةَ دِرْهَمٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ، وَيَنْقُدَهُ دِينَارًا بِمَا بَقِيَ مِنَ الْعِشْرِينَ الأَلْفَ، فَإِنْ طَلَبَ الشَّفِيعُ أَخَذَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ، وَإِلاَّ فَلاَ سَبِيلَ لَهُ عَلَى الدَّارِ، فَإِنِ اسْتُحِقَّتِ الدَّارُ، رَجَعَ الْمُشْتَرِي عَلَى الْبَائِعِ بِمَا دَفَعَ إِلَيْهِ، وَهْوَ تِسْعَةُ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَتِسْعُمِائَةٍ وَتِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ دِرْهَمًا وَدِينَارٌ، لأَنَّ الْبَيْعَ حِينَ اسْتُحِقَّ انْتَقَضَ الصَّرْفُ فِي الدِّينَارِ، فَإِنْ وَجَدَ بِهَذِهِ الدَّارِ عَيْبًا وَلَمْ تُسْتَحَقَّ، فَإِنَّهُ يَرُدُّهَا عَلَيْهِ بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ‏.‏ قَالَ فَأَجَازَ هَذَا الْخِدَاعَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ دَاءَ وَلاَ خِبْثَةَ وَلاَ غَائِلَةَ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Ebû Nuaym bize rivayet etti, Süfyân bize rivayet etti; İbrâhim b. Meysera'dan, o da Amr b. eş-Şerîd'den, o da Ebû Râfi'den nakletti. Ebû Râfi' şöyle dedi: Nebî ﷺ buyurdular ki:

"Komşu, komşuluk hakkına (bitişik mülke) herkesten daha layıktır." Bazı kimseler dediler ki: "Bir kimse bir evi yirmi bin dirheme satın almak isterse, şufa hakkını düşürmek için hile yapmasında bir sakınca yoktur; kağıt üzerinde yirmi bin dirhemle alıp satıcıya nakden sadece dokuz bin dokuz yüz doksan dokuz dirhem öder, geri kalan kısım için de bir dinar öder. Eğer şufa sahibi yirmi bin dirhemi verirse evi alır, yoksa ev üzerinde hiçbir hakkı kalmaz. Şayet ev başkasının çıkarsa, alıcı satıcıdan fiilen ödediği dokuz bin dokuz yüz doksan dokuz dirhem ve bir dinarı geri alır; çünkü satış iptal olunca dinardaki sarf akdi de bozulmuş olur. Eğer alıcı evde bir kusur bulur ve ev başkasının çıkmazsa, evi iade ederken yirmi bin dirhemi geri alır." Böylece o kişi Müslümanlar arasında bu tür hileleri caiz gördü. Hâlbuki Nebî ﷺ şöyle buyurmuştu: "Ne hastalık, ne kötülük ne de ihanet vardır."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Komşunun şuf‘a hakkı, göstermelik bir işlemle etkisiz hâle getirilmemelidir.

Kavramlar ve açıklamalar
şuf‘a (önalım hakkı)

Belirli şartlarla, satılan bir taşınmazı kararlaştırılan bedel üzerinden edinmeye imkân veren hukuki hak.

göstermelik düzenleme

Bir hakkı engellemek için geçerli bir işlem biçimini kullanan yapay düzenleme.

mülküne bitişik olan

Önalım hakkının söz konusu olduğu komşu veya bitişik mülk.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu rivayetten, bitişik taşınmazlarda komşunun önalım hakkının korunduğu ve bir hileyle etkisizleştirilemeyeceği sonucunu çıkarmışlardır. Metin, kâğıt üzerinde yirmi bin dirhem bedel gösterip hak sahibini engellemek amacıyla ödemeyi farklı biçimde paylaştıran bir düzenlemeyi eleştirir. Fıkıh mezhepleri şuf‘anın kesin şartları ve kapsamı konusunda farklı görüşlere sahiptir; somut bir uyuşmazlığa uygulanması sözleşmenin şekline, taraflara ve geçerli fıkhi görüşe bağlıdır. İşlemlerde dürüstlük temel bir ilke olmaya devam eder.

Günümüz için dersler
  1. Bitişik bir taşınmazı satarken şartları ve bedeli hak sahibi olan herkese açıkça bildirin.
  2. Bir kişinin geçerli hakkını aşmak için göstermelik sözleşme veya yapay ödeme bölüşümü kullanmayın.
  3. Önalım hakkıyla ilgili bir uyuşmazlıkta, uygulanacak fıkhi görüşü bilen uzman bir hukukçudan danışmanlık alın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.