Sahih al-Bukhari, 7191. hadis
Zaid ibn Thabit rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Zaid ibn Thabit tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ لِمَقْتَلِ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا، فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ، وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ. قُلْتُ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ. فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ. قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَإِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ. قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا كَلَّفَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ. قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ. فَلَمْ يَزَلْ يَحُثُّ مُرَاجَعَتِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَيَا، فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَالرِّقَاعِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ} إِلَى آخِرِهَا مَعَ خُزَيْمَةَ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ. قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ اللِّخَافُ يَعْنِي الْخَزَفَ.
Muhammed b. Ubeydillah Ebû Sâbit bize rivayet etti, İbrâhim b. Sa'd bize rivayet etti, İbn Şihâb'dan, Ubeyd b. es-Sebbâk'tan, Zeyd b. Sâbit'ten naklen: Ebû Bekir, Yemâme savaşı sırasındaki çok sayıda şehit sebebiyle beni yanına çağırdı; Ömer de onun yanında oturuyordu. Ebû Bekir bana şöyle dedi: 'Ömer yanıma geldi ve dedi ki:
"Yemâme savaşında Kur'an hafızlarından pek çoğu şehit düştü. Ben, diğer muharebe alanlarında da Kur'an hafızlarının şehit düşmesinin artmasından ve böylece Kur'an'ın büyük bir kısmının kaybolmasından endişe ediyorum. Bu nedenle senin Kur'an'ın toplanmasını emretmeni uygun görüyorum." Ben: "Resûlullah ﷺ'ın yapmadığı bir şeyi nasıl yapabilirim?" dedim. Ömer: "Vallahi bu hayırlıdır" dedi. Ömer bu konuda benimle tartışmaya devam etti; nihayet Allah, Ömer'in göğsünü genişlettiği şey için benim de göğsümü genişletti ve ben de bu hususta Ömer ile aynı görüşte oldum.' Zeyd dedi ki: 'Ebû Bekir bana: "Sen akıllı bir gençsin, senden şüphe etmiyoruz. Sen Resûlullah ﷺ için vahiy yazıyordun; şimdi Kur'an'ı araştırıp topla" dedi.' Zeyd şöyle anlattı: 'Vallahi, eğer benden bir dağı yerinden oynatmamı isteselerdi, bu görev Kur'an'ı toplamaktan daha ağır gelmezdi.' Ben: "Resûlullah ﷺ'ın yapmadığı bir şeyi nasıl yaparsınız?" dedim. Ebû Bekir: "Vallahi bu hayırlıdır" dedi. O, beni teşvik etmeye devam etti; sonunda Allah, Ebû Bekir ve Ömer'in göğsünü genişlettiği şey için benim de göğsümü genişletti ve ben de onların gördüğünü gördüm. Böylece Kur'an'ı hurma dallarından, deri parçalarından, taşlardan ve insanların hafızalarından araştırmaya başladım. Tevbe suresinin sonunu ('Andolsun size kendinizden öyle bir Peygamber gelmiştir ki...') Huzeyme veya Ebû Huzeyme'nin yanında buldum ve onu suresine ekledim. Mushaf nüshaları Ebû Bekir'in hayatı boyunca onun yanında kaldı; Allah onu vefat ettirdikten sonra Ömer'in yanında kaldı; Allah onu da vefat ettirdikten sonra Hafsa bint Ömer'in yanında kaldı.' Muhammed b. Ubeydillah dedi ki: 'Lihâf ile çanak çömlek kastedilmektedir.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Ebû Bekir, Ömer’e danıştıktan sonra Kur’an’ı titizlikle bir araya getirtti.
Yemâme Savaşı’nda Kur’an okuyucuları arasında ağır kayıplar yaşanmasının ardından Ömer, Kur’an’ın bir araya getirilmesini önerdi. Ebû Bekir, ayetleri toplama ve doğrulama görevini Zeyd b. Sâbit’e verdi.
Kur’an’ı ezberlemiş ve okuyan Müslümanlar.
Allah’ın Peygamber ﷺ’e bildirdiği mesaj.
Bu ilk derleme sırasında Kur’an’ın kaydedildiği bir araya getirilmiş sayfalar.
Âlimler buradan, vahyi koruduğu ve dinî bir hükümle çelişmediği sürece faydalı yeni bir idari tedbirin kabul edilebilir olduğu sonucunu çıkarırlar. Derleme, Kur’an’a bir şey eklemek değil; daha önce vahyedilmiş ayetleri yazılı malzemeler ve ezberlerle karşılaştırarak doğrulayıp bir araya getirmekti. Rivayet ayrıca istişarenin önemini gösterir: Ömer öneriyi sundu, Ebû Bekir değerlendirdikten sonra kabul etti ve Zeyd bunu titizlikle uyguladı. Dört Sünni fıkıh mezhebi, ehil âlimlerin yeni meseleleri içtihat yoluyla değerlendirmesini esas olarak kabul eder; bu tarihî olay söz konusu ilkeyi örnekler, ancak tek başına Kur’an’ın derlenmesine dair ayrı bir hüküm koymaz.
- Değerli bilgiyi dikkatle kayda geçirerek ve güvenilir kaynaklarla karşılaştırarak koru.
- Önemli sonuçları olan bir karar vermeden önce bilgili ve güvenilir kişilere danış.
- Faydalı bir görevi, zor olsa bile, ciddiye al ve titizlikle yerine getir.
Aynı kitaptaki bu rivayet, bir hükmün dikkat ve adaletle uygulanmasına ışık tutar; bu da anlatılan derlemedeki sorumluluk ve özenle örtüşür.
Sahih al-Bukhari · #7141 (Sahih)Bir hüküm verirken adaletle davranmanın önemini vurgular; bu, Ebû Bekir, Ömer ve Zeyd’in dikkatli karar alma süreciyle uyumludur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.