Kazâ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 7192. hadis

Sahl bin Abi Hathma rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kazâ
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

Sahl bin Abi Hathma tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى، ح حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ، وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ، فَأُخْبِرَ مُحَيِّصَةُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ، فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ‏.‏ قَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَاللَّهِ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ، وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ ـ وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْهُ ـ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ، فَذَهَبَ لِيَتَكَلَّمَ وَهْوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ السِّنَّ، فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ، وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏‏.‏ فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ بِهِ، فَكُتِبَ مَا قَتَلْنَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتِ الدَّارَ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ فَرَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ‏.‏

Çeviri

Abdullah b. Yusuf bize rivayet etti; Malik bize haber verdi, Ebu Leyla'dan. Ve İsmail bize rivayet etti; Malik bana haber verdi, Ebu Leyla b. Abdullah b. Abdurrahman b. Sehl'den, o da Sehl b. Ebi Hasme'den nakletti ki; kendisi ve kavminden bazı ileri gelenler ona şunu bildirdiler: Abdullah b. Sehl ve Muhayyisa, başlarına gelen şiddetli geçim sıkıntısı sebebiyle Hayber'e gitmişlerdi. Muhayyisa'ya Abdullah'ın öldürülüp bir kuyuya veya su kaynağına atıldığı haberi ulaştı. Yahudilere gelip:

"Vallahi onu siz öldürdünüz" dedi. Onlar da: "Vallahi biz öldürmedik" diye cevap verdiler. Sonra kavmine dönüp durumu onlara anlattı. Kendisi, ağabeyi Huveyyisa -ki ondan daha büyüktü- ve Abdurrahman b. Sehl birlikte Peygamber ﷺ'in huzuruna geldiler. Hayber'de bulunmuş olan kişi konuşmaya yeltenince, Peygamber ﷺ Muhayyisa'ya: "Büyüğünüz söylesin! Büyüğünüz söylesin!" buyurarak yaşça büyük olana öncelik verdi. Bunun üzerine önce Huveyyisa, ardından Muhayyisa konuştu. Allah Resulü ﷺ buyurdu ki: "Ya arkadaşınızın diyetini öderler ya da savaşa hazır olurlar." Allah Resulü ﷺ bu hususta onlara bir mektup yazdı, onlar da "Biz öldürmedik" diye yazdılar. Bunun üzerine Allah Resulü ﷺ Huveyyisa, Muhayyisa ve Abdurrahman'a: "Yemin edip arkadaşınızın kan bedelini almaya hak kazanır mısınız?" diye sordu. "Hayır" dediler. Buyurdu ki: "Peki Yahudiler sizin için yemin etsin mi?" Dediler ki: "Onlar Müslüman değiller ki." Bunun üzerine Allah Resulü ﷺ kendi malından yüz deve vererek diyeti ödedi; develer eve sokulduğunda Sehl dedi ki: "O develerden biri beni tekmeledi."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Çözüme kavuşmamış bir cinayet vakasında Peygamber ﷺ delil sunma usulünü açıklar ve diyet öder.

Arka plan ve bağlam

Abdullah ibn Sahl, Hayber’e yaptığı yolculuk sırasında ölü bulundu. Ailesi Yahudileri sorumlu tuttu, ancak onlar cinayeti inkâr etti. Peygamber ﷺ davayı ele aldı ve kendi malından yüz deve diyet ödedi.

Kavramlar ve açıklamalar
Diyet

Öldürülen kişinin yakınlarına ödenen mali tazminat.

Yemin etme ve talepte bulunma

Diyet almak için izlenen resmî bir usulün parçası olarak yemin etmek.

En yaşlı kişi

Peygamber ﷺ, orada bulunanlar arasındaki en yaşlı kişiden önce konuşmasını istedi.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayeti, delillerin yetersiz olduğu şüpheli cinayetlerde uygulanan özel bir yemin usulü olan kasâme bağlamında ele alırlar. Bunun kesin şartları ve yeminlerin taraflar arasındaki dağılımı mezheplere göre farklılık gösterir. Bu olay, tek başına bir suçlamanın suçu kanıtlamadığını ve hâkimin tarafları ve mevcut delilleri dikkatle dinlemesi gerektiğini gösterir. Peygamber’in ﷺ yaptığı ödeme bu özel davaya ilişkin bir karardı; tek başına, devletin çözüme kavuşmamış her cinayet vakasını kamu kaynaklarından tazmin etmesi gerektiğine dair genel bir kural oluşturmaz.

Günümüz için dersler
  1. Delil olmadan kimseyi ağır bir suçla itham etmeyin; davayı yetkili bir hâkimin soruşturmasını sağlayın.
  2. Bir anlaşmazlıkta ilgili herkesi dinleyin ve taraflara görüşlerini sunmaları için adil bir fırsat verin.
  3. Çözüme kavuşmamış bir anlaşmazlıkta, vefat edenin yakınlarının haklarını koruyan adil bir çözüm arayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.