Kazâ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 7197. hadis

Abu Humaid as-Sa'idi rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kazâ
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Muhammadal‑Bukhari'e aktardıمُحَمَّدٌ
  2. 2Abdaعَبْدَةُ
  3. 3Hisham ibn Urwaهِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ
  4. 4Babası Urwaأَبِيهِ
  5. 5Abu Humayd as‑Sa'idiأَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ
  6. 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ ابْنَ الأُتَبِيَّةِ عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ، فَلَمَّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَاسَبَهُ قَالَ هَذَا الَّذِي لَكُمْ، وَهَذِهِ هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَهَلاَّ جَلَسْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَبَيْتِ أُمِّكَ حَتَّى تَأْتِيَكَ هَدِيَّتُكَ، إِنْ كُنْتَ صَادِقًا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَ النَّاسَ وَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَسْتَعْمِلُ رِجَالاً مِنْكُمْ عَلَى أُمُورٍ مِمَّا وَلاَّنِي اللَّهُ، فَيَأْتِي أَحَدُكُمْ فَيَقُولُ هَذَا لَكُمْ وَهَذِهِ هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي فَهَلاَّ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَبَيْتِ أُمِّهِ حَتَّى تَأْتِيَهُ هَدِيَّتُهُ إِنْ كَانَ صَادِقًا، فَوَاللَّهِ لاَ يَأْخُذُ أَحَدُكُمْ مِنْهَا شَيْئًا ـ قَالَ هِشَامٌ ـ بِغَيْرِ حَقِّهِ إِلاَّ جَاءَ اللَّهَ يَحْمِلُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، أَلاَ فَلأَعْرِفَنَّ مَا جَاءَ اللَّهَ رَجُلٌ بِبَعِيرٍ لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بِبَقَرَةٍ لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةٍ تَيْعَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ ‏"‏ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Muhammed bize haber verdi, Abde bize bildirdi, Hişam b. Urve babasından, o da Ebû Humeyd es-Sâidî’den rivayet ettiğine göre; Nebi ﷺ, Benî Süleym’in sadakalarını toplamak üzere İbnü’l-Ütebiyye’yi görevlendirmişti. Adam, Resûlullah ﷺ’ın yanına dönüp hesap verdiğinde:

“Şunlar sizin için, bunlar ise bana hediye olarak verildi” dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: “Eğer doğru söylüyorsan, babanın ve annenin evinde otursaydın da hediyen sana gelseydi ya!” Sonra Resûlullah ﷺ ayağa kalktı, insanlara hitap etti, Allah’a hamd edip O’nu övdü ve ardından şöyle buyurdu: “Emmâ ba‘d! Allah’ın bana yetki verdiği işler için sizden bazı kimseleri görevlendiriyorum. Sonra biriniz gelip: ‘Şunlar sizin, bunlar da bana hediye edildi’ diyor. Eğer doğru söylüyorsa, babasının ve annesinin evinde otursaydı da hediyeleri ona gelseydi ya! Vallahi, hiçbiriniz bu mallardan hakkı olmadan –Hişam ekledi: gayrimeşru yolla– bir şey alamaz ki Kıyamet günü onu boynunda taşıyarak Allah’ın huzuruna çıksın. Dikkat edin! Bir kimseyi, böğüren bir deveyle, böğüren bir inekle veya meleyen bir koyunla Allah’ın huzuruna getirirken mutlaka göreceğim.” Sonra iki elini kaldırdı, hatta koltuk altlarının beyazlığını gördüm ve: “Dikkat edin, tebliğ ettim değil mi?” buyurdu.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Bir kamu görevlisi, kamu görevi sayesinde aldığı bir hediyeyi kabul edip kendisine mal edemez.

Arka plan ve bağlam

Peygamber ﷺ, İbnü’l-Utbiyye’yi Benî Süleym’in zekâtını toplamakla görevlendirdi. İbnü’l-Utbiyye dönüşünde topladığı zekât ile hediye olarak aldığını söylediği malları birbirinden ayırdı. Bunun üzerine Peygamber ﷺ onu uyardı ve insanları halka açık biçimde ikaz etti.

Kavramlar ve açıklamalar
zekât

İslam kurallarına göre hak sahiplerine dağıtılan zorunlu mali ibadet.

hesap verme

Alınan ve yönetilen kaynakları açıklamak ve doğru kullanılıp kullanılmadığının denetlenmesine imkân vermek.

Amma ba'du

Konuşmalarda “Bundan sonra” veya “Şimdi gelelim” anlamında kullanılan Arapça geçiş ifadesi.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayetten, bir görevlinin makamı nedeniyle aldığı hediyelerin kendiliğinden özel mülkü hâline gelmeyeceği sonucunu çıkarır. Kişinin görevini yürütmüyor olsaydı bu hediyeyi evinde de alıp almayacağı sorusu, hediyenin makamla bağlantısını ortaya koyar. Rivayet ayrıca denetim ve şeffaflık yükümlülüğünü ve haksız edinilmiş malları iade etme gereğini vurgular. Fıkıh mezhepleri, yöneticilere ve kamu görevlilerine verilen hediyelere ilişkin ayrıntılı hükümleri kamu malları, çıkar çatışması ve hukuka aykırı menfaatler hakkındaki daha geniş konular çerçevesinde ele alır.

Günümüz için dersler
  1. Göreviniz nedeniyle elde ettiğiniz menfaatleri bildirin ve kaydedin; bunları özel mülkünüzden ayrı tutun.
  2. Bir hediyenin uygunluğu konusunda tereddüt ederseniz kabul etmeden önce bağımsız bir amire veya denetim merciine danışın.
  3. Kamu kaynaklarını dikkatle denetleyin ve bunların nasıl kullanıldığı konusunda açıkça hesap vermeye hazır olun.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.