Sahih al-Bukhari, 7261. hadis
Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Jabir ibn Abdullah tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَدَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ، ثُمَّ نَدَبَهُمْ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ " لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيٌّ وَحَوَارِيِّ الزُّبَيْرُ ". قَالَ سُفْيَانُ حَفِظْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ. وَقَالَ لَهُ أَيُّوبُ يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْهُمْ عَنْ جَابِرٍ، فَإِنَّ الْقَوْمَ يُعْجِبُهُمْ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ عَنْ جَابِرٍ. فَقَالَ فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ سَمِعْتُ جَابِرًا فَتَابَعَ بَيْنَ أَحَادِيثَ سَمِعْتُ جِابِرًا، قُلْتُ لِسُفْيَانَ فَإِنَّ الثَّوْرِيَّ يَقُولُ يَوْمَ قُرَيْظَةَ فَقَالَ كَذَا حَفِظْتُهُ كَمَا أَنَّكَ جَالِسٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ. قَالَ سُفْيَانُ هُوَ يَوْمٌ وَاحِدٌ. وَتَبَسَّمَ سُفْيَانُ.
Ali b. Abdullah bize rivayet etti, Süfyan bize rivayet etti, İbnü’l-Münkedir bize rivayet etti ve dedi ki: Câbir b. Abdullah’ı şöyle derken işittim: Hendek Savaşı günü Nebi ﷺ ashâbını göreve çağırdı, Zübeyr hemen ileri atıldı. Sonra tekrar çağırdı, yine Zübeyr ileri atıldı. Üçüncü kez çağırdığında da yine Zübeyr ileri atıldı. Bunun üzerine Nebi ﷺ şöyle buyurdu:
“Her nebinin bir havarisi vardır; benim havarim ise Zübeyr’dir.” Süfyan dedi ki: Bunu İbnü’l-Münkedir’den ezberledim. Eyyûb ona: “Ey Ebû Bekir! Onlara Câbir’den hadis anlat, çünkü topluluk senin Câbir’den anlatmanı hoş karşılar” dedi. Bunun üzerine o mecliste: “Câbir’i işittim” diyerek birkaç hadisi birbirine bağladı. Ben Süfyan’a: “Sevrî ‘Kureyza günü’ diyor” dedim. O da: “Ben böyle ezberledim, sanki sen Hendek günü orada oturuyormuşsun gibi” diye cevap verdi. Süfyan ekledi: “O tek bir gündür.” Ve Süfyan tebessüm etti.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Zübeyir her defasında gönüllü oldu ve Peygamber ﷺ tarafından vefalı yardımcısı olarak anıldı.
Hendek Savaşı sırasında Peygamber ﷺ düşmandan haber getirmeleri için gönüllüler çağırdı. Zübeyir bin Avvam üç kez gönüllü oldu.
Adanmış bir yardımcı ve sağlam bir destekçi; Peygamber ﷺ burada Zübeyir’i vefalı yardımcısı olarak anmaktadır.
Benî Kurayza ile ilgili olaylara bir göndermedir. Süfyan burada bu adlandırmayı Hendek Günü ile ilişkilendirir.
Klasik âlimler bu rivayetten Zübeyir bin Avvam’ın özel faziletini çıkarırlar: Peygamber ﷺ her çağırdığında karşılık vermiş, cesaret ve vefa göstermiştir. Her peygamberin bir havârîsi bulunduğunu bildiren ifade, onun davasını destekleyen adanmış bir yardımcıya işaret eder. Süfyan’ın hatırladığına dair ekleme de râvilerin ayrıntıları ve adlandırma farklılıklarını nasıl özenle aktardığını gösterir.
- Toplumun güvenilir bir yardım çağrısına kararlılıkla karşılık ver.
- Vefanı yalnızca sözle değil, tekrar tekrar sorumluluk üstlenerek göster.
- Bilgiyi dikkatle aktar ve onu kimden duyduğunu dürüstçe belirt.
Bu rivayet Allah yolunda çaba gösterenlerin mükâfatından söz eder; bu yönüyle Zübeyir’in Peygamber ﷺ’in çağrısına hazır oluşuyla bağlantılıdır.
Sahih al-Bukhari · #7262 (Sahih)Kitabın aynı bölümündeki bu rivayet de bilgilerin dikkatle aktarılması ve kabul edilmesiyle ilgilidir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.