Giriş · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 7437. hadis

Abu Huraira rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Giriş
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  2. 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  5. 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Çeviri

Bize Abdülaziz b. Abdullah anlattı, bize İbrahim b. Sa'd anlattı, İbn Şihab'dan, Ata' b. Yezîd el-Leysî'den, Ebû Hüreyre'den: İnsanlar dediler ki:

"Ey Allah'ın Resûlü ﷺ, Kıyamet Günü Rabbimizi görecek miyiz?" Allah Resûlü ﷺ buyurdu: "Dolunay gecesinde ayı görmekte zorlanır mısınız?" Dediler ki: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü ﷺ." Buyurdu: "Peki bulutsuz bir havada güneşi görmekte zorlanır mısınız?" Dediler ki: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü ﷺ." Buyurdu: "İşte O'nu da öylece göreceksiniz. Allah Kıyamet Günü insanları toplar ve buyurur: 'Kim dünyada neye tapıyorduysa onu takip etsin.' Güneşe tapan güneşi, aya tapan ayı, tağutlara tapan da tağutları takip eder. Bu ümmet ise şefaatçileriyle — veya münafıklarıyla; İbrahim bu konuda tereddüt etti — geri kalır. Sonra Allah onlara gelir ve 'Ben sizin Rabbinizim' buyurur. Onlar da 'Rabbimiz gelinceye kadar buradayız; Rabbimiz geldiğinde O'nu tanıyacağız' derler. Bunun üzerine Allah onlara bildikleri surette gelir ve 'Ben sizin Rabbinizim' buyurur. Onlar 'Sen bizim Rabbimizsin' derler ve O'nu takip ederler. Sonra Cehennem'in ortasına sırat köprüsü kurulur. O gün ilk geçen ben ve ümmetim olacağız. O gün peygamberlerden başkası konuşamaz ve peygamberlerin duası 'Allahümme sellim, sellim' (Allah'ım kurtar, kurtar) olur. Cehennem'de sa'dan dikenine benzer kancalar vardır. Sa'dan'ı gördünüz mü?" Dediler ki: "Evet, ey Allah'ın Resûlü ﷺ." Buyurdu: "O kancalar sa'dan dikenine benzer, fakat büyüklüklerini Allah'tan başka kimse bilemez. İnsanları amellerine göre yakalarlar. Kimi ameli sebebiyle helak olur, kimi ameli sebebiyle alıkonulur, kimi de cezalandırılıp sonra kurtarılır. Allah kulları arasındaki hükmü bitirdiğinde ve rahmetiyle Cehennem'den dilediğini çıkarmak istediğinde, meleklere emir verir; Allah'ın rahmet etmeyi dilediği ve 'La ilahe illallah' şehadeti getirmiş olanlardan, Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmamış olanları ateşten çıkarırlar. Onları ateşte secde izlerinden tanırlar. Ateş, Âdemoğlunu yer ama secde izini yemez; Allah ateşe secde izini yemeyi haram kılmıştır. Yanmış olarak ateşten çıkarlar, üzerlerine hayat suyu dökülür ve sel yatağındaki tohumun bitmesi gibi biterler. Sonra Allah kulları arasındaki hükmü tamamlar ve yüzü ateşe dönük bir adam kalır; o, Cennet'e girecek son kişidir. Der ki: 'Ey Rabbim, yüzümü ateşten çevir, çünkü kokusu beni incitti ve sıcaklığı beni yaktı.' Allah'ın dilediği şekilde dua eder. Sonra Allah buyurur: 'Eğer bunu sana verirsem, benden başka bir şey ister misin?' O da 'Hayır, izzetine yemin ederim ki Senden başka bir şey istemem' der. Rabbine dilediği kadar söz ve ahit verir, Allah da yüzünü ateşten çevirir. Cennet'e yönelip onu görünce, Allah'ın dilediği kadar susar, sonra 'Ey Rabbim, beni Cennet kapısına yaklaştır' der. Allah ona buyurur: 'Sana verilenlerden fazlasını istemeyeceğine dair söz ve ahit vermedin mi? Yazıklar olsun sana ey Âdemoğlu, ne kadar da vefasızsın!' O 'Ey Rabbim' der ve Allah ona 'Eğer bunu sana verirsem başka bir şey istemeyecek misin?' diyene kadar dua eder. 'Hayır, izzetine yemin ederim ki Senden başka bir şey istemem' der. Dilediği kadar söz ve ahit verir, Allah da onu Cennet kapısına yaklaştırır. Kapıda durunca Cennet ona açılır, içindeki güzellik ve sevinci görür. Allah'ın dilediği kadar susar, sonra 'Ey Rabbim, beni Cennet'e sok' der. Allah buyurur: 'Sana verilenlerden fazlasını istemeyeceğine dair söz ve ahit vermedin mi? Yazıklar olsun sana ey Âdemoğlu, ne kadar da vefasızsın!' O 'Ey Rabbim, beni yaratıklarının en bedbahtı kılma' der ve Allah ona gülünceye kadar dua etmeye devam eder. Allah ona gülünce 'Cennet'e gir' buyurur. Girince Allah ona 'Dile' buyurur. Rabbinden ister ve diler, hatta Allah ona 'Şunu da dile, bunu da dile' diye hatırlatır. Nihayet dilekleri tükenince Allah buyurur: 'Bu senindir ve bir misli de senindir.' Ata' b. Yezîd dedi ki: Ebû Saîd el-Hudrî, Ebû Hüreyre'nin yanında bulunuyordu ve anlattıklarını reddetmedi. Ancak Ebû Hüreyre, Allah Tebareke ve Teala'nın 'Bu senindir ve bir misli de senindir' buyurduğunu anlatınca, Ebû Saîd el-Hudrî 'Ve on misli de senindir, ey Ebû Hüreyre!' dedi. Ebû Hüreyre 'Ben sadece O'nun Bu senindir ve bir misli de senindir sözünü ezberledim' dedi. Ebû Saîd el-Hudrî ise 'Şehadet ederim ki Allah Resûlü ﷺ'ün Bu senindir ve on misli de senindir buyurduğunu ezberledim' dedi. Ebû Hüreyre 'İşte o adam, Cennet halkının Cennet'e en son girenidir' dedi.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Allah’ın rahmeti müminleri kurtarır ve onlara bol nimetler verir.

Kavramlar ve açıklamalar
es-Sırat

Rivayete göre Kıyamet Günü geçilecek olan Cehennem üzerindeki köprü.

secde izleri

Namazdaki secdeyle bağlantılı, vücutta görülebilen belirgin izler.

hayat suyu

Rivayette anlatıldığı üzere, Ateş’ten çıkarılanların yeniden hayata ve gelişmeye kavuşmasını sağlayan su.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu rivayetten müminlerin ahirette Allah’ı göreceği sonucunu çıkarırlar. Güneş veya aya yapılan benzetmeyi Allah ile yarattıkları arasında bir benzetme olarak anlamazlar; benzetme, görmenin açıklığı ve kesinliğiyle ilgilidir. Allah’ın sıfatlarının nasıl olduğu belirlenmeden ve yaratılmışlara benzetilmeden kabul edilmesi gerektiğini vurgularlar. Rivayet ayrıca hesabın ve köprüden geçişin ciddi meseleler olduğunu, Allah’ın yalnızca Kendisine ibadet eden müminleri rahmetiyle kurtarabileceğini öğretir. Son kişinin tekrarladığı dualar ve kendisine verilen bol karşılık, Allah’ın rahmetinin büyüklüğünü gösterir.

Günümüz için dersler
  1. Yalnızca Allah’a ibadet etmeye bağlı kal; kalbinde veya amellerinde O’nun yerine başka bir şey koyma.
  2. Namazını önemse ve secdelerini içtenlikle yap; rivayet bu izleri kurtuluşla ilişkilendirir.
  3. Hesap korkusunu Allah’ın rahmetine dair umutla dengele; O’ndan sebat ve kurtuluş dile.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.