Sahih al-Bukhari, 7438. hadis
Abu Huraira rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahal‑Bukhari'e aktardıعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
- 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 6Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ. فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ. وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ". قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا. فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ. فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ. فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ. فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ. وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ. فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ. فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ. فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ. فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ. فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ " ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ " وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ". يَا أَبَا هُرَيْرَةَ. قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ " ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ " ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ.
Bize Abdülaziz b. Abdullah anlattı, bize İbrahim b. Sa'd anlattı, İbn Şihab'dan, Ata' b. Yezîd el-Leysî'den, Ebû Hüreyre'den rivayetle: İnsanlar dediler ki:
"Ey Allah'ın Resûlü ﷺ, Kıyamet Günü Rabbimizi görecek miyiz?" Allah'ın Resûlü ﷺ buyurdu: "Dolunay gecesinde ayı görmekte zorlanır mısınız?" Dediler ki: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü ﷺ." Buyurdu: "Peki bulutsuz bir havada güneşi görmekte zorlanır mısınız?" Dediler ki: "Hayır, ey Allah'ın Resûlü ﷺ." Buyurdu: "İşte O'nu da öylece göreceksiniz. Allah Kıyamet Günü insanları toplar ve buyurur: 'Kim dünyada neye tapıyorduysa onu takip etsin.' Güneşe tapan güneşi, aya tapan ayı, tağutlara tapan da tağutları takip eder. Bu ümmet ise şefaatçileriyle — veya münafıklarıyla (İbrahim bu kısımda tereddüt etti) — birlikte kalır. Sonra Allah onlara gelir ve 'Ben sizin Rabbinizim' buyurur. Onlar: 'Rabbimiz gelinceye kadar buradayız; Rabbimiz geldiğinde O'nu tanıyacağız' derler. Bunun üzerine Allah onlara bildikleri surette gelir ve 'Ben sizin Rabbinizim' buyurur. Onlar: 'Sen bizim Rabbimizsin' derler ve O'nu takip ederler. Sonra Cehennem'in ortasına Sırat köprüsü kurulur. Ben ve ümmetim oradan ilk geçenler oluruz. O gün resûllerden başkası konuşmaz ve o gün resûllerin duası: 'Allahümme sellim, sellim' (Allah'ım selamet ver, selamet ver) şeklindedir. Cehennem'de Sa'dan dikenine benzer kancalar vardır. Sa'dan'ı gördünüz mü?" Dediler ki: "Evet, ey Allah'ın Resûlü ﷺ." Buyurdu: "O kancalar Sa'dan dikenine benzer, ancak büyüklüklerini Allah'tan başka kimse bilmez. İnsanları amellerine göre yakalarlar. Kimi ameli sebebiyle helak olur, kimi ameli sebebiyle alıkonulur, kimi de cezalandırılıp sonra kurtulur. Allah kulları arasındaki hükmü bitirdiğinde ve rahmetiyle Cehennem'den dilediği kimseleri çıkarmak istediğinde, meleklere emreder; Allah'ın rahmet etmeyi dilediği ve 'Lâ ilâhe illallah' şehadetiyle ölen, Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmayanları ateşten çıkarırlar. Melekler onları ateşte secde izlerinden tanırlar. Çünkü ateş Âdemoğlunu yer bitirir, fakat secde mahallini yemez; Allah ateşe secde izini yemeyi haram kılmıştır. Ateşten yanmış halde çıkarlar, üzerlerine hayat suyu dökülür ve sel suyundaki tohumun filizlendiği gibi filizlenirler. Sonra Allah kulları arasındaki hükmü tamamlar ve yüzü Cehennem'e dönük bir adam kalır; o, Cennet'e giren cennet ehlinin sonuncusudur. Der ki: 'Ey Rabbim! Yüzümü ateşten çevir, çünkü kokusu beni incitti ve harareti beni yaktı.' Allah'ın dilediği şekilde dua eder, sonra Allah ona buyurur: 'Eğer bunu sana verirsem, benden başka bir şey ister misin?' O da: 'Hayır, izzetine yemin ederim ki senden başka bir şey istemem' der ve Rabbine dilediği kadar söz ve ahit verir. Allah onun yüzünü ateşten çevirir. Cennet'e yönelip onu görünce, Allah'ın dilediği kadar susar, sonra: 'Ey Rabbim! Beni Cennet kapısına yaklaştır' der. Allah ona: 'Sana verilenlerden fazlasını istemeyeceğine dair söz ve ahit vermedin mi? Ey Âdemoğlu, ne kadar da vefasızsın!' buyurur. O: 'Ey Rabbim!' der ve Allah ona: 'Eğer bunu sana verirsem başka bir şey ister misin?' diyene kadar dua etmeye devam eder. O: 'Hayır, izzetine yemin ederim ki senden başka bir şey istemem' der ve dilediği kadar söz ve ahit verir. Allah onu Cennet kapısına yaklaştırır. Kapının önüne gelince Cennet ona açılır, oradaki güzellik ve sevinci görür, Allah'ın dilediği kadar susar, sonra: 'Ey Rabbim! Beni Cennet'e sok' der. Allah: 'Sana verilenlerden fazlasını istemeyeceğine dair söz ve ahit vermedin mi? Ey Âdemoğlu, ne kadar da vefasızsın!' buyurur. O: 'Ey Rabbim! Beni yaratıklarının en bedbahtı kılma' der ve Allah ona gülünceye kadar dua etmeye devam eder. Allah ona güldüğünde: 'Cennet'e gir' buyurur. Girince Allah ona: 'Dile' buyurur. O da Rabbinden ister ve diler, hatta Allah ona hatırlatır: 'Şunu dile, bunu dile' der, ta ki dilekleri tükeninceye kadar. Allah buyurur: 'Bu senindir ve bir misli de senindir.' Ata' b. Yezîd ekledi: Ebû Saîd el-Hudrî, Ebû Hüreyre'nin yanında bulunuyordu ve anlattıklarından hiçbirini reddetmedi. Ancak Ebû Hüreyre, Allah Tebâreke ve Teâlâ'nın 'Bu senindir ve bir misli de senindir' buyurduğunu anlatınca, Ebû Saîd el-Hudrî: 'Ve on misli de senindir, ey Ebû Hüreyre!' dedi. Ebû Hüreyre: 'Ben sadece O'nun "Bu senindir ve bir misli de senindir" sözünü ezberledim' dedi. Ebû Saîd el-Hudrî: 'Şahitlik ederim ki Allah'ın Resûlü ﷺ'den "Bu senindir ve on misli de senindir" buyurduğunu ezberledim' dedi. Ebû Hüreyre ekledi: 'İşte o adam, Cennet ehlinin Cennet'e giren sonuncusudur.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Müminler Allah’ı görecek ve O’nun rahmetiyle cennete gireceklerdir.
Kıyamet Günü cehennemin üzerine kurulacak köprü.
Namazda secde etmenin bıraktığı tanınabilir izler; rivayete göre bunlar ateşten korunur.
Ateşte kaldıktan sonra kurtulanların yeniden gelişip hayata dönmesini sağlayan su.
İmam Nevevî ve İbn Hacer’in de aralarında bulunduğu klasik âlimler, Allah’ı görme tasvirini, Allah’ı yaratılmışlara benzetmeden ve bunun nasıl gerçekleştiğini belirlemeden, rivayet edildiği şekliyle kabul ederler. Güneş ve dolunay benzetmesi, görmenin açıklığını ve kesinliğini anlatır; Allah’ın bir yaratılmışa benzediği anlamına gelmez. Bu bölüm ayrıca tevhidin temel olduğunu ve Allah’ın rahmetiyle müminleri ateşten kurtardığını öğretir. Günahları önemsememek için bir mazeret değildir; çünkü ameller hesapta ve Sırat üzerindeki imtihanda rol oynar.
- Yalnızca Allah’a ibadet ederek ve ibadetini samimiyetle O’na yönelterek tevhidini güçlendir.
- Namazda sebat et: Secde ibadetin bir işaretidir ve rivayet onu kurtuluş ümidiyle ilişkilendirir.
- Allah’tan sebat ve rahmet dile; aynı zamanda amellerinin sorumluluğunu üstlen.
Aynı senetten gelen bu rivayet de Kıyamet Günü Allah’ı görme konusunu ele alır ve açıklar.
Sahih al-Bukhari · #7439 (Sahih)Ebû Saîd el-Hudrî aynı soruyu aktarır ve Rabbi görmeyi, güneşi ve ayı önlerinde hiçbir engel olmadan görmeye benzetir.
Sahih al-Bukhari · #7440 (Sahih)Bu rivayet müminlerin Rablerini göreceğini anlatır ve Kıyamet Günü’ne dair bağlantılı bir tasvir ekler.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.