Sahih al-Bukhari, 7510. hadis
Anas ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Anas ibn Malik tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ اجْتَمَعْنَا نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَذَهَبْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَهَبْنَا مَعَنَا بِثَابِتٍ إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ لَنَا عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ، فَإِذَا هُوَ فِي قَصْرِهِ فَوَافَقْنَاهُ يُصَلِّي الضُّحَى، فَاسْتَأْذَنَّا، فَأَذِنَ لَنَا وَهْوَ قَاعِدٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَقُلْنَا لِثَابِتٍ لاَ تَسْأَلْهُ عَنْ شَىْءٍ أَوَّلَ مِنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ فَقَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَؤُلاَءِ إِخْوَانُكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ جَاءُوكَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ. فَقَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ. فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ فَإِنَّهُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ. فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ. فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ. فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِي فَأَقُولُ أَنَا لَهَا. فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي وَيُلْهِمُنِي مَحَامِدَ أَحْمَدُهُ بِهَا لاَ تَحْضُرُنِي الآنَ، فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ وَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مِنْهَا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ أَوْ خَرْدَلَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيَقُولُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِثْقَالِ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ". فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ أَنَسٍ قُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِنَا لَوْ مَرَرْنَا بِالْحَسَنِ وَهْوَ مُتَوَارٍ فِي مَنْزِلِ أَبِي خَلِيفَةَ فَحَدَّثَنَا بِمَا حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَأَذِنَ لَنَا فَقُلْنَا لَهُ يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَاكَ مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَلَمْ نَرَ مِثْلَ مَا حَدَّثَنَا فِي الشَّفَاعَةِ، فَقَالَ هِيهِ، فَحَدَّثْنَاهُ بِالْحَدِيثِ فَانْتَهَى إِلَى هَذَا الْمَوْضِعِ فَقَالَ هِيهِ، فَقُلْنَا لَمْ يَزِدْ لَنَا عَلَى هَذَا. فَقَالَ لَقَدْ حَدَّثَنِي وَهْوَ جَمِيعٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً فَلاَ أَدْرِي أَنَسِيَ أَمْ كَرِهَ أَنْ تَتَّكِلُوا. قُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ فَحَدِّثْنَا، فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ عَجُولاً مَا ذَكَرْتُهُ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدَّثَنِي كَمَا حَدَّثَكُمْ بِهِ قَالَ " ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. فَيَقُولُ وَعِزَّتِي وَجَلاَلِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي لأُخْرِجَنَّ مِنْهَا مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ".
Ma‘bed b. Hilâl el-Anezî anlatıyor: Biz, Basralılardan bir grup toplandık ve Şefaat Hadisi'ni bizim adımıza sorması için Sâbit ile birlikte Enes b. Mâlik'in yanına gittik. Onu kasrında bulduk; kuşluk namazını kılıyordu. İçeri girmek için izin istedik, o da yatağının üzerinde otururken bize izin verdi. Sâbit'e dedik ki:
"Şefaat hadisinden önce ona başka hiçbir şey sorma." Sâbit şöyle dedi: "Ey Ebû Hamze! Bunlar senin Basralı kardeşlerin; şefaat hadisini sormak için sana geldiler." Enes şöyle buyurdu: "Muhammed ﷺ bize şöyle anlattı: 'Kıyamet günü insanlar birbirine çarparak dalgalar halinde hareket edecekler. Âdem'e gelip: Rabbine bizim için şefaat et, diyecekler. O da: Ben buna ehil değilim, fakat siz İbrâhim'e gidin, çünkü o Rahmân'ın dostudur, diyecek. İbrâhim'e gelecekler, o da: Ben buna ehil değilim, fakat siz Mûsâ'ya gidin, çünkü Allah onunla konuşmuştur, diyecek. Mûsâ'ya gelecekler, o da: Ben buna ehil değilim, fakat siz Îsâ'ya gidin, çünkü o Allah'ın ruhu ve kelimesidir, diyecek. Îsâ'ya gelecekler, o da: Ben buna ehil değilim, fakat siz Muhammed'e ﷺ gidin, diyecek. Bana gelecekler ve ben: Ben buna ehilim, diyeceğim. Sonra Rabbimden izin isteyeceğim ve bana izin verilecek. Bana şu an aklıma gelmeyen hamd sözleri ilham edilecek. Ben de o hamdlerle O'na hamd edecek ve secdeye kapanacağım. Bana: Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin, denilecek. Ben de: Ey Rabbim! Ümmetim, ümmetim! diyeceğim. Bana: Git, kalbinde arpa tanesi kadar iman olanları ateşten çıkar, denilecek. Gider yaparım, sonra döner yine o hamdlerle O'na hamd eder ve secdeye kapanırım. Bana: Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin, denilecek. Ben: Ey Rabbim! Ümmetim, ümmetim! diyeceğim. Bana: Git, kalbinde zerre veya hardal tanesi kadar iman olanları ateşten çıkar, denilecek. Gider yaparım, sonra döner yine o hamdlerle O'na hamd eder ve secdeye kapanırım. Bana: Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin, denilecek. Ben: Ey Rabbim! Ümmetim, ümmetim! diyeceğim. Allah buyuracak: Git, kalbinde hardal tanesinin en küçük, en küçük, en küçük miktarı kadar iman olanı ateşten çıkar. Ben de gider yaparım.'" Enes'ten ayrıldığımızda arkadaşlarımdan bazılarına dedim ki: "Ebû Halîfe'nin evinde inzivaya çekilmiş olan Hasan'a uğrasak da Enes b. Mâlik'in bize anlattığını ona da anlatsak." Yanına vardık, selam verdik, bize izin verdi. Dedik ki: "Ey Ebû Sa‘îd! Kardeşin Enes b. Mâlik'ten geliyoruz; bize şefaat hakkında daha önce duymadığımız bir hadis anlattı." O: "Nedir o?" diye sordu. Hadisi ona anlattık ve "Bu noktada durdu" dedik. O: "Sonra?" diye sordu. "Buna bir ekleme yapmadı" dedik. O: "Bana bu hadisi yirmi yıl önce gençliğinde eksiksiz anlatmıştı. Bilmiyorum, unuttu mu yoksa sizin güvenmenizi mi istemedi?" dedi. Biz: "Ey Ebû Sa‘îd, sen bize anlat" dedik. Gülümseyerek: "İnsan aceleci yaratılmıştır. Bunu ancak size anlatmak istediğim için zikrettim. Enes bana size anlattığı gibi anlattı ve Peygamber ﷺ'in şöyle eklediğini söyledi: 'Sonra dördüncü kez döner, aynı hamdlerle O'na hamd eder ve secdeye kapanırım. Bana: Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin, denilir. Ben: Ey Rabbim! Lâ ilâhe illallâh diyenler için bana izin ver, derim. Allah buyurur: İzzetime, celâlime, kibriyâma ve azametime andolsun ki, Lâ ilâhe illallâh diyeni mutlaka ateşten çıkaracağım.'"
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber’in ﷺ şefaati Allah’ın izniyle gerçekleşir ve müminleri kapsar.
Başka biri adına yardım veya bağışlanma dileğinde bulunmaktır; yalnızca Allah’ın izniyle kabul edilir.
Özel ve yakın dost; rivayette İbrahim bu şekilde anılır.
Son derece az miktarda imanı ifade eden mecazi bir anlatım.
İbn Hacer gibi klasik âlimler buradan, kıyamet günündeki büyük şefaatin yalnızca Allah’ın izniyle gerçekleşeceği sonucunu çıkarırlar. Tekrarlanan talepler, Muhammed’in ﷺ özel mertebesini ve imanı az da olsa bulunan insanlara Allah’ın merhametini gösterir. Metin, iman ikrarını günahları önemsememek için bir ruhsat hâline getirmez: şefaat Allah’a aittir ve O’nun hükmüne göre gerçekleşir.
- Allah’tan rahmet dileyin ve şefaatin yalnızca O izin verdiğinde gerçekleşeceğine güvenin.
- İmana ve iman ikrarına değer verin; bu inancı ibadetinizde ve güzel davranışlarınızda gösterin.
- Allah’ın rahmetinden umutlu olun, ancak bu umudu günahları hafife almak için kullanmayın.
Enes’ten gelen bu rivayet de şefaati ele alır ve konuyu doğrudan tamamlar.
Sahih al-Bukhari · #7511 (Sahih)Bu rivayet, Cehennem’den çıkan son kişiyi ve kıyamet gününde Allah’ın merhametini anlatır.
Sahih al-Bukhari · #7374 (Sahih)Bu hadis de Cehennem’den kurtarılan insanların akıbetini ele alır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.