Cuma Namazı · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, 893. hadis

Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Cuma Namazı
صحيح البخاري
Kim rivayet etti?

al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Bishr ibn Muhammadal‑Bukhari'e aktardıبِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ
  2. 2Abdullahعَبْدُ اللَّهِ
  3. 3Yunusيُونُسُ
  4. 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  5. 5Salim ibn Abdullahسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  6. 6Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
  7. 7Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ ‏"‏‏.‏ وَزَادَ اللَّيْثُ قَالَ يُونُسُ كَتَبَ رُزَيْقُ بْنُ حُكَيْمٍ إِلَى ابْنِ شِهَابٍ ـ وَأَنَا مَعَهُ يَوْمَئِذٍ بِوَادِي الْقُرَى ـ هَلْ تَرَى أَنْ أُجَمِّعَ‏.‏ وَرُزَيْقٌ عَامِلٌ عَلَى أَرْضٍ يَعْمَلُهَا، وَفِيهَا جَمَاعَةٌ مِنَ السُّودَانِ وَغَيْرِهِمْ، وَرُزَيْقٌ يَوْمَئِذٍ عَلَى أَيْلَةَ، فَكَتَبَ ابْنُ شِهَابٍ ـ وَأَنَا أَسْمَعُ ـ يَأْمُرُهُ أَنْ يُجَمِّعَ، يُخْبِرُهُ أَنَّ سَالِمًا حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي أَهْلِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا وَمَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالْخَادِمُ رَاعٍ فِي مَالِ سَيِّدِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ـ قَالَ وَحَسِبْتُ أَنْ قَدْ قَالَ ـ وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي مَالِ أَبِيهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏"‏‏.‏

Çeviri

Bişr b. Muhammed bize rivayet etti, dedi ki: Abdullah bize haber verdi, dedi ki: Yûnus bize haber verdi, ez-Zührî'den, dedi ki: Sâlim b. Abdullah bize haber verdi, İbn Ömer'den -Allah onlardan razı olsun- Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:

"Hepiniz çobansınız." Leys ekledi, Yûnus dedi ki: Ruzeyk b. Hükâym, İbn Şihâb'a yazdı -o gün ben de onunla birlikte Vâdi'l-Kurâ'daydım- Cuma namazını kıldırıp kıldırmaması gerektiğini sordu. Ruzeyk, üzerinde çalıştığı bir araziyi idare ediyordu ve orada Sudanlılardan ve başkalarından oluşan bir topluluk vardı; Ruzeyk o sırada Eyle valisiydi. İbn Şihâb -ben dinlerken- ona Cuma namazını kıldırmasını emretti ve Sâlim'in kendisine şunu anlattığını bildirdi: Abdullah b. Ömer dedi ki: Resûlullah ﷺ'ın şöyle buyurduğunu işittim: "Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüz sürüden sorumlusunuz. İmam (yönetici) çobandır ve sürüsünden sorumludur. Erkek, ailesinin çobanıdır ve sürüsünden sorumludur. Kadın, kocasının evinde çobandır ve sürüsünden sorumludur. Hizmetçi, efendisinin malının çobanıdır ve sürüsünden sorumludur." Dedi ki: Sanırım şöyle de buyurdu: "Erkek, babasının malının çobanıdır ve sürüsünden sorumludur. Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüz sürüden sorumlusunuz."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Herkes, kendisine emanet edilen kişilerden ve işlerden sorumludur.

Arka plan ve bağlam

Ruzayk ibn Hukaym, İbn Şihab’a cuma namazını kıldırıp kıldırmaması gerektiğini sordu. İbn Şihab, kıldırması gerektiğini söyleyerek İbn Ömer rivayetini delil gösterdi.

Kavramlar ve açıklamalar
çoban

Kendisine emanet edilen kişilerin veya işlerin bakımını üstlenen kimse.

sürü

Bir kimsenin sorumluluğunu taşıdığı kişiler veya mallar.

imam

Burada: yönetimi altındakilerden sorumlu yönetici veya lider.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu hadisten, sorumluluğun yalnızca yöneticilere ait olmadığı sonucunu çıkarırlar: Herkes, bulunduğu konumun gerektirdiği bakım ve görevlerden hesaba çekilir. Metinde yönetici, aile fertleri ve başkasının malını yöneten kişi gibi örnekler anılır. Âlimler, bunun başkaları üzerinde sınırsız bir yetki değil, dikkatli ve adil davranma yükümlülüğü olduğunu vurgular. Ruzayk’a yapılan atıf, bir topluluğun yöneticisinin cuma namazını kıldırabileceğini gösterir.

Günümüz için dersler
  1. Nelerden sorumlu olduğunuzu açıkça belirleyin; bakım ve yönetimle ilgili yükümlülüklerinizi yerine getirin.
  2. Evde veya işte adaletle, özenle ve iyi örnek olarak liderlik edin.
  3. Başkasının zamanını, parasını veya kaynaklarını yöneten kişi bunlardan hesap verir ve özenle davranmalıdır.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.