Sahih Muslim, 2149. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Umar tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ وَنَحْنُ نَنْتَظِرُ جَنَازَةَ أُمِّ أَبَانٍ بِنْتِ عُثْمَانَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ فَجَاءَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُودُهُ قَائِدٌ فَأُرَاهُ أَخْبَرَهُ بِمَكَانِ ابْنِ عُمَرَ، فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَكُنْتُ بَيْنَهُمَا فَإِذَا صَوْتٌ مِنَ الدَّارِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ - كَأَنَّهُ يَعْرِضُ عَلَى عَمْرٍو أَنْ يَقُومَ فَيَنْهَاهُمْ - سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ " . قَالَ فَأَرْسَلَهَا عَبْدُ اللَّهِ مُرْسَلَةً . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنَّا مَعَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ نَازِلٍ فِي شَجَرَةٍ فَقَالَ لِيَ اذْهَبْ فَاعْلَمْ لِي مَنْ ذَاكَ الرَّجُلُ . فَذَهَبْتُ فَإِذَا هُوَ صُهَيْبٌ . فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ إِنَّكَ أَمَرْتَنِي أَنْ أَعْلَمَ لَكَ مَنْ ذَاكَ وَإِنَّهُ صُهَيْبٌ . قَالَ مُرْهُ فَلْيَلْحَقْ بِنَا . فَقُلْتُ إِنَّ مَعَهُ أَهْلَهُ . قَالَ وَإِنْ كَانَ مَعَهُ أَهْلُهُ - وَرُبَّمَا قَالَ أَيُّوبُ مُرْهُ فَلْيَلْحَقْ بِنَا - فَلَمَّا قَدِمْنَا لَمْ يَلْبَثْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ أَنْ أُصِيبَ فَجَاءَ صُهَيْبٌ يَقُولُ وَاأَخَاهْ وَاصَاحِبَاهْ . فَقَالَ عُمَرُ أَلَمْ تَعْلَمْ أَوْ لَمْ تَسْمَعْ - قَالَ أَيُّوبُ أَوْ قَالَ أَوَلَمْ تَعْلَمْ أَوَلَمْ تَسْمَعْ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ " . قَالَ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ فَأَرْسَلَهَا مُرْسَلَةً وَأَمَّا عُمَرُ فَقَالَ بِبَعْضٍ . فَقُمْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَحَدَّثْتُهَا بِمَا، قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَحَدٍ " . وَلَكِنَّهُ قَالَ " إِنَّ الْكَافِرَ يَزِيدُهُ اللَّهُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَذَابًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى " . قَالَ أَيُّوبُ قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ لَمَّا بَلَغَ عَائِشَةَ قَوْلُ عُمَرَ وَابْنِ عُمَرَ قَالَتْ إِنَّكُمْ لَتُحَدِّثُونِّي عَنْ غَيْرِ كَاذِبَيْنِ وَلاَ مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ .
Abdullah b. Ebû Müleyke anlatıyor: İbn Ömer'in yanında oturuyordum ve Osman'ın kızı Ümmü Eban'ın cenazesini bekliyorduk; yanında da Amr b. Osman vardı. Bu sırada bir rehber eşliğinde İbn Abbas geldi. Sanırım ona İbn Ömer'in yeri haber verilmişti. Gelip yanıma oturdu, böylece ikisinin arasında kalmıştım. Derken evden bir ses (ağıt sesi) duyuldu. Bunun üzerine İbn Ömer –sanki Amr'a kalkıp onları menetmesini işaret ederek– şöyle dedi:
"Resûlullah ﷺ'ı şöyle buyururken işittim: 'Ölü, ehlinin ağlaması sebebiyle azap görür.'" Abdullah [b. Ömer] bunu genel bir hüküm olarak aktardı. İbn Abbas ise şöyle dedi: "Müminlerin Emîri Ömer b. Hattab ile birlikteydik. Beyda'ya vardığımızda bir ağacın altında konaklamış bir adam gördü. Bana: 'Git bakalım şu adam kimmiş, öğren,' dedi. Gittim ve onun Suheyb olduğunu gördüm. Dönüp kendisine: 'Bana şunun kim olduğunu öğrenmemi emretmiştiniz, o kişi Suheyb'miş,' dedim. O da: 'Ona bize katılmasını söyle,' buyurdu. Ben: 'Yanında ailesi var,' dedim. O: 'Ailesi yanında olsa bile,' diye karşılık verdi –bazen Eyyub, 'Ona bize katılmasını söyle' dediğini nakletti–. Medine'ye vardığımızdan kısa bir süre sonra Müminlerin Emîri yaralandı. Suheyb ağlayarak gelip: 'Ah kardeşim! Ah dostum!' diyerek feryat etti. Bunun üzerine Ömer: 'Bilmiyor muydun veya duymadın mı ki Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: Ölü, ehlinin bazı ağlamaları sebebiyle azap görür,' dedi." Böylece Abdullah bunu genel olarak, Ömer ise "bazı" kaydıyla nakletti. Bunun üzerine kalkıp Aişe'nin yanına girdim ve ona İbn Ömer'in söylediklerini anlattım. Aişe şöyle dedi: "Hayır, vallahi Resûlullah ﷺ asla 'Ölü, birinin ağlaması yüzünden azap görür' demedi. Ancak O şöyle buyurdu: 'Kâfirin azabını, ehlinin ağlaması sebebiyle Allah artırır. Şüphesiz güldüren de ağlatan da Allah'tır. Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez.'" Eyyub dedi ki: İbn Ebû Müleyke bana şunu anlattı: Kasım b. Muhammed şöyle demiştir: Ömer ve İbn Ömer'in sözleri Aişe'ye ulaşınca o: "Siz bana ne yalancı olan ne de yalanlanan kimselerden haber veriyorsunuz, ancak işitme hataya açıktır," buyurdu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Yasla ilgili rivayetler dikkatli açıklama ve kaynakların karşılaştırılmasını gerektirir.
Rivayete göre İbn Ömer ve İbn Abbas, evden feryatlı ağıt sesleri geldiğinde Ümmü Aban’ın cenazesindeydiler. İbn Abbas ayrıca, Ömer için ağlayarak seslenen Süheyb’e Ömer’in nasıl karşılık verdiğini hatırlatır.
Feryat ve yakarışlarla, yüksek sesle yas tutma.
Her insan kendi amellerinden sorumludur.
Senette bir halkanın zikredilmediği rivayet biçimi; burada metin, İbn Ömer’in sözü genel bir ifadeyle aktardığını anlatır.
Âlimler farklı lafızları birlikte değerlendirir. Aişe, burada ailesinin ağıt yakması sebebiyle azabı artan inkârcının kastedildiğini açıklamış; ayrıca hiç kimsenin başkasının yükünü taşımayacağı ilkesine dayanmıştır. Bu nedenle âlimler, yasak olan feryatlı ağıtları sıradan gözyaşı ve üzüntüden ayırır. Rivayeti açıklarken bağlama ve kullanılan ifadelere dikkat etmek, yakınları başkalarının günahlarından sorumlu tutmamak gerekir.
- Yaslı kişileri sözleriniz ve yanlarında bulunarak teselli edin; yüksek sesli ağıt ve feryadı teşvik etmeyin.
- Tek bir lafızdan genel bir sonuç çıkarmayın; rivayetleri karşılaştırın ve sahabelerin açıklamalarını dikkate alın.
- Vefat eden için bağışlanma dileyin; yakınları başkalarının amellerinden sorumlu tutan suçlamalardan kaçının.
Bu sahih rivayet, Ömer’in yaralanması karşısında Süheyb’in üzüntüsünü ve Ömer’in ağlamaya verdiği karşılığı anlatır.
Sahih Muslim · #2150 (Sahih)Bu rivayet, cenaze etrafındaki konuşmanın ve Aişe’nin açıklamasının başka bir aktarım yolunu sunar.
Sahih al-Bukhari · #313 (Sahih)Bu sahih rivayet, vefat eden kişinin ardından yas tutmayı ele alır ve üzüntü ile yasak ağıt ritüellerini ayırt etmeye yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.