Zekat Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 2481. hadis

Abd al-Muttalib ibn Rabi'a rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Zekat Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Muslim'den Az‑Zuhri'e uzanan rivayet zinciri

Sahih (güvenilir)
  1. 1Abdullah ibn Muhammad ibn Asma ad‑Duba'iMuslim'e aktardıعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ
  2. 2Juwayriyaجُوَيْرِيَةُ
  3. 3Malikمَالِكٍ
  4. 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ

Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ حَدَّثَهُ قَالَ اجْتَمَعَ رَبِيعَةُ بْنُ الْحَارِثِ وَالْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالاَ وَاللَّهِ لَوْ بَعَثْنَا هَذَيْنِ الْغُلاَمَيْنِ - قَالاَ لِي وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ - إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمَاهُ فَأَمَّرَهُمَا عَلَى هَذِهِ الصَّدَقَاتِ فَأَدَّيَا مَا يُؤَدِّي النَّاسُ وَأَصَابَا مِمَّا يُصِيبُ النَّاسُ - قَالَ - فَبَيْنَمَا هُمَا فِي ذَلِكَ جَاءَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَوَقَفَ عَلَيْهِمَا فَذَكَرَا لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لاَ تَفْعَلاَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ بِفَاعِلٍ ‏.‏ فَانْتَحَاهُ رَبِيعَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا تَصْنَعُ هَذَا إِلاَّ نَفَاسَةً مِنْكَ عَلَيْنَا فَوَاللَّهِ لَقَدْ نِلْتَ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا نَفِسْنَاهُ عَلَيْكَ ‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ أَرْسِلُوهُمَا ‏.‏ فَانْطَلَقَا وَاضْطَجَعَ عَلِيٌّ - قَالَ - فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ سَبَقْنَاهُ إِلَى الْحُجْرَةِ فَقُمْنَا عِنْدَهَا حَتَّى جَاءَ فَأَخَذَ بِآذَانِنَا ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَخْرِجَا مَا تُصَرِّرَانِ ‏"‏ ثُمَّ دَخَلَ وَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ - قَالَ - فَتَوَاكَلْنَا الْكَلاَمَ ثُمَّ تَكَلَّمَ أَحَدُنَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْتَ أَبَرُّ النَّاسِ وَأَوْصَلُ النَّاسِ وَقَدْ بَلَغْنَا النِّكَاحَ فَجِئْنَا لِتُؤَمِّرَنَا عَلَى بَعْضِ هَذِهِ الصَّدَقَاتِ فَنُؤَدِّيَ إِلَيْكَ كَمَا يُؤَدِّي النَّاسُ وَنُصِيبَ كَمَا يُصِيبُونَ - قَالَ - فَسَكَتَ طَوِيلاً حَتَّى أَرَدْنَا أَنْ نُكَلِّمَهُ - قَالَ - وَجَعَلَتْ زَيْنَبُ تُلْمِعُ عَلَيْنَا مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ أَنْ لاَ تُكَلِّمَاهُ - قَالَ - ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الصَّدَقَةَ لاَ تَنْبَغِي لآلِ مُحَمَّدٍ ‏.‏ إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ ادْعُوَا لِي مَحْمِيَةَ - وَكَانَ عَلَى الْخُمُسِ - وَنَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَاهُ فَقَالَ لِمَحْمِيَةَ ‏"‏ أَنْكِحْ هَذَا الْغُلاَمَ ابْنَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ لِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ فَأَنْكَحَهُ وَقَالَ لِنَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ ‏"‏ أَنْكِحْ هَذَا الْغُلاَمَ ابْنَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ لِي فَأَنْكَحَنِي وَقَالَ لِمَحْمِيَةَ ‏"‏ أَصْدِقْ عَنْهُمَا مِنَ الْخُمُسِ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَمْ يُسَمِّهِ لِي ‏.‏

Çeviri

Bana Abdullah b. Muhammed b. Esmâ ed-Dubaî anlattı; bize Cuveyriye anlattı, Mâlik'ten, o da ez-Zührî'den nakletti: Abdullah b. Abdullah b. Nevfel b. el-Hâris b. Abdülmuttalib kendisine şunu haber verdi: Abdülmuttalib b. Rebîa b. el-Hâris ona şöyle dedi: Rebîa b. el-Hâris ile Abbâs b. Abdülmuttalib bir araya geldiler ve dediler ki: 'Allah'a yemin olsun, şu iki delikanlıyı -yani beni ve Fadl b. Abbâs'ı- Allah Resûlü'ne ﷺ göndersek de onunla konuşsalardı, onları bu sadakalara memur ederdi; onlar da insanların topladığı gibi toplar, insanların aldığı pay gibi pay alırlardı.' Onlar bu hususta konuşurlarken Ali b. Ebî Tâlib yanlarına geldi ve durdu; meseleyi ona açtılar. Ali b. Ebî Tâlib: 'Bunu yapmayın! Allah'a yemin olsun, o bunu yapmayacaktır,' dedi. Bunun üzerine Rebîa b. el-Hâris ona dönerek: 'Allah'a yemin olsun, bunu sırf bize karşı beslediğin hasetten dolayı söylüyorsun! Vallahi sen Allah Resûlü'nün ﷺ damadı oldun ama biz buna karşı senden haset etmedik,' dedi. Ali: 'Öyleyse onları gönderin,' dedi. İki genç yola çıktı, Ali ise uzandı. Allah Resûlü ﷺ öğle namazını kılınca, biz ondan önce odasına gidip kapısında bekledik. Gelince kulaklarımızdan tuttu ve: 'İçinizde gizlediğiniz şeyi söyleyin!' buyurdu. Sonra içeri girdi, biz de arkasından girdik; o gün Zeyneb binti Cahş'ın yanında idi. Konuşmak için birbirimize havale ettik, nihayet birimiz söze başladı: 'Ey Allah'ın Resûlü! Sen insanların en iyisi ve akrabalık bağlarını en çok gözetenisin. Biz evlilik çağına geldik; seni, bizi bu sadakaların bir kısmına memur etmen için ziyarete geldik ki insanlar gibi toplayıp sana teslim edelim ve onların aldığı gibi biz de pay alalım.' Buyurdu ki: Uzun süre sustu, öyle ki tekrar konuşmak istedik. Perdenin arkasından Zeyneb bize işaret ederek susmamızı söyledi. Sonra şöyle buyurdu: 'Şüphesiz sadaka, Muhammed ailesine yakışmaz; o ancak insanların kiridir. Yanıma Mahmiye'yi -kendisi humus sorumlusuydu- ve Nevfel b. el-Hâris b. Abdülmuttalib'i çağırın.' Her ikisi de gelince Mahmiye'ye: 'Bu delikanlıyı kızınla evlendir,' buyurdu -Fadl b. Abbâs'ı kastediyordu- ve onu evlendirdi. Sonra Nevfel b. el-Hâris'e: 'Bu delikanlıyı kızınla evlendir,' buyurdu -beni kastediyordu- ve beni evlendirdi. Ardından Mahmiye'ye: 'Humustan her ikisi adına şu kadar mehir ver,' dedi. Ez-Zührî dedi ki: 'Miktarı bana belirtmedi.'

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Peygamber ﷺ’in ailesi zekât almaz; humus onların haklarının karşılanmasına katkı sağlayabilir.

Arka plan ve bağlam

Rabi'a ibn al-Harith ile al-Abbas, yetişkin oğullarının zekât toplayıp bundan pay alıp alamayacağını sordu. Peygamber ﷺ bunu reddetti; ardından onların evliliklerini ve mehirlerini humustan karşıladı.

Kavramlar ve açıklamalar
Sadaka

Bu bağlamda: belirlenmiş alıcılara verilen farz zekât.

Humus

Bazı savaş ganimetlerinin beşte biri; İslam hukukunca belirlenen amaçlara ayrılır.

Âl-i Muhammed

Bu rivayette zekât almaları dışlanan Peygamber ﷺ’in ailesi.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler buradan, başkalarının mallarını arındırma aracı olarak tanımlandığı için Peygamber ﷺ’in ailesinin farz zekât almayacağı sonucunu çıkarırlar. Bu ailenin tam olarak kimleri kapsadığını ve hükmün gönüllü sadakaya uygulanıp uygulanmayacağını ayrıca ele alırlar. Hadis, humusun uygun hak ve ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabileceğini de gösterir. Fıkıh mezhepleri, zekât ve kamu mallarına ilişkin kuralları çerçevesinde alıcı kategorilerinin ayrıntılarını ve humusun kullanım yerlerini inceler.

Günümüz için dersler
  1. Zekât verirken alıcının İslam kurallarına göre buna uygun olup olmadığını kontrol edin.
  2. Zekât alamayan aile üyelerini desteklemek için izin verilen bir yol bulun.
  3. Dinî haklarla ilgili soruları açıkça ele alın; bir talep reddedildiğinde uygun yardımı esirgemeyin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.