Sahih Muslim, 3245. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ لَمَّا احْتَرَقَ الْبَيْتُ زَمَنَ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ حِينَ غَزَاهَا أَهْلُ الشَّامِ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ تَرَكَهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ حَتَّى قَدِمَ النَّاسُ الْمَوْسِمَ يُرِيدُ أَنْ يُجَرِّئَهُمْ - أَوْ يُحَرِّبَهُمْ - عَلَى أَهْلِ الشَّامِ فَلَمَّا صَدَرَ النَّاسُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي الْكَعْبَةِ أَنْقُضُهَا ثُمَّ أَبْنِي بِنَاءَهَا أَوْ أُصْلِحُ مَا وَهَى مِنْهَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَإِنِّي قَدْ فُرِقَ لِي رَأْىٌ فِيهَا أَرَى أَنْ تُصْلِحَ مَا وَهَى مِنْهَا وَتَدَعَ بَيْتًا أَسْلَمَ النَّاسُ عَلَيْهِ وَأَحْجَارًا أَسْلَمَ النَّاسُ عَلَيْهَا وَبُعِثَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ لَوْ كَانَ أَحَدُكُمُ احْتَرَقَ بَيْتُهُ مَا رَضِيَ حَتَّى يُجِدَّهُ فَكَيْفَ بَيْتُ رَبِّكُمْ إِنِّي مُسْتَخِيرٌ رَبِّي ثَلاَثًا ثُمَّ عَازِمٌ عَلَى أَمْرِي فَلَمَّا مَضَى الثَّلاَثُ أَجْمَعَ رَأْيَهُ عَلَى أَنْ يَنْقُضَهَا فَتَحَامَاهُ النَّاسُ أَنْ يَنْزِلَ بِأَوَّلِ النَّاسِ يَصْعَدُ فِيهِ أَمْرٌ مِنَ السَّمَاءِ حَتَّى صَعِدَهُ رَجُلٌ فَأَلْقَى مِنْهُ حِجَارَةً فَلَمَّا لَمْ يَرَهُ النَّاسُ أَصَابَهُ شَىْءٌ تَتَابَعُوا فَنَقَضُوهُ حَتَّى بَلَغُوا بِهِ الأَرْضَ فَجَعَلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ أَعْمِدَةً فَسَتَّرَ عَلَيْهَا السُّتُورَ حَتَّى ارْتَفَعَ بِنَاؤُهُ . وَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ إِنِّي سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْلاَ أَنَّ النَّاسَ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِكُفْرٍ وَلَيْسَ عِنْدِي مِنَ النَّفَقَةِ مَا يُقَوِّي عَلَى بِنَائِهِ لَكُنْتُ أَدْخَلْتُ فِيهِ مِنَ الْحِجْرِ خَمْسَ أَذْرُعٍ وَلَجَعَلْتُ لَهَا بَابًا يَدْخُلُ النَّاسُ مِنْهُ وَبَابًا يَخْرُجُونَ مِنْهُ " . قَالَ فَأَنَا الْيَوْمَ أَجِدُ مَا أُنْفِقُ وَلَسْتُ أَخَافُ النَّاسَ - قَالَ - فَزَادَ فِيهِ خَمْسَ أَذْرُعٍ مِنَ الْحِجْرِ حَتَّى أَبْدَى أُسًّا نَظَرَ النَّاسُ إِلَيْهِ فَبَنَى عَلَيْهِ الْبِنَاءَ وَكَانَ طُولُ الْكَعْبَةِ ثَمَانِيَ عَشْرَةَ ذِرَاعًا فَلَمَّا زَادَ فِيهِ اسْتَقْصَرَهُ فَزَادَ فِي طُولِهِ عَشَرَ أَذْرُعٍ وَجَعَلَ لَهُ بَابَيْنِ أَحَدُهُمَا يُدْخَلُ مِنْهُ وَالآخَرُ يُخْرَجُ مِنْهُ . فَلَمَّا قُتِلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ كَتَبَ الْحَجَّاجُ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ يُخْبِرُهُ بِذَلِكَ وَيُخْبِرُهُ أَنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ قَدْ وَضَعَ الْبِنَاءَ عَلَى أُسٍّ نَظَرَ إِلَيْهِ الْعُدُولُ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ . فَكَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ الْمَلِكِ إِنَّا لَسْنَا مِنْ تَلْطِيخِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فِي شَىْءٍ أَمَّا مَا زَادَ فِي طُولِهِ فَأَقِرَّهُ وَأَمَّا مَا زَادَ فِيهِ مِنَ الْحِجْرِ فَرُدَّهُ إِلَى بِنَائِهِ وَسُدَّ الْبَابَ الَّذِي فَتَحَهُ . فَنَقَضَهُ وَأَعَادَهُ إِلَى بِنَائِهِ .
Hennâd b. es-Serrî bize rivayet etti, İbn Ebî Zâide bize rivayet etti, İbn Ebî Süleyman bana haber verdi, Atâ'dan nakletti: Yezîd b. Muâviye zamanında Şam halkı Mekke'yi kuşattığında Kâbe yanmış ve başına geleceği gelmişti. İbnü'z-Zübeyr, insanlar hac mevsiminde gelinceye kadar onu o hâlde bıraktı; amacı insanları Şam halkına karşı cesaretlendirmek veya savaşa teşvik etmekti. İnsanlar geldiklerinde onlara şöyle dedi:
"Ey insanlar! Kâbe hakkında bana danışın: Onu yıkıp temellerinden yeniden mi inşa edeyim, yoksa sadece zarar gören kısımlarını mı onarayım?" İbn Abbâs dedi ki: "Bu konuda bir görüşüm var: Bence sadece zarar gören kısımları onarmalı, evi insanların İslâm'a girdikleri andaki hâliyle, insanların İslâm'a girdikleri taşlarla ve Peygamber ﷺ'in üzerine bina ettiği şekliyle olduğu gibi bırakmalısın." Bunun üzerine İbnü'z-Zübeyr şöyle cevap verdi: "Birinizin evi yansa, onu yenilemeden razı olmaz; öyleyse Rabbinizin evine ne demeli? Ben Rabbimden üç kez hayır dileyeceğim (istihare yapacağım), sonra kararımı vereceğim." Üç gün geçip istihare yaptıktan sonra, Kâbe'yi yıkmaya kesin olarak karar verdi. Ancak insanlar, ilk tırmanan kişinin başına semadan bir bela ineceğinden korkarak bundan çekindiler. Nihayet bir adam çıkıp oradan bir taş attı. İnsanlar ona bir şey olmadığını görünce peşine düştüler ve binayı yerle bir edinceye kadar yıktılar. Sonra İbnü'z-Zübeyr direkler dikti ve inşaat yükselene kadar üzerlerine perdeler astı. İbnü'z-Zübeyr şöyle dedi: "Âişe'nin, Peygamber ﷺ'in şu sözünü söylediğini işittim: 'Eğer insanlar küfürden yeni çıkmamış olsalardı ve yanımda inşaatı karşılayacak yeterli mal olmasaydı, mutlaka Hicr'den beş arşını Kâbe'ye dahil ederdim ve ona biri giriş, diğeri çıkış için olmak üzere iki kapı yapardım.'" İbnü'z-Zübeyr devamla dedi ki: "Bugün harcayacak imkânım var ve insanlardan da korkmuyorum." Böylece Hicr'den beş arşın ekledi ve Hz. İbrâhim'in temelini ortaya çıkardı; insanlar bunu gördü ve o temel üzerine bina edildi. Kâbe'nin uzunluğu on sekiz arşındı; enine ekleme yapılınca boyu kısa göründü, bu yüzden boyuna da on arşın ekledi ve biri giriş, diğeri çıkış için iki kapı yaptı. İbnü'z-Zübeyr öldürülünce, Haccâc Abdülmelik b. Mervân'a yazarak durumu bildirdi ve İbnü'z-Zübeyr'in binayı, Mekkeli güvenilir kişilerin de şahit olduğu eski temeller üzerine kurduğunu haber verdi. Abdülmelik ona şu cevabı yazdı: "Biz İbnü'z-Zübeyr'i herhangi bir konuda ayıplamak istemiyoruz. Uzunluğuna yaptığı eklemeyi olduğu gibi bırak; ancak Hicr'den eklediği kısmı eski binasına geri döndür ve açtığı kapıyı kapat." Bunun üzerine Haccâc o kısmı yıktı ve binayı eski haline getirdi.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Kâbe’nin yeniden inşası bilgi, istişare ve saygı gerektirir.
Kâbe, Yezid bin Muaviye döneminde Mekke’nin kuşatılması sırasında zarar gördü. İbn ez-Zübeyr, onarım ya da yeniden inşa konusunda insanlara danıştı ve Kâbe’yi Hicr’i de içine alacak şekilde yeniden yaptırdı. Onun ölümünden sonra Haccac, Abdülmelik’in emriyle bu değişikliğin bir kısmını geri aldı.
Kâbe’nin yanındaki yarım daire biçimli, duvarla çevrili alan; bir bölümü Beyt’in ilk yapısına dâhildir.
Bir karar vermesi gerektiğinde Allah’tan hidayet istemek.
Eski bir uzunluk ölçüsü; kesin uzunluğu kullanılan ölçüye göre değişirdi.
Âlimler buradan, önemli kamusal kararlarda istişarenin uygun olduğu ve peygamberî yönlendirmeye dair bilginin dikkatle değerlendirilmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Peygamber ﷺ Kâbe’yi ilk temellerine göre yeniden inşa etmek istemiş, ancak İslam’ı yeni kabul etmiş olanları ve kısıtlı imkânları gözetmiştir. İbn Hacer ve diğer şârihler, karışıklık ve zararı önlemenin önemini ele alırlar. İbn ez-Zübeyr’in yaptığı inşanın bir kısmının sonradan kaldırılması kararı da yöneticilerin toplumun birliğini ve huzurunu gözettiğini gösterir; bu rivayet tek başına kutsal yapıların değiştirilmesine yönelik genel bir emir değildir.
- Büyük toplumsal kararlarda uzmanlara danışın; ilgili peygamberî yönlendirmeyi pratik koşullarla birlikte değerlendirin.
- Ortak dinî mekânlarda değişiklikleri değerlendirirken yalnızca ideali değil, insanlar ve toplumun birliği üzerindeki etkileri de hesaba katın.
- Kutsal mekânlara saygı gösterin ve tarihleri hakkındaki iddiaları güvenilir bilgiye dayandırın.
Bu rivayet, Hac Kitabı’ndaki aynı rivayet dizisine aittir ve Kâbe’nin inşası hakkındaki peygamberî söze ek bağlam sağlar.
Sahih Muslim · #3244 (Sahih)Bu Sahih rivayet, söz konusu aktarımın hemen yanında yer alır ve Kâbe ile yapım tarihine dair haberleri birlikte okumaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.