Boşanma Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 3704. hadis

Fatima bint Qays rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Boşanma Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Fatima bint Qays tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لِعَبْدٍ - قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ، الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا عَمْرِو بْنَ حَفْصِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، خَرَجَ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ إِلَى الْيَمَنِ فَأَرْسَلَ إِلَى امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ بِتَطْلِيقَةٍ كَانَتْ بَقِيَتْ مِنْ طَلاَقِهَا وَأَمَرَ لَهَا الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ وَعَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ بِنَفَقَةٍ فَقَالاَ لَهَا وَاللَّهِ مَا لَكِ نَفَقَةٌ إِلاَّ أَنْ تَكُونِي حَامِلاً ‏.‏ فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ لَهُ قَوْلَهُمَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ نَفَقَةَ لَكِ ‏"‏ ‏.‏ فَاسْتَأْذَنَتْهُ فِي الاِنْتِقَالِ فَأَذِنَ لَهَا ‏.‏ فَقَالَتْ أَيْنَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ‏"‏ إِلَى ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ أَعْمَى تَضَعُ ثِيَابَهَا عِنْدَهُ وَلاَ يَرَاهَا فَلَمَّا مَضَتْ عِدَّتُهَا أَنْكَحَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا مَرْوَانُ قَبِيصَةَ بْنَ ذُؤَيْبٍ يَسْأَلُهَا عَنِ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَتْهُ بِهِ فَقَالَ مَرْوَانُ لَمْ نَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ إِلاَّ مِنِ امْرَأَةٍ سَنَأْخُذُ بِالْعِصْمَةِ الَّتِي وَجَدْنَا النَّاسَ عَلَيْهَا ‏.‏ فَقَالَتْ فَاطِمَةُ حِينَ بَلَغَهَا قَوْلُ مَرْوَانَ فَبَيْنِي وَبَيْنَكُمُ الْقُرْآنُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ لاَ تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ‏}‏ الآيَةَ قَالَتْ هَذَا لِمَنْ كَانَتْ لَهُ مُرَاجَعَةٌ فَأَىُّ أَمْرٍ يَحْدُثُ بَعْدَ الثَّلاَثِ فَكَيْفَ تَقُولُونَ لاَ نَفَقَةَ لَهَا إِذَا لَمْ تَكُنْ حَامِلاً فَعَلاَمَ تَحْبِسُونَهَا

Çeviri

İshâk b. İbrâhim ve Abd b. Humeyd bize rivayet etti — lafız Abd’a aittir — dediler ki: Abdürrezzâk bize haber verdi, Ma‘mer bize haber verdi, Zührî’den, Ubeydullah b. Utbe’den, Ebû Amr b. Hafs b. Muğîre’nin Ali b. Ebû Tâlib ile birlikte Yemen’e çıktığını, hanımı Fâtıma bint Kays’a boşamasından kalan son talakını gönderdiğini ve ona nafaka vermeleri için Hâris b. Hişâm ile Ayyâş b. Ebû Rebîa’yı görevlendirdiğini bildirdi. Ancak onlar kadına:

“Vallahi sen hamile olmadıkça senin için nafaka yoktur” dediler. Bunun üzerine kadın Nebî ﷺ’e geldi ve onların sözünü kendisine aktardı. Nebî ﷺ: “Senin için nafaka yoktur” buyurdu. Kadın başka bir yere taşınmak için izin istedi, o da izin verdi. Kadın: “Nereye, ey Allah’ın Resûlü?” diye sordu. O: “İbn Ümmü Mektûm’un yanına” buyurdu. İbn Ümmü Mektûm âmâ idi; kadın yanında elbiselerini çıkarabilirdi ve o kendisini görmezdi. İddeti tamamlanınca Nebî ﷺ onu Üsâme b. Zeyd ile evlendirdi. Mervân, Kabîsa b. Züeyb’i bu hadisi sorması için kadına gönderdi; kadın da hadisi ona anlattı. Mervân: “Bu hadisi sadece bir kadından duyduk; biz insanların üzerinde bulduğu ihtiyatlı görüşe sarılacağız” dedi. Mervân’ın sözü Fâtıma’ya ulaşınca şöyle dedi: “Benimle sizin aranızda Kur’an vardır. Allah Azze ve Celle {Onları evlerinden çıkarmayın} buyurmuştur.” Sonra ekledi: “Bu âyet ric‘î talak hakkındadır. Üç talaktan sonra hangi yeni durum ortaya çıkabilir? Hamile değilse neden nafakası olmadığını söylüyorsunuz? Peki onu neye dayanarak bekletiyorsunuz?”

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Bu hükme göre, kesin boşanmadan sonra kadının nafaka hakkı sona erer.

Arka plan ve bağlam

Fāṭima bint Qays, kocası kendisine son boşama sözünü gönderdikten sonra hüküm sormak için Peygamber ﷺ’e başvurdu. Peygamber ﷺ nafaka alamayacağını doğruladı ve başka bir yerde kalmasına izin verdi.

Kavramlar ve açıklamalar
‘iddet

Boşanmadan veya eşin vefatından sonra öngörülen bekleme süresi.

nafaka

Geçim masrafları ve temel ihtiyaçlar gibi mali destek.

ric‘î boşama

Kocanın ‘iddet süresi içinde evliliği yeniden kurabildiği boşama türü.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu rivayeti, kesin boşanmadan sonra kadının hangi haklara sahip olduğunu ele alırken inceler. Fāṭima bint Qays, eşlerin evinde kalmaya ilişkin Kur’an ayetinin ric‘î boşamayla ilgili olduğunu anlamıştır. Kesin boşanmadan sonraki nafaka ve barınma konusunda mezhepler farklı görüştedir: Hanefî mezhebi genellikle her ikisini de tanırken Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri, kural olarak hamile olmayan kadına nafaka tanımaz; Mâlikî mezhebinde ise daha ayrıntılı ayrımlar vardır. Bu nedenle rivayet, diğer deliller ve ilgili hukuki koşullarla birlikte değerlendirilir.

Günümüz için dersler
  1. Boşanma durumunda nafaka, barınma ve ‘iddet süresi hakkında uzman görüşü alın; ayrıntılar koşullara ve mezhebe göre değişebilir.
  2. Mali destek ve barınma düzenlemelerini açıkça kayıt altına alın ve ilgili kadına saygı ve onurla davranın.
  3. Âlimler görüş ayrılığına düştüğünde ilgili delilleri karşılaştırın ve güvenilir, yetkin rehberliğe uyun.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.