Adaklar Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 4245. hadis

Imran ibn Husain rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Adaklar Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Imran ibn Husain tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ كَانَتْ ثَقِيفُ حُلَفَاءَ لِبَنِي عُقَيْلٍ فَأَسَرَتْ ثَقِيفُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَسَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَأَصَابُوا مَعَهُ الْعَضْبَاءَ فَأَتَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْوَثَاقِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ بِمَ أَخَذْتَنِي وَبِمَ أَخَذْتَ سَابِقَةَ الْحَاجِّ فَقَالَ إِعْظَامًا لِذَلِكَ ‏"‏ أَخَذْتُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَحِيمًا رَقِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلاَحِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي وَظَمْآنُ فَأَسْقِنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَذِهِ حَاجَتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَفُدِيَ بِالرَّجُلَيْنِ - قَالَ - وَأُسِرَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَأُصِيبَتِ الْعَضْبَاءُ فَكَانَتِ الْمَرْأَةُ فِي الْوَثَاقِ وَكَانَ الْقَوْمُ يُرِيحُونَ نَعَمَهُمْ بَيْنَ يَدَىْ بُيُوتِهِمْ فَانْفَلَتَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنَ الْوَثَاقِ فَأَتَتِ الإِبِلَ فَجَعَلَتْ إِذَا دَنَتْ مِنَ الْبَعِيرِ رَغَا فَتَتْرُكُهُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الْعَضْبَاءِ فَلَمْ تَرْغُ قَالَ وَنَاقَةٌ مُنَوَّقَةٌ فَقَعَدَتْ فِي عَجُزِهَا ثُمَّ زَجَرَتْهَا فَانْطَلَقَتْ وَنَذِرُوا بِهَا فَطَلَبُوهَا فَأَعْجَزَتْهُمْ - قَالَ - وَنَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَلَمَّا قَدِمَتِ الْمَدِينَةَ رَآهَا النَّاسُ ‏.‏ فَقَالُوا الْعَضْبَاءُ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّهَا نَذَرَتْ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا ‏.‏ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ سُبْحَانَ اللَّهِ بِئْسَمَا جَزَتْهَا نَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا لاَ وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ الْعَبْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Çeviri

Zuheyr b. Harb ve Ali b. Hucr es-Sa'dî bana rivayet ettiler –lafız Zuheyr'e aittir– dediler ki: İsmâil b. İbrâhim bize rivayet etti, Eyyûb bize rivayet etti, Ebû Kılâbe'den, o da Ebü'l-Muhelleb'den, o da İmrân b. Husayn'dan rivayet etti. İmrân şöyle dedi: Sakîf kabilesi, Benî Ukayl'in müttefikleriydi. Sakîf, Allah Resûlü'nün ﷺ ashâbından iki kişiyi esir aldı; Allah Resûlü'nün ﷺ ashâbı da Benî Ukayl'den bir adamı esir aldı ve onunla birlikte Peygamber'in devesi el-Adbâ'yı ele geçirdi. Adam bağlıyken Allah Resûlü ﷺ yanına geldi. Adam:

"Ey Muhammed!" diye seslendi. Peygamber ﷺ yanına yaklaşıp: "Derdi nedir?" buyurdu. Adam: "Beni niçin esir aldın? Hacıların öncüsü olan deveni niçin aldın?" dedi. Peygamber ﷺ, devenin şerefine binaen: "Seni, müttefiklerin Sakîf'in suçundan dolayı esir aldım" buyurdu. Sonra ondan uzaklaştı. Adam tekrar: "Ey Muhammed! Ey Muhammed!" diye seslendi. Allah Resûlü ﷺ çok merhametli ve şefkatli olduğu için geri döndü ve: "Derdi nedir?" buyurdu. Adam: "Ben Müslüman oldum" dedi. Peygamber ﷺ: "Eğer bunu kendi iraden elindeyken söyleseydin, tam bir kurtuluşa ererdin" buyurdu. Sonra tekrar uzaklaştı. Adam yine: "Ey Muhammed! Ey Muhammed!" diye seslendi. Peygamber ﷺ yanına gelip: "Derdi nedir?" buyurdu. Adam: "Acıktım, beni doyur; susadım, beni sula" dedi. Peygamber ﷺ: "İşte bu senin ihtiyacındır" buyurdu. Böylece adam, diğer iki esir karşılığında fidye ile kurtarıldı. Râvi devamla dedi ki: Ensar'dan bir kadın esir alınmıştı ve el-Adbâ da ele geçirilmişti. Kadın bağlıydı ve kavim develerini evlerinin önünde dinlendiriyorlardı. Bir gece kadın bağlarından kurtulup develerin yanına gitti. Hangi devenin yanına yaklaşsa deve anırıyor, o da onu bırakıp başka birine geçiyordu. Nihayet el-Adbâ'ya geldi; o anırmadı, çünkü uysal bir deveydi. Kadın devenin arkasına bindi, onu sürdü ve yola çıktı. Kavim durumu fark edip peşine düştülerse de ona yetişemediler. Kadın, eğer Allah onu bu deveyle kurtarırsa, onu kurban edeceğine dair Allah'a adakta bulunmuştu. Medine'ye vardığında insanlar onu gördüler ve: "Bu, Allah Resûlü'nün ﷺ devesi el-Adbâ'dır!" dediler. Kadın ise, Allah kendisini kurtarırsa deveni kurban edeceğine dair adakta bulunduğunu söyledi. Bunun üzerine Allah Resûlü'nün ﷺ yanına gelip durumu arz ettiler. Peygamber ﷺ: "Sübhanallah! Ne kötü bir karşılık verdi! Allah kendisini kurtarırsa deveni kurban edeceğine dair adakta bulunmuş. Günah işlenen konuda adak yerine getirilmez ve kulun maliki olmadığı şeyde de adak olmaz" buyurdu. İbn Hucr rivayetinde ise: "Allah'a isyan konusunda adak olmaz" ifadesi yer almaktadır.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Günah işlemeye veya kişinin mülkiyetinde olmayan bir şeye dair adak bağlayıcı değildir.

Arka plan ve bağlam

Rivayet, Benu Ukayl’dan bir erkeğin ve Ensar’dan bir kadının esir alınmasını anlatır. Kadın el-Adbâ adlı deveye binerek kaçmış ve Allah kendisini onunla kurtarırsa deveyi kurban etmeyi adamıştı. Peygamber ﷺ, günah işlemeye dair adağın yerine getirilmemesi gerektiğini ve kişinin sahibi olmadığı bir şey üzerinde tasarrufta bulunamayacağını açıkladı.

Kavramlar ve açıklamalar
adak

Allah’a bir şeyi yapacağına dair verilen söz.

itaatsizlik

Allah’ın izin verdiği veya emrettiği şeylere aykırı bir eylem.

el-Adbâ

Rivayette adı geçen Peygamber ﷺ’in devesi.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler, haram bir fiili yapmaya yönelik adağın yerine getirilmemesi gerektiği sonucuna varmıştır. Kişinin üzerinde tasarruf hakkı bulunmayan bir şeyle, örneğin başkasının devesiyle ilgili adak da bağlayıcı değildir. Peygamber ﷺ ayrıca esire merhametle yaklaşmış, onun yiyecek ve içeceğe yönelik somut ihtiyacını gözetmiştir. Fıkıh mezhepleri adaklarla ve olası kefaretle ilgili ek hükümleri ele alır; bunlar duruma ve kullanılan ifadeye göre değişir.

Günümüz için dersler
  1. Bir şeyi yapacağına söz vermeden önce, o eylemin caiz olup olmadığını ve ilgili şey üzerinde tasarruf hakkınız bulunup bulunmadığını araştırın.
  2. Günah işlemeye dair adakta bulunduysanız bunu yerine getirmeyin; durumunuzda atmanız gereken sonraki adım için ehil bir âlime danışın.
  3. İhtiyaç içindeki insanlara merhametle davranın; yiyecek ve içecek ihtiyaçlarını ciddiye alın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.