Cihad ve Seferler Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 4580. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Cihad ve Seferler Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، أَخْبَرَنَا حُجَيْنٌ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكٍ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ - صلى الله عليه وسلم - فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏ ‏.‏ وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ - قَالَ - فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لَيْلاً وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وِجْهَةٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ وَلَمْ يَكُنْ بَايَعَ تِلْكَ الأَشْهُرَ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا وَلاَ يَأْتِنَا مَعَكَ أَحَدٌ - كَرَاهِيَةَ مَحْضَرِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ - فَقَالَ عُمَرُ لأَبِي بَكْرٍ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَاهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي إِنِّي وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ ‏.‏ فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ ‏.‏ فَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا يَا أَبَا بَكْرٍ فَضِيلَتَكَ وَمَا أَعْطَاكَ اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ وَكُنَّا نَحْنُ نَرَى لَنَا حَقًّا لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُ أَبَا بَكْرٍ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهِ عَنِ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ ‏.‏ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ صَلاَةَ الظُّهْرِ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ وَلَكِنَّا كُنَّا نَرَى لَنَا فِي الأَمْرِ نَصِيبًا فَاسْتُبِدَّ عَلَيْنَا بِهِ فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ ‏.‏ فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ ‏.‏

Çeviri

Bana Muhammed b. Râfi‘ anlattı, bize Huceyn haber verdi, bize Leys anlattı; Ukayl’den, o İbn Şihâb’dan, o Urve b. Zübeyr’den, o Âişe’den rivayet etti. Âişe kendisine şunu haber verdi: Resûlullah ﷺ’ın kızı Fâtıma, Ebû Bekir es-Sıddîk’a bir elçi göndererek Medine’de Allah’ın Resûlüne lütfettiği mallardan, Fedek’ten ve Hayber humsunun geri kalanından kendisine düşen mirasını talep etti. Bunun üzerine Ebû Bekir şöyle dedi:

"Resûlullah ﷺ buyurdu ki: 'Biz peygamberler miras bırakmayız; bıraktığımız mal sadakadır. Ancak Muhammed’in âli bu maldan yer.' Vallahi ben, Resûlullah ﷺ’ın sadakasının durumunu, onun zamanında olduğu halden asla değiştirmeyeceğim ve onda Resûlullah ﷺ’ın yaptığı gibi davranacağım." Böylece Ebû Bekir, Fâtıma’ya bu maldan hiçbir şey vermeyi reddetti. Bu sebeple Fâtıma, Ebû Bekir’e gücendi ve vefat edinceye kadar onunla konuşmadı. Fâtıma, Resûlullah ﷺ’ın vefatından sonra altı ay daha yaşadı. Vefat ettiğinde eşi Ali b. Ebî Tâlib onu geceleyin defnetti ve ölümünü Ebû Bekir’e haber vermedi; cenaze namazını da bizzat Ali kıldırdı. Fâtıma hayatta iken Ali’nin insanlar nezdinde özel bir itibarı vardı. Fâtıma vefat edince Ali, insanların yüzlerinde kendisine karşı bir soğukluk hissetti. Bunun üzerine Ebû Bekir ile barışmak ve ona biat etmek istedi; zira o aylarda henüz biat etmemişti. Ebû Bekir’e haber göndererek: "Yanına kimseyi almadan bize gel" dedi; Ömer b. Hattâb’ın bulunmasından hoşlanmadığı için böyle demişti. Ömer, Ebû Bekir’e: "Vallahi onların yanına tek başına girmeyeceksin!" dedi. Ebû Bekir ise: "Bana ne yapabilirler ki? Vallahi onlara mutlaka gideceğim" karşılığını verdi ve yanlarına girdi. Ali b. Ebî Tâlib önce teşehhüd okudu, sonra şöyle dedi: "Ey Ebû Bekir! Senin faziletini ve Allah’ın sana verdiği nimetleri elbette biliyoruz. Allah’ın sana nasip ettiği hayra haset etmiyoruz. Ancak sen bu işte (hilafette) karar verirken bizi dışladın; halbuki biz, Resûlullah ﷺ ile olan yakınlığımız sebebiyle bu hususta hakkımız olduğuna inanıyorduk." Ali, Ebû Bekir’e bu şekilde konuşmaya devam etti, nihayet Ebû Bekir’in gözlerinden yaşlar süzüldü. Ebû Bekir konuştuğunda şöyle dedi: "Nefsim kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki, Resûlullah ﷺ’ın akrabalarını korumak, kendi akrabalarımı korumaktan bana daha sevimlidir. Aramızda cereyan eden bu mal meselesine gelince, vallahi ben hakdan ayrılmadım ve Resûlullah ﷺ’ın bu konuda yaptığını gördüğüm hiçbir uygulamayı terk etmedim." Bunun üzerine Ali, Ebû Bekir’e: "Biat için buluşma vaktimiz bu akşam üzeridir" dedi. Ebû Bekir öğle namazını kıldıktan sonra minbere çıktı, teşehhüd okudu, Ali’nin durumunu, biatte gecikmesini ve kendisine sunduğu özrü anlattı, ardından Allah’tan mağfiret diledi. Sonra Ali b. Ebî Tâlib teşehhüd okudu, Ebû Bekir’in hakkını yüceltti ve yaptığının Ebû Bekir’e karşı bir hasetten veya Allah’ın ona lütfettiği makamı inkardan kaynaklanmadığını belirtti; "Fakat biz yönetim işinde bizim de bir payımız olması gerektiğini düşünüyorduk, ancak iş bize danışılmadan kararlaştırıldı, bu da içimizde bir kırgınlık oluşturdu" dedi. Müslümanlar bu açıklamadan memnun oldular ve "Doğru yaptın" dediler. Ali, bilinen doğru tutuma döndüğünde Müslümanlar yeniden ona yakınlaştılar.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Ebû Bekir ile Ali, bir anlaşmazlığın ardından aralarındaki barışı yeniden sağladı.

Arka plan ve bağlam

Metin, Fâtıma’nın malları miras olarak talep etmesini, Ebû Bekir’in peygamberlerin geride bıraktıklarıyla ilgili Hz. Peygamber’in ﷺ sözünü delil göstermesini ve daha sonra Ali ile Ebû Bekir’in anlaşmazlıklarını ve biat meselesini görüştükleri konuşmayı anlatır.

Kavramlar ve açıklamalar
sadaka

Hayır işi veya kamu yararına yönetilen mal.

biat

Lidere bağlılık sözü.

Fedek

Gelirlerinden haberde söz edilen bir yer.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler bu rivayetten, Ebû Bekir’e göre Hz. Peygamber’in ﷺ geride bıraktığı malların miras olarak paylaştırılmadığı, Hz. Peygamber’in ﷺ hayatındaki gibi yönetilmeye devam ettiği sonucunu çıkarırlar. Ayrıca Ebû Bekir’in Hz. Peygamber’le ﷺ akrabalığına büyük değer verdiğini ve Ali’nin yönetimde söz sahibi olma konusundaki itirazını açıkça dile getirdiğini vurgularlar. Rivayet; istişarenin, birbirlerinin faziletlerini takdir etmenin ve kamu önünde barışmanın toplumu yeniden nasıl birleştirebildiğini gösterir; ancak tek başına miras hukukunun bütün hükümlerini kapsamlı biçimde açıklamaz.

Günümüz için dersler
  1. Anlaşmazlıkları doğrudan ve karşı tarafın faziletlerine saygı göstererek ele alın.
  2. Bir çatışmada davranışınızı belirleyen inanç veya kaygıyı açıkça ifade edin.
  3. Bir anlaşmazlıktan sonra barışı sağlamaya ve topluluk içindeki güveni yeniden kurmaya etkin biçimde çalışın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.