Sahih Muslim, 4607. hadis
Abdullah ibn Abbas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Abbas tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ، حُمَيْدٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ ابْنُ رَافِعٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ، أَخْبَرَهُ مِنْ، فِيهِ إِلَى فِيهِ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى هِرَقْلَ يَعْنِي عَظِيمَ الرُّومِ - قَالَ - وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالُوا نَعَمْ - قَالَ - فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأَجْلَسَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا . فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ لَهُ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنِ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ . قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلاَ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْثَرَ عَلَىَّ الْكَذِبُ لَكَذَبْتُ . ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِن�� آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ لاَ . قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ وَمَنْ يَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ . قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يَزِيدُونَ . قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالاً يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ . قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ . وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا . قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ . قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا . وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ . وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . فَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَهُ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَدْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالاً يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ . وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمُ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لاَ يَغْدِرُ . وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ . وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ . فَقُلْتُ لَوْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ . قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُ كُمْ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُنْ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُنْ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَىَّ . قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ وَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ} فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغْطُ وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا . قَالَ فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ - قَالَ - فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ .
İshâk b. İbrâhîm el-Hanzalî, İbn Ebî Ömer, Muhammed b. Râfi‘ ve Abd b. Humeyd bize rivayet ettiler – lafız İbn Râfi‘e aittir – İbn Râfi‘ ve İbn Ebî Ömer ‘bize rivayet etti’ dediler, diğer ikisi ise ‘bize haber verdi’ dedi – Abdürrezzâk bize haber verdi, Ma‘mer bize haber verdi, Zührî’den, Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe’den, İbn Abbâs’tan, Ebû Süfyân’ın kendisine bizzat anlattığını nakletti: Benimle Allah’ın Resûlü ﷺ arasındaki ateşkes süresince yola çıktım. Şam’da bulunduğum sırada, Allah’ın Resûlü’nün ﷺ mektubu Rumların büyüğü Herakliyus’a ulaştırıldı. Mektubu Dıhye el-Kelbî getirmiş, Busra valisine vermiş, o da Herakliyus’a sunmuştu. Herakliyus sordu: ‘Bu adamın kavminden, peygamber olduğunu iddia eden şu kişiyle ilgili burada kimse var mı?’ ‘Evet’ dediler. Bunun üzerine Kureyş’ten bir grupla birlikte çağrıldım. Herakliyus’un huzuruna girdik, bizi önüne oturttu. Sordu: ‘Peygamber olduğunu iddia eden bu adama soy bakımından en yakın olanınız hanginizdir?’ Ebû Süfyân dedi ki: ‘Benim.’ Beni önüne, arkadaşlarımı da arkama oturttular. Sonra tercümanını çağırdı ve ona şöyle dedi: ‘Onlara söyleyin, ben bu adama peygamber olduğunu iddia eden kişi hakkında sorular soracağım. Eğer bana yalan söylerse siz de onu yalanlayın.’ Ebû Süfyân anlatıyor: Vallahi, yalanın üzerime atılmasından korkmasaydım mutlaka yalan söylerdim. Sonra Herakliyus tercümanına dedi ki: ‘Ona sorun, aranızdaki soyu nasıldır?’ Dedim ki: ‘Aramızda soyludur.’ Sordu: ‘Ataları arasında hiç kral oldu mu?’ Dedim ki: ‘Hayır.’ Sordu: ‘O, söyleyeceğini söylemeden önce onu yalancılıkla suçlar mıydınız?’ Dedim ki: ‘Hayır.’ Sordu: ‘Ona uyanlar insanların eşrafı mı yoksa zayıfları mı?’ Dedim ki: ‘Zayıfları.’ Sordu: ‘Sayıları artıyor mu yoksa azalıyor mu?’ Dedim ki: ‘Hayır, aksine artıyorlar.’ Sordu: ‘Dinine girdikten sonra ondan hoşnutsuzluk duyup dönen oluyor mu?’ Dedim ki: ‘Hayır.’ Sordu: ‘Onunla savaştınız mı?’ Dedim ki: ‘Evet.’ Sordu: ‘Savaşınız nasıl geçti?’ Dedim ki: ‘Bizimle onun arasındaki savaş gidip geliyor; bazen o bizden vuruyor, bazen biz ondan vuruyoruz.’ Sordu: ‘Hiç ahde vefasızlık yaptı mı?’ Dedim ki: ‘Hayır, fakat şu an kendisiyle aramızda bir ateşkes var, ne yapacağını bilmiyoruz.’ Ebû Süfyân ekledi: Vallahi, bu sözlerin dışında araya başka bir şey sıkıştırmaya imkân bulamadım. Herakliyus sordu: ‘Bu sözü ondan önce söyleyen biri oldu mu?’ Dedim ki: ‘Hayır.’ Sonra tercümanına dedi ki: ‘Ona söyle: Ben sana soyunu sordum, sen de aranızda soylu olduğunu söyledin. Peygamberler de kavimlerinin en soylularından gönderilir. Sana ataları arasında kral olup olmadığını sordum, sen de olmadığını söyledin. Eğer ataları arasında bir kral olsaydı, bunun atalarının mülkünü talep eden bir adam olduğunu söylerdim. Sana takipçilerinin zayıflar mı yoksa eşraf mı olduğunu sordum, sen de zayıflar olduğunu söyledin; peygamberlerin takipçileri de böyledir. Sana, o söyleyeceğini söylemeden önce onu yalancılıkla suçlayıp suçlamadığınızı sordum, sen de hayır dedin. Anladım ki insanlara karşı yalanı terk eden biri, asla Allah’a karşı yalan uydurmaz. Sana, dinine girdikten sonra hoşnutsuzluktan dolayı dönen olup olmadığını sordum, sen de hayır dedin. İman da böyledir; kalplerin sevincine karıştığında yerleşir. Sana sayılarının artıp artmadığını sordum, sen de arttıklarını söyledin; iman da tamamlanıncaya kadar böyle artar. Sana onunla savaşıp savaşmadığınızı sordum, savaştığınızı ve savaşın aranızda gidip geldiğini, bazen onun sizden, bazen sizin ondan vurduğunu söyledin. Peygamberler de böyle imtihan edilir, sonra son zafer onların olur. Sana ahdine vefasızlık yapıp yapmadığını sordum, sen de yapmadığını söyledin. Peygamberler de vefasızlık yapmazlar. Sana bu sözü ondan önce söyleyen biri olup olmadığını sordum, sen de hayır dedin. Eğer bu sözü ondan önce söyleyen biri olsaydı, bunun daha önce söylenmiş bir söze uyan bir adam olduğunu söylerdim.’ Sonra sordu: ‘Size neyi emrediyor?’ Dedim ki: ‘Bize namazı, zekâtı, sıla-i rahimi ve iffeti emrediyor.’ Dedi ki: ‘Eğer onun hakkında söylediklerin doğruysa, o kesinlikle bir peygamberdir. Onun çıkacağını biliyordum ama sizin içinizden olacağını düşünmemiştim. Eğer ona ulaşabileceğimi bilseydim, onunla karşılaşmayı çok isterdim; yanında olsaydım ayaklarını yıkardım. Onun mülkü mutlaka ayaklarımın altındaki bu yere kadar ulaşacaktır.’ Sonra Allah’ın Resûlü’nün ﷺ mektubunu istedi ve okudu. Mektupta şöyle yazıyordu: ‘Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. Allah’ın Resûlü Muhammed’den Rumların büyüğü Herakliyus’a. Hidâyete tâbi olana selâm olsun. Emâ ba‘d: Ben seni İslâm davetine çağırıyorum. Müslüman ol, selâmete eresin. Müslüman ol, Allah sana ecrini iki kat versin. Eğer yüz çevirirsen, tebaanın günahı da senin üzerine olur. Ve:
“Ey Kitap ehli! Gelin, bizimle sizin aranızda ortak olan bir kelimeye: Allah’tan başkasına kulluk etmeyelim, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayalım ve bazımız bazımızı Allah’tan başka rab edinmesin.” Eğer yüz çevirirlerse deyin ki: “Şahit olun ki biz müslümanız.”’ Mektubu okuyup bitirdiğinde etrafında sesler yükseldi, gürültü çoğaldı ve bizim dışarı çıkarılmamızı emretti. Çıktığımızda arkadaşlarıma dedim ki: ‘Ebû Kebşe’nin oğlunun işi gerçekten büyüdü; bakın Benî Esfer’in kralı bile ondan korkuyor!’ Allah’ın Resûlü’nün ﷺ işinin galip geleceğine dair yakinim artarak devam etti, ta ki Allah beni İslâm’a girdirinceye kadar.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hirakl, Muhammed ﷺ’in doğruluğunda peygamberlik alametlerini fark etti.
Ebû Süfyân, Peygamber ﷺ ile yapılan ateşkes sırasında Suriye’de İmparator Hirakl ile karşılaşmasını anlattı. Hirakl ona Muhammed ﷺ hakkında sorular sordu ve ardından Peygamber’in kendisini İslam’a davet eden mektubunu okudu.
Bizans İmparatorluğu’nun imparatoru; rivayette Rumların hükümdarı olarak anılır.
Müslümanların belirli şartlar çerçevesinde verdiği farz bir malî ibadet.
Uyulması gereken bir anlaşma veya barış sözleşmesi.
Klasik âlimler, Hirakl’in sorularından hareketle peygamberlikten önceki doğruluğun, sadık takipçilerin ve antlaşmalara bağlı kalmanın bir elçinin güvenilirliğine işaret ettiğini çıkarırlar. Rivayet ayrıca müminlerin sayıca artabileceğini ve elçilerin nihai zaferden önce sıkıntılardan geçtiklerini vurgular. Namaza, zekâta, aile bağlarını korumaya ve iffete yapılan çağrı, imanın ibadet ve güzel ahlakla bağlantılı olduğunu gösterir.
- Gerçek, kendi konumuna yarar sağlamasa bile dürüst ol.
- Çatışma içinde olduğun kişilerle bile anlaşmalara ve antlaşmalara bağlı kal.
- İmanın namazda, aileye özen göstermede ve iffetli davranışta görünür olsun.
Bu rivayet biçimi de Hirakl’in Ebû Süfyân’a sorularını ve onun peygamberlik alametlerine ilişkin değerlendirmesini anlatır.
Sahih Muslim · #4609 (Sahih)Bu rivayet, Peygamber ﷺ’in hükümdarlara mektuplar gönderdiğini bildirerek onun Hirakl’e yazdığı mektupla bağlantı kurar.
Sahih al-Bukhari · #2 (Sahih)Niyetlerle ilgili meşhur rivayet, iman ve amellerin samimi bir yöneliş gerektirdiğini vurgular.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.