Cihad ve Seferler Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 4678. hadis

Salamah ibn al-Akwa rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Cihad ve Seferler Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Salamah ibn al-Akwa tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ، إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، كِلاَهُمَا عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ، عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ - وَهَذَا حَدِيثُهُ - أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ، عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، - وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ - حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، قَدِمْنَا الْحُدَيْبِيَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً وَعَلَيْهَا خَمْسُونَ شَاةً لاَ تُرْوِيهَا - قَالَ - فَقَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى جَبَا الرَّكِيَّةِ فَإِمَّا دَعَا وَإِمَّا بَسَقَ فِيهَا - قَالَ - فَجَاشَتْ فَسَقَيْنَا وَاسْتَقَيْنَا ‏.‏ قَالَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَانَا لِلْبَيْعَةِ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ ‏.‏ قَالَ فَبَايَعْتُهُ أَوَّلَ النَّاسِ ثُمَّ بَايَعَ وَبَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَسَطٍ مِنَ النَّاسِ قَالَ ‏"‏ بَايِعْ يَا سَلَمَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَوَّلِ النَّاسِ قَالَ ‏"‏ وَأَيْضًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَرَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَزِلاً - يَعْنِي لَيْسَ مَعَهُ سِلاَحٌ - قَالَ فَأَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَفَةً أَوْ دَرَقَةً ثُمَّ بَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ النَّاسِ قَالَ ‏"‏ أَلاَ تُبَايِعُنِي يَا سَلَمَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَوَّلِ النَّاسِ وَفِي أَوْسَطِ النَّاسِ قَالَ ‏"‏ وَأَيْضًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبَايَعْتُهُ الثَّالِثَةَ ثُمَّ قَالَ لِي ‏"‏ يَا سَلَمَةُ أَيْنَ حَجَفَتُكَ أَوْ دَرَقَتُكَ الَّتِي أَعْطَيْتُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقِيَنِي عَمِّي عَامِرٌ عَزِلاً فَأَعْطَيْتُهُ إِيَّاهَا - قَالَ - فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ إِنَّكَ كَالَّذِي قَالَ الأَوَّلُ اللَّهُمَّ أَبْغِنِي حَبِيبًا هُوَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ نَفْسِي ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ رَاسَلُونَا الصُّلْحَ حَتَّى مَشَى بَعْضُنَا فِي بَعْضٍ وَاصْطَلَحْنَا ‏.‏ قَالَ وَكُنْتُ تَبِيعًا لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَسْقِي فَرَسَهُ وَأَحُسُّهُ وَأَخْدُمُهُ وَآكُلُ مِنْ طَعَامِهِ وَتَرَكْتُ أَهْلِي وَمَالِي مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَلَمَّا اصْطَلَحْنَا نَحْنُ وَأَهْلُ مَكَّةَ وَاخْتَلَطَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ أَتَيْتُ شَجَرَةً فَكَسَحْتُ شَوْكَهَا فَاضْطَجَعْتُ فِي أَصْلِهَا - قَالَ - فَأَتَانِي أَرْبَعَةٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَجَعَلُوا يَقَعُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبْغَضْتُهُمْ فَتَحَوَّلْتُ إِلَى شَجَرَةٍ أُخْرَى وَعَلَّقُوا سِلاَحَهُمْ وَاضْطَجَعُوا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ نَادَى مُنَادٍ مِنْ أَسْفَلِ الْوَادِي يَا لَلْمُهَاجِرِينَ قُتِلَ ابْنُ زُنَيْمٍ ‏.‏ قَالَ فَاخْتَرَطْتُ سَيْفِي ثُمَّ شَدَدْتُ عَلَى أُولَئِكَ الأَرْبَعَةِ وَهُمْ رُقُودٌ فَأَخَذْتُ سِلاَحَهُمْ ‏.‏ فَجَعَلْتُهُ ضِغْثًا فِي يَدِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ لاَ يَرْفَعُ أَحَدٌ مِنْكُمْ رَأْسَهُ إِلاَّ ضَرَبْتُ الَّذِي فِيهِ عَيْنَاهُ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ جِئْتُ بِهِمْ أَسُوقُهُمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - وَجَاءَ عَمِّي عَامِرٌ بِرَجُلٍ مِنَ الْعَبَلاَتِ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزٌ ‏.‏ يَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى فَرَسٍ مُجَفَّفٍ فِي سَبْعِينَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ دَعُوهُمْ يَكُنْ لَهُمْ بَدْءُ الْفُجُورِ وَثِنَاهُ ‏"‏ فَعَفَا عَنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏ وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ‏}‏ الآيَةَ كُلَّهَا ‏.‏ قَالَ ثُمَّ خَرَجْنَا رَاجِعِينَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَنَزَلْنَا مَنْزِلاً بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَنِي لَحْيَانَ جَبَلٌ وَهُمُ الْمُشْرِكُونَ فَاسْتَغْفَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَنْ رَقِيَ هَذَا الْجَبَلَ اللَّيْلَةَ كَأَنَّهُ طَلِيعَةٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ - قَالَ سَلَمَةُ - فَرَقِيتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ثُمَّ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِظَهْرِهِ مَعَ رَبَاحٍ غُلاَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ وَخَرَجْتُ مَعَهُ بِفَرَسِ طَلْحَةَ أُنَدِّيهِ مَعَ الظَّهْرِ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا إِذَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْفَزَارِيُّ قَدْ أَغَارَ عَلَى ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَاقَهُ أَجْمَعَ وَقَتَلَ رَاعِيَهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَبَاحُ خُذْ هَذَا الْفَرَسَ فَأَبْلِغْهُ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَخْبِرْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْمُشْرِكِينَ قَدْ أَغَارُوا عَلَى سَرْحِهِ - قَالَ - ثُمَّ قُمْتُ عَلَى أَكَمَةٍ فَاسْتَقْبَلْتُ الْمَدِينَةَ فَنَادَيْتُ ثَلاَثًا يَا صَبَاحَاهْ ‏.‏ ثُمَّ خَرَجْتُ فِي آثَارِ الْقَوْمِ أَرْمِيهِمْ بِالنَّبْلِ وَأَرْتَجِزُ أَقُولُ أَنَا ابْنُ الأَكْوَعِ وَالْيَوْمَ يَوْمُ الرُّضَّعِ فَأَلْحَقُ رَجُلاً مِنْهُمْ فَأَصُكُّ سَهْمًا فِي رَحْلِهِ حَتَّى خَلَصَ نَصْلُ السَّهْمِ إِلَى كَتِفِهِ - قَالَ - قُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَعْقِرُ بِهِمْ فَإِذَا رَجَعَ إِلَىَّ فَارِسٌ أَتَيْتُ شَجَرَةً فَجَلَسْتُ فِي أَصْلِهَا ثُمَّ رَمَيْتُهُ فَعَقَرْتُ بِهِ حَتَّى إِذَا تَضَايَقَ الْجَبَلُ فَدَخَلُوا فِي تَضَايُقِهِ عَلَوْتُ الْجَبَلَ فَجَعَلْتُ أُرَدِّيهِمْ بِالْحِجَارَةِ - قَالَ - فَمَا زِلْتُ كَذَلِكَ أَتْبَعُهُمْ حَتَّى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ بَعِيرٍ مِنْ ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ خَلَّفْتُهُ وَرَاءَ ظَهْرِي وَخَلَّوْا بَيْنِي وَبَيْنَهُ ثُمَّ اتَّبَعْتُهُمْ أَرْمِيهِمْ حَتَّى أَلْقَوْا أَكْثَرَ مِنْ ثَلاَثِينَ بُرْدَةً وَثَلاَثِينَ رُمْحًا يَسْتَخِفُّونَ وَلاَ يَطْرَحُونَ شَيْئًا إِلاَّ جَعَلْتُ عَلَيْهِ آرَامًا مِنَ الْحِجَارَةِ يَعْرِفُهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ حَتَّى أَتَوْا مُتَضَايِقًا مِنْ ثَنِيَّةٍ فَإِذَا هُمْ قَدْ أَتَاهُمْ فُلاَنُ بْنُ بَدْرٍ الْفَزَارِيُّ فَجَلَسُوا يَتَضَحَّوْنَ - يَعْنِي يَتَغَدَّوْنَ - وَجَلَسْتُ عَلَى رَأْسِ قَرْنٍ قَالَ الْفَزَارِيُّ مَا هَذَا الَّذِي أَرَى قَالُوا لَقِينَا مِنْ هَذَا الْبَرْحَ وَاللَّهِ مَا فَارَقَنَا مُنْذُ غَلَسٍ يَرْمِينَا حَتَّى انْتَزَعَ كُلَّ شَىْءٍ فِي أَيْدِينَا ‏.‏ قَالَ فَلْيَقُمْ إِلَيْهِ نَفَرٌ مِنْكُمْ أَرْبَعَةٌ ‏.‏ قَالَ فَصَعِدَ إِلَىَّ مِنْهُمْ أَرْبَعَةٌ فِي الْجَبَلِ - قَالَ - فَلَمَّا أَمْكَنُونِي مِنَ الْكَلاَمِ - قَالَ - قُلْتُ هَلْ تَعْرِفُونِي قَالُوا لاَ وَمَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ أَنَا سَلَمَةُ بْنُ الأَكْوَعِ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم لاَ أَطْلُبُ رَجُلاً مِنْكُمْ إِلاَّ أَدْرَكْتُهُ وَلاَ يَطْلُبُنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ ‏.‏ فَيُدْرِكَنِي قَالَ أَحَدُهُمْ أَنَا أَظُنُّ ‏.‏ قَالَ فَرَجَعُوا فَمَا بَرِحْتُ مَكَانِي حَتَّى رَأَيْتُ فَوَارِسَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَخَلَّلُونَ الشَّجَرَ - قَالَ - فَإِذَا أَوَّلُهُمُ الأَخْرَمُ الأَسَدِيُّ عَلَى إِثْرِهِ أَبُو قَتَادَةَ الأَنْصَارِيُّ وَعَلَى إِثْرِهِ الْمِقْدَادُ بْنُ الأَسْوَدِ الْكِنْدِيُّ - قَالَ - فَأَخَذْتُ بِعِنَانِ الأَخْرَمِ - قَالَ - فَوَلَّوْا مُدْبِرِينَ قُلْتُ يَا أَخْرَمُ احْذَرْهُمْ لاَ يَقْتَطِعُوكَ حَتَّى يَلْحَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ ‏.‏ قَالَ يَا سَلَمَةُ إِنْ كُنْتَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتَعْلَمُ أَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَالنَّارَ حَقٌّ فَلاَ تَحُلْ بَيْنِي وَبَيْنَ الشَّهَادَةِ ‏.‏ قَالَ فَخَلَّيْتُهُ فَالْتَقَى هُوَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ - قَالَ - فَعَقَرَ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ فَرَسَهُ وَطَعَنَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَتَلَهُ وَتَحَوَّلَ عَلَى فَرَسِهِ وَلَحِقَ أَبُو قَتَادَةَ فَارِسُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ فَطَعَنَهُ فَقَتَلَهُ فَوَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم لَتَبِعْتُهُمْ أَعْدُو عَلَى رِجْلَىَّ حَتَّى مَا أَرَى وَرَائِي مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم وَلاَ غُبَارِهِمْ شَيْئًا حَتَّى يَعْدِلُوا قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ إِلَى شِعْبٍ فِيهِ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ ذُو قَرَدٍ لِيَشْرَبُوا مِنْهُ وَهُمْ عِطَاشٌ - قَالَ - فَنَظَرُوا إِلَىَّ أَعْدُو وَرَاءَهُمْ فَحَلَّيْتُهُمْ عَنْهُ - يَعْنِي أَجْلَيْتُهُمْ عَنْهُ - فَمَا ذَاقُوا مِنْهُ قَطْرَةً - قَالَ - وَيَخْرُجُونَ فَيَشْتَدُّونَ فِي ثَنِيَّةٍ - قَالَ - فَأَعْدُو فَأَلْحَقُ رَجُلاً مِنْهُمْ فَأَصُكُّهُ بِسَهْمٍ فِي نُغْضِ كَتِفِهِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الأَكْوَعِ وَالْيَوْمَ يَوْمُ الرُّضَّعِ قَالَ يَا ثَكِلَتْهُ أُمُّهُ أَكْوَعُهُ بُكْرَةَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ يَا عَدُوَّ نَفْسِهِ أَكْوَعُكَ بُكْرَةَ - قَالَ - وَأَرْدَوْا فَرَسَيْنِ عَلَى ثَنِيَّةٍ قَالَ فَجِئْتُ بِهِمَا أَسُوقُهُمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - وَلَحِقَنِي عَامِرٌ بِسَطِيحَةٍ فِيهَا مَذْقَةٌ مِنْ لَبَنٍ وَسَطِيحَةٍ فِيهَا مَاءٌ فَتَوَضَّأْتُ وَشَرِبْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمَاءِ الَّذِي حَلَّيْتُهُمْ عَنْهُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَخَذَ تِلْكَ الإِبِلَ وَكُلَّ شَىْءٍ اسْتَنْقَذْتُهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَكُلَّ رُمْحٍ وَبُرْدَةٍ وَإِذَا بِلاَلٌ نَحَرَ نَاقَةً مِنَ الإِبِلِ الَّذِي اسْتَنْقَذْتُ مِنَ الْقَوْمِ وَإِذَا هُوَ يَشْوِي لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ كَبِدِهَا وَسَنَامِهَا - قَالَ - قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَلِّنِي فَأَنْتَخِبُ مِنَ الْقَوْمِ مِائَةَ رَجُلٍ فَأَتَّبِعُ الْقَوْمَ فَلاَ يَبْقَى مِنْهُمْ مُخْبِرٌ إِلاَّ قَتَلْتُهُ - قَالَ - فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ فِي ضَوْءِ النَّارِ فَقَالَ ‏"‏ يَا سَلَمَةُ أَتُرَاكَ كُنْتَ فَاعِلاً ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ وَالَّذِي أَكْرَمَكَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُمُ الآنَ لَيُقْرَوْنَ فِي أَرْضِ غَطَفَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ غَطَفَانَ فَقَالَ نَحَرَ لَهُمْ فُلاَنٌ جَزُورًا فَلَمَّا كَشَفُوا جِلْدَهَا رَأَوْا غُبَارًا فَقَالُوا أَتَاكُمُ الْقَوْمُ فَخَرَجُوا هَارِبِينَ ‏.‏ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَانَ خَيْرَ فُرْسَانِنَا الْيَوْمَ أَبُو قَتَادَةَ وَخَيْرَ رَجَّالَتِنَا سَلَمَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَهْمَيْنِ سَهْمُ الْفَارِسِ وَسَهْمُ الرَّاجِلِ فَجَمَعَهُمَا لِي جَمِيعًا ثُمَّ أَرْدَفَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَاءَهُ عَلَى الْعَضْبَاءِ رَاجِعِينَ إِلَى الْمَدِينَةِ - قَالَ - فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ قَالَ وَكَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ لاَ يُسْبَقُ شَدًّا - قَالَ - فَجَعَلَ يَقُولُ أَلاَ مُسَابِقٌ إِلَى الْمَدِينَةِ هَلْ مِنْ مُسَابِقٍ فَجَعَلَ يُعِيدُ ذَلِكَ - قَالَ - فَلَمَّا سَمِعْتُ كَلاَمَهُ قُلْتُ أَمَا تُكْرِمُ كَرِيمًا وَلاَ تَهَابُ شَرِيفًا قَالَ لاَ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي وَأُمِّي ذَرْنِي فَلأُسَابِقَ الرَّجُلَ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اذْهَبْ إِلَيْكَ وَثَنَيْتُ رِجْلَىَّ فَطَفَرْتُ فَعَدَوْتُ - قَالَ - فَرَبَطْتُ عَلَيْهِ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ أَسْتَبْقِي نَفَسِي ثُمَّ عَدَوْتُ فِي إِثْرِهِ فَرَبَطْتُ عَلَيْهِ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ ثُمَّ إِنِّي رَفَعْتُ حَتَّى أَلْحَقَهُ - قَالَ - فَأَصُكُّهُ بَيْنَ كَتِفَيْهِ - قَالَ - قُلْتُ قَدْ سُبِقْتَ وَاللَّهِ قَالَ أَنَا أَظُنُّ ‏.‏ قَالَ فَسَبَقْتُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا لَبِثْنَا إِلاَّ ثَلاَثَ لَيَالٍ حَتَّى خَرَجْنَا إِلَى خَيْبَرَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَجَعَلَ عَمِّي عَامِرٌ يَرْتَجِزُ بِالْقَوْمِ تَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا وَنَحْنُ عَنْ فَضْلِكَ مَا اسْتَغْنَيْنَا فَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَا عَامِرٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ غَفَرَ لَكَ رَبُّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَمَا اسْتَغْفَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِنْسَانٍ يَخُصُّهُ إِلاَّ اسْتُشْهِدَ ‏.‏ قَالَ فَنَادَى عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ عَلَى جَمَلٍ لَهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَوْلاَ مَا مَتَّعْتَنَا بِعَامِرٍ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا خَيْبَرَ قَالَ خَرَجَ مَلِكُهُمْ مَرْحَبٌ يَخْطِرُ بِسَيْفِهِ وَيَقُولُ قَدْ عَلِمَتْ خَيْبَرُ أَنِّي مَرْحَبُ شَاكِي السِّلاَحِ بَطَلٌ مُجَرَّبُ إِذَا الْحُرُوبُ أَقْبَلَتْ تَلَهَّبُ قَالَ وَبَرَزَ لَهُ عَمِّي عَامِرٌ فَقَالَ قَدْ عَلِمَتْ خَيْبَرُ أَنِّي عَامِرٌ شَاكِي السِّلاَحِ بَطَلٌ مُغَامِرٌ قَالَ فَاخْتَلَفَا ضَرْبَتَيْنِ فَوَقَعَ سَيْفُ مَرْحَبٍ فِي تُرْسِ عَامِرٍ وَذَهَبَ عَامِرٌ يَسْفُلُ لَهُ فَرَجَعَ سَيْفُهُ عَلَى نَفْسِهِ فَقَطَعَ أَكْحَلَهُ فَكَانَتْ فِيهَا نَفْسُهُ ‏.‏ قَالَ سَلَمَةُ فَخَرَجْتُ فَإِذَا نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُونَ بَطَلَ عَمَلُ عَامِرٍ قَتَلَ نَفْسَهُ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَطَلَ عَمَلُ عَامِرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَذَبَ مَنْ قَالَ ذَلِكَ بَلْ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَرْسَلَنِي إِلَى عَلِيٍّ وَهُوَ أَرْمَدُ فَقَالَ ‏"‏ لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ رَجُلاً يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أَوْ يُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ عَلِيًّا فَجِئْتُ بِهِ أَقُودُهُ وَهُوَ أَرْمَدُ حَتَّى أَتَيْتُ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَسَقَ فِي عَيْنَيْهِ فَبَرَأَ وَأَعْطَاهُ الرَّايَةَ وَخَرَجَ مَرْحَبٌ فَقَالَ قَدْ عَلِمَتْ خَيْبَرُ أَنِّي مَرْحَبُ شَاكِي السِّلاَحِ بَطَلٌ مُجَرَّبُ إِذَا الْحُرُوبُ أَقْبَلَتْ تَلَهَّبُ فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا الَّذِي سَمَّتْنِي أُمِّي حَيْدَرَهْ كَلَيْثِ غَابَاتٍ كَرِيهِ الْمَنْظَرَهْ أُوفِيهِمُ بِالصَّاعِ كَيْلَ السَّنْدَرَهْ قَالَ فَضَرَبَ رَأْسَ مَرْحَبٍ فَقَتَلَهُ ثُمَّ كَانَ الْفَتْحُ عَلَى يَدَيْهِ ‏.‏

Çeviri

Ebû Bekir b. Ebî Şeybe bize rivayet etti, Hâşim b. el-Kāsım bize rivayet etti; İshâk b. İbrâhim bize haber verdi: Ebû Âmir el-Akadî bize anlattı, her ikisi de İkrime b. Ammâr'dan. Abdullah b. Abdurrahman ed-Dârimî -ki bu hadis onun rivayetidir- bize haber verdi: Ebû Ali el-Hanefî Ubeydullah b. Abdulmecîd bize anlattı: İkrime -oğlu Ammâr- bana anlattı: İyâs b. Seleme bana anlattı: Babam dedi ki: Biz Resûlullah ﷺ ile birlikte Hudeybiye'ye vardık, sayımız bin dört yüz kişiydi. Yanımızda elli koyun vardı ki kuyudaki az su onlara yetmiyordu. Resûlullah ﷺ kuyunun başına oturdu; ya dua etti ya da içine tükürdü. Su fışkırdı, hem içtik hem de hayvanlarımızı suladık. Sonra Resûlullah ﷺ bizi ağacın altında biate çağırdı. İlk biat eden kişi bendim. İnsanlar biat etmeye devam etti; insanlar ortadayken bana:

"Biat et ey Seleme!" buyurdu. Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü, ilk insanların arasında sana biat etmiştim." Buyurdu ki: "Bir daha." Resûlullah ﷺ benim silahsız olduğumu gördü ve bana büyük veya küçük bir kalkan verdi. İnsanların sonuna kadar biat almaya devam etti, en sona gelince: "Bana biat etmiyor musun ey Seleme?" buyurdu. Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü, insanların ilkinde ve ortasında sana biat ettim." Buyurdu ki: "Bir daha." Böylece üçüncü kez biat ettim. Sonra bana: "Ey Seleme, sana verdiğim kalkan nerede?" diye sordu. Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü, amcam Âmir silahsız olarak karşıma çıktı, ben de onu ona verdim." Resûlullah ﷺ güldü ve buyurdu ki: "Sen, eskilerin şu sözünü söyleyen gibisin: 'Allah'ım, bana kendimden daha sevgili bir dost ver.'" Daha sonra müşrikler barış için haber gönderdiler, öyle ki bazıları diğerlerinin arasına girip çıktı ve barış yaptık. Ben Talha b. Ubeydullah'ın himayesindeydim; atını sular, tımar eder, ona hizmet eder ve yemeğinden yerdim. Ailemi ve malımı Allah ve Resûlü ﷺ uğruna muhacir olarak terk etmiştim. Biz Mekkelilerle barış yapıp birbirimize karıştığımızda, bir ağaca geldim, dikenlerini temizledim ve dibine uzandım. Mekkeli müşriklerden dört kişi geldi ve Resûlullah ﷺ hakkında kötü konuşmaya başladılar. Onlara öfkelendim ve başka bir ağaca geçtim. Silahlarını asıp uyudular. Orada yatarken vadiden biri seslendi: "Ey Muhacirler! İbn Zünaym öldürüldü!" Kılıcımı çektim, uykudayken o dördüne saldırdım ve silahlarını aldım. Elimde bir demet yaptım ve dedim ki: "Muhammed'in yüzünü şereflendiren Zat'a yemin olsun, içinizden biri başını kaldırırsa gözlerinin olduğu yere vururum!" Sonra onları sürerek Peygamber ﷺ'e getirdim. Amcam Âmir de Mikraz adında Ablatlı bir adamı, sırtında kalın örtü olan bir at üzerinde, yetmiş müşrik eşliğinde Resûlullah ﷺ'e getiriyordu. Resûlullah ﷺ onlara baktı ve buyurdu ki: "Bırakın onları, fesatlarının başlangıcı ve tekrarı kendilerine olsun." Resûlullah ﷺ onları affetti ve Allah şu ayeti indirdi: {O, Mekke'nin batnında sizi onlara galip kıldıktan sonra onların ellerini sizden, sizin ellerinizi de onlardan çekendir...} [Fetih, 48:24]. Sonra Medine'ye dönmek üzere yola çıktık. Bizimle müşrikler olan Benî Lihyân arasında bir dağ bulunan bir menzilde konakladık. Resûlullah ﷺ, o gece bu dağa tırmanıp Peygamber ﷺ ve ashabına gözcülük yapan kimse için istiğfar etti. Seleme dedi ki: O gece o dağa iki veya üç kez tırmandım. Medine'ye vardığımızda Resûlullah ﷺ bineklerini kölesi Rebâh ile gönderdi, ben de yanındaydım. Talha'nın atıyla birlikte çıktım. Sabah olunca Abdurrahman el-Fezârî, Resûlullah ﷺ'ın deve sürüsüne baskın yaptı, hepsini sürüp götürdü ve çobanı öldürdü. Dedim ki: "Ey Rebâh, bu atı al, Talha b. Ubeydullah'a ulaştır ve Resûlullah ﷺ'a müşriklerin sürüsüne baskın yaptığını haber ver." Sonra bir tepeye çıkıp Medine'ye doğru üç kez: "Sabah alarmı!" diye bağırdım. Ardından kavmin peşine düştüm, onlara ok atıyor ve şu şiiri söylüyordum: "Ben Ekva'nın oğluyum, bugün alçakların rezil olduğu gündür." İçlerinden bir adamı yakalayıp semerine ok sapladım, ok ta omzuna kadar ulaştı. Dedim ki: "Al bunu! Ben Ekva'nın oğluyum, bugün alçakların rezil olduğu gündür." Vallahi onlara ok atmaya ve atlarını sakatlamaya devam ettim. Bir süvari bana dönse bir ağacın dibine oturup ona atar, atını sakatlardım. Dağ daraldığında oraya girdiler, ben de dağa çıkıp onları taşlamaya başladım. Resûlullah ﷺ'ın develerinden hiçbirini bırakmayıp hepsini kurtarana kadar onları takip ettim. Beni bırakıp kaçtılar, ben de onlara ok atmaya devam ettim; yüklerini hafifletmek için otuzdan fazla burde ve mızrak attılar. Attıkları her şeyin üzerine Resûlullah ﷺ ve ashabının tanıması için taşlardan işaret koydum. Dar bir geçide geldiklerinde onlara Fulan b. Bedr el-Fezârî katıldı. Kahvaltı yapmak için oturdular, ben de bir kayanın tepesine oturdum. Fezârî: "Şu gördüğüm adam kimdir?" dedi. Dediler ki: "Bu adam bize çok eziyet etti, vallahi sabahdan beri bizi oklayıp elimizdeki her şeyi aldı." Dedi ki: "İçinizden dört kişi ona çıksın." Dört kişi dağa tırmandı. Konuşabilecek mesafeye gelince: "Beni tanıyor musunuz?" dedim. "Hayır, sen kimsin?" dediler. "Ben Seleme b. Ekva'yım. Muhammed ﷺ'in yüzünü şereflendiren Zat'a yemin olsun, içinizden kimi istersem yakalarım ama hiç kimse beni yakalayamaz" dedim. Biri: "Sanırım doğru söylüyor" dedi. Geri döndüler. Resûlullah ﷺ'ın süvarilerini ağaçların arasında görünceye kadar yerimden ayrılmadım. İlk gelen Ahrem el-Esedî, ardından Ebû Katâde el-Ensârî, ardından Mikdâd b. Esved el-Kindî idi. Ahrem'in dizginini tuttum, onlar geri dönüp kaçtılar. Dedim ki: "Ey Ahrem, Resûlullah ﷺ ve ashabı yetişinceye kadar onlara karşı dikkatli ol." Dedi ki: "Ey Seleme, eğer Allah'a ve ahiret gününe inanıyor, cennetin ve cehennemin hak olduğunu biliyorsan, benimle şehadet arasına girme." Onu bıraktım. O ve Abdurrahman karşılaştı; Ahrem, Abdurrahman'ın atını sakatladı, Abdurrahman da onu mızraklayıp öldürdü ve atına bindi. Resûlullah ﷺ'ın süvarisi Ebû Katâde yetişip Abdurrahman'ı mızrakladı ve öldürdü. Muhammed ﷺ'in yüzünü şereflendiren Zat'a yemin olsun, onları koşarak takip ettim, arkamda Muhammed ﷺ'in ashabından kimseyi ve tozlarını bile göremez oldum. Güneş batmadan önce Dhu Karad denilen sulu bir vadiye vardılar, susamışlardı. Beni arkalarından koşarken görünce onları sudan uzaklaştırdım, bir damla bile içemediler. Bir yokuşa çıkıp koştular, ben de koştum, içlerinden birini kürek kemiğinden vurdum. Dedim ki: "Al bunu! Ben Ekva'nın oğluyum, bugün alçakların rezil olduğu gündür." Adam: "Anası ağlasın! Sabahdan beri bizi kovalayan Ekva' sen misin?" dedi. "Evet ey nefsinin düşmanı, aynı Ekva'" dedim. Tepede iki at bıraktılar, onları sürerek Resûlullah ﷺ'a getirdim. Âmir yanıma geldi, elinde sulandırılmış süt ve su dolu kaplar vardı. Abdest aldım, içtim ve Resûlullah ﷺ'ın yanına, onları uzaklaştırdığım suyun başına geldim. Resûlullah ﷺ o develeri ve müşriklerden kurtardığım her şeyi ele geçirmişti. Bilâl, kurtardığım develerden birini kesmiş, ciğerini ve hörgücünü Resûlullah ﷺ için kızartıyordu. Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü, izin ver yüz adam seçip peşlerine düşeyim, haber verecek kimse bırakmadan hepsini öldüreyim." Resûlullah ﷺ ateş ışığında azı dişleri görünecek şekilde güldü ve buyurdu ki: "Ey Seleme, bunu yapabileceğini mi sanıyorsun?" Dedim ki: "Evet, seni şereflendiren Zat'a yemin olsun." Buyurdu ki: "Onlar şimdi Gatafân diyarında ziyafet çekiyorlar." Gatafân'dan bir adam geldi ve dedi ki: "Onlar için bir deve kesildi, derisini yüzerken toz gördüler ve 'Kavim geldi!' diyerek kaçtılar." Sabah olunca Resûlullah ﷺ buyurdu ki: "Bugün en iyi süvarimiz Ebû Katâde, en iyi piyademiz ise Seleme'dir." Bana hem süvari hem de piyade payı olmak üzere iki pay verdi. Medine'ye dönüşte beni arkasına, Adhbâ adlı devesine bindirdi. Yolda Ensar'dan koşuda geçilmeyen bir adam: "Medine'ye yarışacak yok mu?" diye meydan okudu. Ona: "Hiçbir kerim kişiye itibar etmez, hiçbir şerife saygı duymaz mısın?" dedim. "Resûlullah ﷺ hariç" dedi. "Ey Allah'ın Resûlü, anam babam sana feda olsun, izin ver bu adamla yarışayım" dedim. "Dilersen" buyurdu. Adama: "Geliyorum!" dedim, ayaklarımı hazırlayıp fırladım ve koştum. Nefesimi tutarak bir iki tepeyi geçtim, tekrar koştum, sonunda ona yetişip omuzlarına dokundum ve: "Vallahi geçildin" dedim. "Sanırım öyle" dedi. Medine'ye ondan önce vardım. Vallahi sadece üç gece kaldık, sonra Resûlullah ﷺ ile Hayber'e çıktık. Amcam Âmir yolda şu şiiri okuyordu: "Vallahi Allah bizi hidayete erdirmeseydi ne sadaka verir ne namaz kılardık. Senin lütfundan müstağni değiliz, düşmanla karşılaşınca ayaklarımızı sabit kıl ve üzerimize sekine indir." Resûlullah ﷺ: "Bu kim?" diye sordu. "Ben Âmir'im" dedi. Buyurdu ki: "Rabbin seni mağfiret etsin." Ravi dedi ki: Resûlullah ﷺ özel olarak biri için istiğfar ettiğinde o kişi mutlaka şehit olurdu. Ömer b. Hattab devesinin üzerinden seslendi: "Ey Allah'ın Nebisi, bizi Âmir'den faydalandırsaydın keşke!" Hayber'e vardığımızda kralları Merhab kılıcını sallayarak çıktı ve dedi ki: "Hayber bilir ki ben Merhab'ım, silahlanmış, savaşlarda pişmiş kahramanım, harpler alevlendiğinde." Amcam Âmir ona karşı çıktı ve dedi ki: "Hayber bilir ki ben Âmir'im, silahlanmış, tehlikeye atılan kahramanım." İki darbe vuruştular; Merhab'ın kılıcı Âmir'in kalkanına isabet etti, Âmir aşağıdan vurmak isteyince kılıcı kendine döndü ve kolundaki damarı kesti, ölümü oradan oldu. Seleme dedi ki: Ashabtan bazıları: "Âmir'in ameli boşa gitti, kendini öldürdü" diyorlardı. Ağlayarak Peygamber ﷺ'e geldim ve: "Ey Allah'ın Resûlü, Âmir'in ameli boşa mı gitti?" dedim. Resûlullah ﷺ: "Bunu kim söyledi?" buyurdu. "Ashabından bazıları" dedim. Buyurdu ki: "Yalan söylemiş; bilakis ona iki ecir vardır." Sonra beni, gözleri ağrıyan Ali'ye gönderdi ve buyurdu ki: "Sancağı Allah ve Resûlünü seven veya Allah ve Resûlü tarafından sevilen bir kimseye vereceğim." Ali'ye gidip elinden tutup getirdim, Resûlullah ﷺ gözlerine tükürdü ve iyileşti. Sancağı ona verdi. Merhab çıkıp şiirini okudu. Ali karşılık verdi: "Annemin Haydar dediği benim, orman aslanı gibi heybetli, onlara sa' karşılığı sandara ölçüsüyle veririm." Ali, Merhab'ın başına vurup onu öldürdü ve fetih onun eliyle gerçekleşti.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Seleme cesaret ve bağlılık gösterirken, Peygamber ﷺ merhamet ve hikmetle hareket eder.

Arka plan ve bağlam

Rivayet, Hudeybiye Antlaşması çevresindeki olayları, Zükarad’da sürüye yapılan saldırıyı ve daha sonra Hayber’e düzenlenen seferi anlatır.

Kavramlar ve açıklamalar
Biat

Peygamber ﷺ’e bağlılık ve itaat üzerine verilen ciddi bir söz.

Zükarad

Saldırganların kaçışları sırasında yöneldikleri su kaynağının adı.

Ganimet

Meşru bir çatışmada düşmandan ele geçirilen ve kurallara göre paylaştırılan mal.

Âlimlerin çıkarımları

Nevevî gibi klasik şârihler, Seleme’nin biatini tekrarlamasının onun özel bağlılığını gösterdiğini, ancak biati tekrar tekrar yenilemenin genel bir yükümlülük oluşturmadığını vurgular. Rivayet cesaret, uyanıklık ve insanlarla malları korumayı över; aynı zamanda Peygamber ﷺ’in itidalini de gösterir: Esirleri serbest bırakmış ve Seleme’nin saldırganları daha fazla takip etme teklifini kabul etmemiştir. Âmir’in kıssasından hareketle âlimler, meşru bir savaş sırasında kişinin istemeden kendini yaralamasının kasıtlı intiharla aynı olmadığını belirtir. Ganimet paylaşımı ve askerî uygulamalara ilişkin ayrıntılar, meşru topluluğun ve onun yönetiminin kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

Günümüz için dersler
  1. Tehlike karşısında bilinçli hareket et: başkalarını uyar, insanları koru ve gereksiz risklerden kaçın.
  2. Cesareti intikam için bahane etme; sınırları adil yönetim ve itidal belirlesin.
  3. Bir başkası yardıma ihtiyaç duyduğunda elindekini paylaş; Seleme’nin kalkanını amcasına vermesi gibi.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.