Sahih Muslim, 479. hadis
Anas ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Anas ibn Malik tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ . قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ . فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ . فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ . فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ . فَيُؤْتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا . فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ الآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا . فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ . فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا . فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ " . هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ - قَالَ - فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيهِ . فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ . فَقَالَ هِيهِ . قُلْنَا مَا زَادَنَا . قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا . قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا . فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ " ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ . فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ - أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ - وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ .
Bize Ebû'r-Rebî' el-Atakî anlattı, bize Hammâd b. Zeyd anlattı, bize Ma'bed b. Hilâl el-Anezî anlattı. (Başka bir rivayet zinciriyle) Bize Saîd b. Mansûr da -lafız onundur- aynı şekilde Hammâd b. Zeyd ve Ma'bed b. Hilâl el-Anezî kanalıyla haber verdi: Biz Sâbit'in aracılığıyla Enes b. Mâlik'e gittik. Ona vardığımızda kuşluk namazını kılıyordu. Sâbit bizim için izin istedi, içeri girdik; Enes, Sâbit'i de yanına sedirine oturttu. Sâbit ona dedi ki:
"Ey Ebû Hamza! Basralı kardeşlerin senden şefaat hadisini anlatmanı istiyorlar." Enes şöyle dedi: Bize Muhammed ﷺ anlattı: "Kıyamet günü insanlar birbirlerine sığınarak telaşla oraya buraya koşacaklar. Âdem'e gelip, 'Zürriyetin için Rabbinden şefaat iste!' diyecekler. O da, 'Ben buna ehil değilim, ama siz İbrâhim'e gidin, çünkü o Allah'ın dostudur,' diyecek. İbrâhim'e gelecekler, o da, 'Ben buna ehil değilim, ama siz Mûsâ'ya gidin, çünkü o Allah'ın konuştuğu kimsedir,' diyecek. Mûsâ'ya gelinecek, o da, 'Ben buna ehil değilim, ama siz Îsâ'ya gidin, çünkü o Allah'ın ruhu ve kelimesidir,' diyecek. Îsâ'ya gelinecek, o da, 'Ben buna ehil değilim, ama siz Muhammed ﷺ'e gidin,' diyecek. Bana gelindiğinde, 'Ben buna ehilim,' diyeceğim. Rabbimden izin isteyeceğim ve bana izin verilecek. Huzurunda durup, şu an yapamayacağım fakat Allah'ın bana ilham edeceği övgülerle O'na hamd edeceğim. Sonra secdeye kapanacağım. Bana, 'Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin,' denilecek. Ben de, 'Rabbim! Ümmetim, ümmetim!' diyeceğim. Bana, 'Git, kalbinde bir buğday veya arpa tanesi ağırlığınca iman bulunan kimseyi cehennemden çıkar,' denilecek. Gidip bunu yapacağım. Sonra Rabbime dönüp o övgülerle hamd edecek ve secdeye kapanacağım. Bana, 'Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin,' denilecek. 'Ümmetim, ümmetim!' diyeceğim. Bana, 'Git, kalbinde bir hardal tanesi ağırlığınca iman bulunan kimseyi cehennemden çıkar,' denilecek. Gidip bunu yapacağım. Tekrar Rabbime dönüp o övgülerle hamd edecek ve secdeye kapanacağım. Bana, 'Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin,' denilecek. 'Rabbim! Ümmetim, ümmetim!' diyeceğim. Bana, 'Git, kalbinde en küçük, en küçük, en küçük bir hardal tanesi ağırlığınca dahi olsa iman bulunan kimseyi ateşten çıkar,' denilecek. Gidip bunu yapacağım." İşte Enes'in bize anlattığı hadis budur. Yanından ayrıldık, Cebbân mezarlığının üst tarafına geldiğimizde, "Ebu Halife'nin evinde inzivaya çekilmiş olan Hasan'a uğrayıp selam versek" dedik. (Ravi Ma'bed der ki:) Ona girdik, selam verdik ve dedik ki: "Ey Ebû Saîd! Kardeşin Ebû Hamza'dan geliyoruz; onun bize anlattığı şefaat hadisi gibi bir hadis hiç duymadık." Hasan, "Anlatın bakalım," dedi. Hadisi ona anlattık. "Devamı yok mu?" dedi. "Bize bundan fazlasını anlatmadı," dedik. Bunun üzerine Hasan şöyle dedi: "O bize bunu yirmi yıl önce, henüz zihni yerindeyken anlatmıştı. Şeyh ya unuttu ya da sizin tamamen buna güvenip ameli terk etmenizden endişe ederek bazı şeyleri kasten anlatmamış olabilir." Biz ona, "Sen bize eksik kısmı anlat," dedik. Gülümseyerek, "İnsan aceleci yaratılmıştır; size bunu sadece anlatmak istediğim için hatırlattım," dedi ve ekledi: "(Peygamber ﷺ şöyle buyurdu:) Sonra dördüncü kez Rabbime döner, o övgülerle hamd eder ve secdeye kapanırım. Bana, 'Ey Muhammed! Başını kaldır, söyle dinlenilsin, iste verilsin, şefaat et kabul edilsin,' denilir. Ben de, 'Rabbim! Lâ ilâhe illallah diyenlere izin ver,' derim. Allah, 'Bu senin yetkinde değildir –veya bu sana ait değildir– fakat izzetime, kibriyama, azametime ve celalime yemin ederim ki, Lâ ilâhe illallah diyeni mutlaka çıkaracağım,' buyurur." (Ma'bed der ki:) Hasan'ın bu hadisi bizlere anlattığına ve onu Enes b. Mâlik'ten işittiğine şahitlik ederim; sanırım bunu yirmi yıl önce, henüz sıhhati yerindeyken rivayet ettiğini belirtmişti.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ ümmeti için şefaat eder ve Allah müminleri Ateş’ten çıkarır.
Allah’tan yardım veya rahmet dileme; etkili olması yalnızca O’nun iznine ve kabulüne bağlıdır.
Müminin alnını yere koyarak Allah’a ibadet ettiği secde.
Çok küçük, fakat gerçekten mevcut olan imanı anlatan mecazi bir ifade.
Âlimler buradan, Kıyamet Günü’ndeki şefaatin yalnızca Allah’ın izniyle gerçekleşeceği ve Peygamber ﷺ’in ümmeti için özel bir özenle şefaat edeceği sonucunu çıkarırlar. İnsanları Ateş’ten çıkarmak için tekrarlanan çağrı, gerçek imanın az bir miktarının bile küfürle bir tutulamayacağını gösterir. Bununla birlikte bu pasaj, günahları veya iyi amelleri önemsememek için şefaate güvenmeyi öğretmez: Hasan, dinleyenlerin buna bel bağlamasından korktuğu için Enes’in rivayetin bir kısmını sakladığını açıkça belirtir. Nihai karar ve kurtuluş Allah’a aittir.
- Allah’tan imanda sebat iste ve küçük itaat amellerini bile sürdür.
- Allah’ın rahmetine güven, fakat şefaat umudunu günahlara devam etmek için asla mazeret kılma.
- Şefaat konusunu saygıyla öğren ve bu bilgiyi samimi iman ve salih amellerle birleştir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.