Av, Kesim ve Yenilecek Şeyler Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 4998. hadis

Jabir ibn Abdullah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Av, Kesim ve Yenilecek Şeyler Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Jabir ibn Abdullah tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، ح وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَّرَ عَلَيْنَا أَبَا عُبَيْدَةَ نَتَلَقَّى عِيرًا لِقُرَيْشٍ وَزَوَّدَنَا جِرَابًا مِنْ تَمْرٍ لَمْ يَجِدْ لَنَا غَيْرَهُ فَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ يُعْطِينَا تَمْرَةً تَمْرَةً - قَالَ - فَقُلْتُ كَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ بِهَا قَالَ نَمَصُّهَا كَمَا يَمَصُّ الصَّبِيُّ ثُمَّ نَشْرَبُ عَلَيْهَا مِنَ الْمَاءِ فَتَكْفِينَا يَوْمَنَا إِلَى اللَّيْلِ وَكُنَّا نَضْرِبُ بِعِصِيِّنَا الْخَبَطَ ثُمَّ نَبُلُّهُ بِالْمَاءِ فَنَأْكُلُهُ قَالَ وَانْطَلَقْنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَرُفِعَ لَنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ كَهَيْئَةِ الْكَثِيبِ الضَّخْمِ فَأَتَيْنَاهُ فَإِذَا هِيَ دَابَّةٌ تُدْعَى الْعَنْبَرَ قَالَ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَيْتَةٌ ثُمَّ قَالَ لاَ بَلْ نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدِ اضْطُرِرْتُمْ فَكُلُوا قَالَ فَأَقَمْنَا عَلَيْهِ شَهْرًا وَنَحْنُ ثَلاَثُ مِائَةٍ حَتَّى سَمِنَّا قَالَ وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا نَغْتَرِفُ مِنْ وَقْبِ عَيْنِهِ بِالْقِلاَلِ الدُّهْنَ وَنَقْتَطِعُ مِنْهُ الْفِدَرَ كَالثَّوْرِ - أَوْ كَقَدْرِ الثَّوْرِ - فَلَقَدْ أَخَذَ مِنَّا أَبُو عُبَيْدَةَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ رَجُلاً فَأَقْعَدَهُمْ فِي وَقْبِ عَيْنِهِ وَأَخَذَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَأَقَامَهَا ثُمَّ رَحَلَ أَعْظَمَ بَعِيرٍ مَعَنَا فَمَرَّ مِنْ تَحْتِهَا وَتَزَوَّدْنَا مِنْ لَحْمِهِ وَشَائِقَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ "‏ هُوَ رِزْقٌ أَخْرَجَهُ اللَّهُ لَكُمْ فَهَلْ مَعَكُمْ مِنْ لَحْمِهِ شَىْءٌ فَتُطْعِمُونَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَرْسَلْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُ فَأَكَلَهُ ‏.‏

Çeviri

Bize Ahmed b. Yûnus anlattı, bize Züheyr anlattı, bize Ebû ez-Zübeyr Câbir’den nakletti. Ayrıca bunu bize Yahyâ b. Yahyâ da rivayet etti: Bize Ebû Hayseme haber verdi, o da Ebû ez-Zübeyr’den, o da Câbir’den şöyle dedi: Resûlullah ﷺ bizi bir sefere gönderdi ve Kureyş’in bir kervanını karşılamak üzere başımıza Ebû Ubeyde’yi komutan tayin etti. Yanımıza azık olarak sadece bir torba hurma verdi, çünkü bizim için bundan başka bir şey bulamamıştı. Ebû Ubeyde bize her gün kişi başına birer hurma veriyordu. (Ebû ez-Zübeyr) dedi ki:

“Onunla ne yapıyordunuz?” diye sordum. O da: “Tıpkı bir bebeğin emdiği gibi onu emiyor, ardından üzerine su içiyorduk; bu bize geceye kadar bütün gün yetiyordu,” diye cevap verdi. Değneklerimizle ağaç yapraklarını dövüyor, sonra onları suyla ıslatıp yiyorduk. Sonra deniz kıyısına vardık; orada sahilde büyük bir kum tepesi gibi bir şey belirdi. Yanına gittiğimizde bunun Anber adı verilen bir hayvan olduğunu gördük. Ebû Ubeyde önce: “Bu bir leştir,” dedi. Sonra ise: “Hayır, biz Resûlullah ﷺ’ın elçileriyiz, Allah yolundayız ve siz de zaruret içindesiniz; öyleyse yiyin,” dedi. Üç yüz kişilik topluluğumuzla orada bir ay kaldık ve iyice semirdik. (Câbir) dedi ki: “Göz çukurundan testilerle yağ çıkardığımızı ve ondan öküz büyüklüğünde —veya öküz kadar— et parçaları kestiğimizi gördüm.” Ebû Ubeyde içimizden on üç adamı seçip göz çukuruna oturttu, kaburga kemiklerinden birini alıp dikti, sonra yanımızdaki en büyük deveyi eyerleyip altından geçirdi. Yolculuk için haşlanmış et parçalarından azık edindik. Medine’ye döndüğümüzde Resûlullah ﷺ’a geldik ve olanları kendisine anlattık. Buyurdular ki: “O, Allah’ın sizin için çıkardığı bir rızıktır. Yanınızda onun etinden bir şey var mı ki bize de ikram edesiniz?” (Câbir) dedi ki: “Biz de Resûlullah ﷺ’a ondan biraz gönderdik ve O da yedi.”

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Şiddetli yiyecek kıtlığı durumunda kıyıya vurmuş bir deniz hayvanı yenebilir.

Arka plan ve bağlam

Peygamber ﷺ, Kureyş’e ait bir kervanı durdurmak üzere Ebû Ubeyde komutasında bir birlik gönderdi. Erzakları neredeyse tükenince kıyıda karaya vurmuş bir deniz hayvanı buldular.

Kavramlar ve açıklamalar
el-‘Anber

Rivayette büyük deniz hayvanı için kullanılan ad; verilen çeviride kaşalot olarak belirtilmiştir.

meyte

Dinî usule göre kesilmeden ölmüş hayvan; yenmesi esas itibarıyla yasaktır.

zaruret

Zarar veya tehlikeyi önlemek için kişinin yiyeceğe ihtiyaç duyduğu ciddi gıda kıtlığı hâli.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler buradan, kıyıya ölü vurmuş deniz hayvanlarının yenebileceği ve bunların dinî usule göre kesilmesinin gerekmediği sonucunu çıkarırlar. Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri deniz hayvanlarının yenmesine geniş anlamda izin verirken Hanefî mezhebi bunu esas olarak balıkla sınırlar. Âlimler ayrıca zaruretin, yasak yiyecekleri yalnızca ihtiyaç ölçüsünde ve aşırıya kaçmadan geçici olarak helal kıldığını vurgular. Peygamber ﷺ’in onayı, Ebû Ubeyde’nin bu özel durumdaki kararını da doğrular.

Günümüz için dersler
  1. Yiyecek kıtlığında yalnızca ihtiyaç kadarını al ve israftan kaçın.
  2. Bir topluluk zaruret içindeyken sorumlu yöneticinin dikkatle hüküm vermesini sağla.
  3. Eldeki imkânları başkalarıyla paylaş; sahabiler Peygamber ﷺ’e et göndermişti.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.