Sahabelerin Faziletleri Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 6411. hadis

Abu Musa al-Ash'ari rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Sahabelerin Faziletleri Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Abu Musa al-Ash'ari tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنِي بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ أَنَا وَأَخَوَانِ لِي أَنَا أَصْغَرُهُمَا أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ - إِمَّا قَالَ بِضْعًا وَإِمَّا قَالَ ثَلاَثَةً وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي - قَالَ فَرَكِبْنَا سَفِينَةً فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأَصْحَابَهُ عِنْدَهُ فَقَالَ جَعْفَرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنَا هَا هُنَا وَأَمَرَنَا بِالإِقَامَةِ فَأَقِيمُوا مَعَنَا ‏.‏ فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا - قَالَ - فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ فَأَسْهَمَ لَنَا - أَوْ قَالَ أَعْطَانَا مِنْهَا - وَمَا قَسَمَ لأَحَدٍ غَابَ عَنْ فَتْحِ خَيْبَرَ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ لِمَنْ شَهِدَ مَعَهُ إِلاَّ لأَصْحَابِ سَفِينَتِنَا مَعَ جَعْفَرٍ وَأَصْحَابِهِ قَسَمَ لَهُمْ مَعَهُمْ - قَالَ - فَكَانَ نَاسٌ مِنَ النَّاسِ يَقُولُونَ لَنَا - يَعْنِي لأَهْلِ السَّفِينَةِ - نَحْنُ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ ‏.‏ قَالَ فَدَخَلَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ - وَهِيَ مِمَّنْ قَدِمَ مَعَنَا - عَلَى حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَائِرَةً وَقَدْ كَانَتْ هَاجَرَتْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فِيمَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِ فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى حَفْصَةَ وَأَسْمَاءُ عِنْدَهَا فَقَالَ عُمَرُ حِينَ رَأَى أَسْمَاءَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ الْحَبَشِيَّةُ هَذِهِ الْبَحْرِيَّةُ هَذِهِ فَقَالَتْ أَسْمَاءُ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ فَنَحْنُ أَحَقُّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكُمْ ‏.‏ فَغَضِبَتْ وَقَالَتْ كَلِمَةً كَذَبْتَ يَا عُمَرُ كَلاَّ وَاللَّهِ كُنْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُطْعِمُ جَائِعَكُمْ وَيَعِظُ جَاهِلَكُمْ وَكُنَّا فِي دَارِ أَوْ فِي أَرْضِ الْبُعَدَاءِ الْبُغَضَاءِ فِي الْحَبَشَةِ وَذَلِكَ فِي اللَّهِ وَفِي رَسُولِهِ وَايْمُ اللَّهِ لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَذْكُرَ مَا قُلْتَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ كُنَّا نُؤْذَى وَنُخَافُ وَسَأَذْكُرُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَسْأَلُهُ وَوَاللَّهِ لاَ أَكْذِبُ وَلاَ أَزِيغُ وَلاَ أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ عُمَرَ قَالَ كَذَا وَكَذَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَيْسَ بِأَحَقَّ بِي مِنْكُمْ وَلَهُ وَلأَصْحَابِهِ هِجْرَةٌ وَاحِدَةٌ وَلَكُمْ أَنْتُمْ أَهْلَ السَّفِينَةِ هِجْرَتَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَبَا مُوسَى وَأَصْحَابَ السَّفِينَةِ يَأْتُونِي أَرْسَالاً يَسْأَلُونِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ مَا مِنَ الدُّنْيَا شَىْءٌ هُمْ بِهِ أَفْرَحُ وَلاَ أَعْظَمُ فِي أَنْفُسِهِمْ مِمَّا قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو بُرْدَةَ فَقَالَتْ أَسْمَاءُ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَبَا مُوسَى وَإِنَّهُ لَيَسْتَعِيدُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنِّي ‏.‏

Çeviri

Bize Abdullah b. Berrâd el-Eş‘arî ve Muhammed b. el-Alâ el-Hemedânî rivayet etti; dediler ki: Bize Ebû Üsâme rivayet etti, bana Büreyd rivayet etti, o da Ebû Bürde’den, o da Ebû Mûsâ’dan nakletti. Ebû Mûsâ şöyle dedi: Biz Yemen’de iken Allah Resûlü’nün ﷺ hicret haberi bize ulaştı. Bunun üzerine ben ve iki kardeşim -ki ben onların en küçüğüydüm; birisi Ebû Bürde, diğeri ise Ebû Rühm idi- kavmimizden elli üç veya elli iki kişiyle birlikte ona muhacir olarak yola çıktık. Bir gemiye bindik, ancak gemimiz bizi Habeşistan’da Necaşî’nin yanına götürdü. Orada Ca‘fer b. Ebû Tâlib ve arkadaşlarıyla karşılaştık. Ca‘fer bize: ‘Allah Resûlü ﷺ bizi buraya gönderdi ve burada kalmamızı emretti; siz de bizimle kalın’ dedi. Böylece onlarla birlikte kaldık ve hep birlikte (Medine’ye) geldik. Allah Resûlü ﷺ ile Hayber’in fethedildiği sırada buluştuk. Bize de ganimetten pay verdi -veya ‘bize de verdi’ dedi-. Hayber’in fethinde bulunmayan kimseye, yanında hazır bulunanlar dışında hiçbir şey vermemişti; ancak gemimizdeki insanları, Ca‘fer ve arkadaşlarıyla birlikte buna istisna tuttu ve onlara da pay verdi. İnsanlardan bazıları, yani gemidekiler için: ‘Biz hicrette sizi geçtik’ diyorlardı. (Ebû Mûsâ devamla dedi ki:) Bizimle birlikte gelenlerden Esma bint Umeys, Allah Resûlü’nün ﷺ eşi Hafsa’yı ziyarete gitti. Esma daha önce Habeşistan’a hicret edenlerdendi. Ömer, Hafsa’nın yanına girdiğinde Esma da oradaydı. Ömer, Esma’yı görünce: ‘Bu kimdir?’ diye sordu. Hafsa: ‘Esma bint Umeys’tir’ dedi. Ömer: ‘Şu Habeşli mi? Şu deniz yolcusu mu?’ dedi. Esma: ‘Evet’ deyince Ömer: ‘Biz hicrette sizi geçtik, bu yüzden Allah Resûlü’ne ﷺ sizden daha yakınız’ dedi. Esma öfkelendi ve: ‘Yalan söylüyorsun ey Ömer! Hayır, vallahi siz Allah Resûlü’nün ﷺ yanında idiniz; O, açınızı doyuruyor, cahilinize öğüt veriyordu. Biz ise uzak bir diyarda, Habeşistan’da, düşmanların ve nefret edilenlerin arasında, sırf Allah ve Resûlü ﷺ için yaşıyorduk. Vallahi, senin bu sözünü Allah Resûlü’ne ﷺ anlatıp O’na soruncaya kadar ne bir lokma yiyecek ne de bir yudum su içeceğim. Biz orada eziyet gördük ve korku içinde yaşadık. Bunu Allah Resûlü’ne ﷺ anlatacak ve soracağım. Vallahi ne yalan söylerim, ne haktan saparım ne de buna bir şey eklerim’ dedi. Nebi ﷺ geldiğinde Esma: ‘Ey Allah’ın Nebisi! Ömer şöyle şöyle söyledi’ dedi. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ buyurdu ki: ‘O size benden daha yakın değildir. Onun ve arkadaşlarının bir hicreti vardır; ama sizin, ey gemi halkı, iki hicretiniz vardır.’ Esma dedi ki: ‘Ebû Mûsâ ve gemi halkının gruplar halinde yanıma gelip bu hadisi sorduklarını gördüm. Onlar için dünyada Allah Resûlü’nün ﷺ kendileri hakkında söylediği bu sözden daha sevindirici ve daha değerli hiçbir şey yoktu.’ Ebû Bürde dedi ki: Esma şöyle anlattı: ‘Ebû Mûsâ’nın bu hadisi benden tekrar tekrar istediğini gördüm.’

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Gemiyle gelen muhacirler, iki hicret yapmış olmaları dolayısıyla takdir edildi.

Arka plan ve bağlam

Ebu Musa ve arkadaşları, Peygamber ﷺ'e katılmak üzere Yemen'den yola çıktılar. Gemileri önce onları Habeşistan'a götürdü; orada Cafer bin Ebu Talib'in yanında kaldılar. Medine'ye varmalarının ardından Peygamber ﷺ onlara Hayber ganimetlerinden pay verdi ve iki hicret gerçekleştirdiklerini açıkladı.

Kavramlar ve açıklamalar
Necaşi

Habeşistan hükümdarının unvanı; Habeşistan günümüzde Etiyopya'dır.

Hicret

İnanç uğruna bir yeri terk ederek Müslüman topluluğuna katılmak.

Pay

Hayber'in fethinden sonra dağıtılan ganimetlerden ayrılmış bir hisse.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik âlimler, Peygamber ﷺ'in Habeşistan'a hicret edenlerin fedakârlığını takdir ettiğini vurgular: Önce yurtlarını terk etmiş, ardından ona katılmak için yeniden hicret etmişlerdi. Onların iki hicret yaptığını söylemesi, kendilerine özgü bir fazileti kabul eder; bütün müminler için genel bir üstünlük sıralaması koymaz. Hayber ganimetlerinden onlara pay verilmesi, Peygamber ﷺ'in özel bir kararıydı ve tek başına, orada bulunmayan herkes için genel bir kural oluşturmaz.

Günümüz için dersler
  1. Dinlerine ve topluluklarına bağlı kalmak için fedakârlık yapanların çabalarını takdir edin.
  2. Kimin daha faziletli olduğu konusunda rekabet etmekten kaçının; birbirinizin deneyimlerini dinleyin ve adil değerlendirin.
  3. Esma bint Umeys'in açıkça söz verdiği gibi, yaşananları doğru ve ekleme yapmadan aktarın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.