Sahih Muslim, 7021. hadis
Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aisha tarafından rivayet edildi
Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، الأَيْلِيُّ ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، وَالسِّيَاقُ، حَدِيثُ مَعْمَرٍ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدٍ وَابْنِ رَافِعٍ قَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ جَمِيعًا عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَعَلْقَمَةُ بْنِ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا ذَكَرُوا أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ - قَالَتْ عَائِشَةُ - فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ مَسِيرَنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوِهِ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ مِنْ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَحَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِيَ الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنِّي فِيهِ - قَالَتْ - وَكَانَتِ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُهَبَّلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَحَلُوهُ وَرَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ فِيهِ وَظَنَنْتُ أَنَّ الْقَوْمَ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ قَدْ عَرَّسَ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَادَّلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَقَدْ كَانَ يَرَانِي قَبْلَ أَنْ يُضْرَبَ الْحِجَابُ عَلَىَّ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَوَاللَّهِ مَا يُكَلِّمُنِي كَلِمَةً وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ فِي شَأْنِي وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ وَلاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ " كَيْفَ تِيكُمْ " . فَذَاكَ يَرِيبُنِي وَلاَ أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقِهْتُ وَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَلاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنَّ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي التَّنَزُّهِ وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ بِنْتُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا ابْنَةُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَبِنْتُ أَبِي رُهْمٍ قِبَلَ بَيْتِي حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ . فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلاً قَدْ شَهِدَ بَدْرًا . قَالَتْ أَىْ هَنْتَاهُ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قُلْتُ وَمَاذَا قَالَ قَالَتْ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا إِلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " كَيْفَ تِيكُمْ " . قُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَتَيَقَّنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا . فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا - قَالَتْ - قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصَبَحْتُ أَبْكِي وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ - قَالَتْ - فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ لَهُمْ مِنَ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُمْ أَهْلُكَ وَلاَ نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا . وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ - قَالَتْ - فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ " أَىْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ مِنْ عَائِشَةَ " . قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ - قَالَتْ - فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ - قَالَتْ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَ أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي " . فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ - قَالَتْ - فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ رَجُلاً صَالِحًا وَلَكِنِ اجْتَهَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ . فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ فَثَارَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ - قَالَتْ - وَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ بَكَيْتُ لَيْلَتِي الْمُقْبِلَةَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَأَبَوَاىَ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي اسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي - قَالَتْ - فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ - قَالَتْ - وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ لِي مَا قِيلَ وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَىْءٍ - قَالَتْ - فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبٍ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ " . قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ . فَقَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لأُمِيِّ أَجِيبِي عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّكُمْ قَدْ سَمِعْتُمْ بِهَذَا حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي نُفُوسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ فَإِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُونَنِي وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ كَمَا قَالَ أَبُو يُوسُفَ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ . قَالَتْ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي - قَالَتْ - وَأَنَا وَاللَّهِ حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنْ يُنْزَلَ فِي شَأْنِي وَحْىٌ يُتْلَى وَلَشَأْنِي كَانَ أَحْقَرَ فِي نَفْسِي مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى وَلَكِنِّي كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَجْلِسَهُ وَلاَ خَرَجَ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ أَحَدٌ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ عِنْدَ الْوَحْىِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ فِي الْيَوْمِ الشَّاتِ مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْهِ - قَالَتْ - فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَضْحَكُ فَكَانَ أَوَّلَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا أَنْ قَالَ " أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ أَمَّا اللَّهُ فَقَدْ بَرَّأَكِ " . فَقَالَتْ لِي أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي - قَالَتْ - فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ} عَشْرَ آيَاتٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَؤُلاَءِ الآيَاتِ بَرَاءَتِي - قَالَتْ - فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَفَقْرِهِ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَيْهِ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى} إِلَى قَوْلِهِ { أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ} قَالَ حِبَّانُ بْنُ مُوسَى قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذِهِ أَرْجَى آيَةٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي . فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ وَقَالَ لاَ أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا . قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرِي " مَا عَلِمْتِ أَوْ مَا رَأَيْتِ " . فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ إِلاَّ خَيْرًا . قَالَتْ عَائِشَةُ وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ . قَالَ الزُّهْرِيُّ فَهَذَا مَا انْتَهَى إِلَيْنَا مِنْ أَمْرِ هَؤُلاَءِ الرَّهْطِ . وَقَالَ فِي حَدِيثِ يُونُسَ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ .
Bize Habbân b. Mûsâ anlattı, bize Abdullah b. Mübârek haber verdi, bize Yûnus b. Yezîd el-Eylî haber verdi. Ayrıca İshâk b. İbrâhîm el-Hanzalî, Muhammed b. Râfi‘ ve Abd b. Humeyd bize anlattılar; İbn Râfi‘ ‘anlattı’ dedi, diğer ikisi ise ‘haber verdi’ dedi. Abdürrezzâk bize haber verdi, Ma‘mer bize haber verdi — lâfız Ma‘mer’in rivayetidir (Abd ve İbn Râfi‘ kanalıyla). Yûnus ve Ma‘mer birlikte ez-Zührî’den şöyle naklettiler: Saîd b. Müseyyib, Urve b. Zübeyr, Alkame b. Vakkâs ve Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe b. Mes‘ûd, Peygamber ﷺ’ın eşi Âişe’nin ifk (iftira) olayındaki kıssasından bana parça parça hadis aktardılar. İftiracılar onun hakkında söylediklerini söylemişlerdi; sonra Allah onu bu sözlerden temize çıkardı. Her biri bana kıssanın bir bölümünü anlattı; bazıları hadisi daha iyi ezberlemiş ve anlatımda daha sağlamdı. Ben her birinden bana anlattığı kısmı belledim ve bazı rivayetler birbirini doğruladı. Şöyle zikrettiler: Peygamber ﷺ’ın eşi Âişe dedi ki:
“Resûlullah ﷺ bir sefere çıkmak istediğinde eşleri arasında kur’a çekerdi; kur’a kimi isabet ederse onu yanında götürürdü.” Âişe dedi ki: “Bir gazvesinde aramızda kur’a çekti; kur’a bana isabet etti ve Resûlullah ﷺ ile birlikte yola çıktım. Bu, hicap âyetinin indirilmesinden sonraydı. Ben havucumda taşınıyor, konakladığımızda orada indiriliyordum. Nihayet Resûlullah ﷺ gazvesini tamamlayıp döndüğünde ve Medine’ye yaklaştığımızda, bir gece hareket emri verdi. Emredildiğinde kalktım, ordunun dışına kadar yürüdüm. İhtiyacımı giderip yerine döndüğümde göğsüme dokundum ve Zafar taşlarından yapılmış gerdanlığımın koptuğunu fark ettim. Geri dönüp gerdanlığımı aradım; arayışım beni alıkoydu. Havucumu yükleyen grup geldi, havucumu bindiğim devenin üzerine yerleştirdiler; benim içinde olduğumu sanıyorlardı.” Dedi ki: “O dönemde kadınlar hafifti; etlenmemişlerdi, az yemek yedikleri için üzerlerinde fazla et yoktu. Bu yüzden havucu kaldırıp yüklediklerinde ağırlığını yadırgamadılar. O sırada genç bir kızdım. Deveyi sürüp gittiler. Ordu hareket ettikten sonra gerdanlığımı buldum. Konakladığımız yere geldim; ne çağıran ne de cevap veren vardı. Kendi yerime yöneldim; halk beni arayınca geri döneceklerini düşünüyordum. Yerimde otururken uyku bastırdı ve uyudum. Safvân b. Muattıl es-Sülemî ez-Zekvânî ordunun gerisinde konaklamıştı; gecenin son kısmında yola koyuldu ve sabaha doğru benim bulunduğum yere ulaştı. Uyuyan bir insan karaltısı gördü; yanıma geldi ve beni tanıdı; çünkü hicap emri gelmeden önce beni görmüştü. Onun istirca‘ını (‘İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn’ demesini) işitince uyandım; örtümle yüzümü kapattım. Vallahi bana tek kelime konuşmadı, ondan istirca‘ dışında hiçbir söz duymadım. Sonra bineğini çökertti, ön ayağına bastı ve ben bindim. Bineği yedeğinde çekerek götürdü; nihayet öğle sıcağının şiddetlendiği vakitte ordunun konakladığı yere vardık. Bu meselede helâk olan helâk oldu; iftiranın başını çeken Abdullah b. Ubey b. Selûl idi. Medine’ye vardık; bir ay hastalandım. İnsanlar ifk ehlinin sözlerini konuşup duruyordu; ben bundan habersizdim. Hastalığım sırasında beni kuşkulandıran şey, daha önce hasta olduğumda Resûlullah ﷺ’tan gördüğüm lütfü artık göremememdi. Resûlullah ﷺ içeri girer, selâm verir, sonra sadece ‘Nasılsınız?’ derdi. Bu beni endişelendiriyordu; fakat kötülükten habersizdim. İyileşince dışarı çıktım; Ümmü Mistah ile birlikte Menâsi‘ denilen açık alana gittik; orası tuvalet ihtiyacı için kullanılan yerdi. Evlerimizin yakınına tuvalet yapmadan önce yalnız geceleri çıkardık; durumumuz eski Arapların durumu gibiydi; evlerin yanına tuvalet yapılmasını hoş görmezdik. Ben ve Ümmü Mistah —ki o, Ebû Ruhm b. Muttalib b. Abdi Menâf’ın kızıdır; annesi Sakhr b. Âmir’in kızı olup Ebû Bekir es-Sıddîk’ın teyzesidir; oğlu Mistah b. Üsâse b. Abbâd b. Muttalib’dir— işimizi bitirip evime dönerken Ümmü Mistah örtüsüne takılıp sendeledi ve ‘Mistah perişan olsun!’ dedi. Ona: ‘Ne kötü söyledin! Bedir’e katılmış bir adama sövüyor musun?’ dedim. ‘Ey saf kadın, onun ne dediğini duymadın mı?’ dedi. ‘Ne demiş?’ diye sordum. Bana ifk ehlinin sözlerini anlattı; hastalığım daha da arttı. Evime döndüm; Resûlullah ﷺ yanıma girdi, selâm verdi, sonra ‘Nasılsınız?’ dedi. ‘Annem-babamın yanına gitmeme izin verir misiniz?’ dedim. O sırada haberi onlardan teyit etmek istiyordum. Resûlullah ﷺ izin verdi. Ebeveynimin yanına gidip anneme: ‘Anneciğim, insanlar ne konuşuyor?’ dedim. ‘Yavrum, kendine yüklenme. Vallahi, kocasının sevdiği güzel bir kadının ortakları olunca, hakkında çok konuşurlar; bu nadiren görülen bir şey değildir’ dedi. ‘Sübhânallah! İnsanlar bunu mu konuşuyor?’ dedim. O gece sabaha kadar ağladım; gözyaşım dinmedi, uyku girmedim. Sabah da ağlıyordum. Vahiy gecikince Resûlullah ﷺ Ali b. Ebî Tâlib ve Üsâme b. Zeyd’i çağırarak eşinden ayrılma konusunda onlara danıştı. Üsâme b. Zeyd, Resûlullah ﷺ’a ailesinin masumiyeti bildiği ve onlara duyduğu sevgi doğrultusunda tavsiyede bulunup: ‘Ya Resûlallah, onlar senin ailendir; biz onlar hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyoruz’ dedi. Ali b. Ebî Tâlib ise: ‘Allah sana darlık getirmedi; ondan başka kadınlar çoktur. Cariyeye sorarsan sana doğruyu söyler’ dedi. Resûlullah ﷺ Berîre’yi çağırdı ve ‘Ey Berîre, Âişe hakkında seni kuşkulandıran bir şey gördün mü?’ diye sordu. Berîre: ‘Seni hak ile gönderen Zat’a yemin ederim ki, onda kusur sayacağım hiçbir şey görmedim; ancak o genç bir kızdır, ailesinin hamurunu yoğururken uyuyakalır, evcil hayvan gelip onu yer’ dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ minbere çıktı ve Abdullah b. Ubey b. Selûl’e karşı özür dileme/yardım isteme talebinde bulundu. Minber üzerindeyken şöyle buyurdu: ‘Ey Müslümanlar topluluğu! Ehl-i beytime eziyeti ulaşan şu adama karşı bana kim özür dileme hakkı tanır/mazeretimi kabul eder? Vallahi ailem hakkında hayırdan başka bir şey bilmiyorum. Andolsun, anılan adam hakkında da hayırdan başka bir şey bilmiyorum; o, ailemin yanına ancak benimle birlikte girerdi.’ Ensar’dan Sa‘d b. Muâz ayağa kalktı: ‘Ya Resûlallah, ona karşı ben seni savunurum. Eğer Evs kabilesinden ise boynunu vururuz; eğer kardeşlerimiz Hazrec’ten ise emret, emrini yerine getirelim’ dedi. Bunun üzerine Hazrec’in efendisi Sa‘d b. Ubâde ayağa kalktı; salih bir adamdı fakat kabile taassubu onu kapladı. Sa‘d b. Muâz’a: ‘Yalan söylüyorsun, Allah’ın ömrüne yemin ederim ki onu öldüremezsin, buna gücün yetmez’ dedi. Sa‘d b. Muâz’ın amcasının oğlu Üseyd b. Hudayr ayağa kalktı ve Sa‘d b. Ubâde’ye: ‘Yalan söylüyorsun, Allah’ın ömrüne yemin ederim ki onu mutlaka öldüreceğiz. Sen münafıksın, münafıkları savunuyorsun’ dedi. Evs ve Hazrec kabileleri öylesine ayaklandı ki neredeyse birbirleriyle savaşacaklardı; Resûlullah ﷺ ise minberde ayakta duruyordu. Resûlullah ﷺ onları sakinleştirmeye devam etti; nihayet sustular ve o da sustu. Âişe dedi ki: ‘O gün boyu ağladım; gözyaşım dinmedi, uyku girmedim. Ertesi gece de ağladım; gözyaşım dinmedi, uyku girmedim. Annem babam, ağlamanın ciğerimi parçalayacağını sanıyorlardı. Onlar yanımda oturmuş, ben ağlarken Ensar’dan bir kadın izin istedi; izin verdim, o da ağlayarak oturdu. Biz bu haldeyken Resûlullah ﷺ yanımıza girdi, selâm verdi ve oturdu. Hakkımda söylenenler söylendiğinden beri yanıma oturmamıştı; bir ay boyunca hakkımda kendisine vahiy gelmemişti. Resûlullah ﷺ oturduğunda şehadet getirdi, sonra şöyle buyurdu: ‘Emmâ ba‘d, ey Âişe! Senin hakkında şöyle şöyle şeyler bana ulaştı. Eğer masumsan Allah seni temize çıkaracaktır. Eğer bir günah işlediysen Allah’tan mağfiret dile ve O’na tevbe et. Çünkü kul günahını itiraf edip tevbe ederse Allah onun tevbesini kabul eder.’ Resûlullah ﷺ sözünü bitirdiğinde gözyaşım tamamen kesildi; tek bir damla bile hissetmiyordum. Babama: ‘Resûlullah ﷺ’a söylediği hususta benim adıma cevap ver’ dedim. ‘Vallahi Resûlullah ﷺ’a ne diyeceğimi bilemiyorum’ dedi. Anneme: ‘Sen benim adıma Resûlullah ﷺ’a cevap ver’ dedim. O da: ‘Vallahi Resûlullah ﷺ’a ne diyeceğimi bilemiyorum’ dedi. Ben genç bir kızdım, Kur’an’ı fazla okumuş değildim; dedim ki: ‘Vallahi biliyorum ki siz bunu duydunuz, kalplerinize yerleşti ve inandınız. Size “Ben masumum” dersem —Allah masum olduğumu biliyor— bana inanmazsınız. Eğer bir şey itiraf edersem —Allah masum olduğumu bildiği halde— bu sefer beni tasdik edersiniz. Vallahi kendim ve sizin için Yûsuf’un babasının söylediğinden başka bir örnek bulamıyorum: “Artık güzel bir sabır gerekir. Anlattıklarınız karşısında yardım ancak Allah’tan istenir.” Sonra döndüm ve yatağıma uzandım. Vallahi o anda masum olduğumu ve Allah’ın beni temize çıkaracağını kesinlikle biliyordum. Fakat vallahi, hakkımda okunan bir vahyin indirileceğini hiç düşünmemiştim; kendimi, Allah Azze ve Celle’nin hakkımda okunan bir söz söyleyeceği kadar önemli görmüyordum. Sadece Resûlullah ﷺ’ın uykuda beni temize çıkaran bir rüya görmesini umuyordum. Vallahi Resûlullah ﷺ oturduğu yerden kalkmamış, ev halkından kimse dışarı çıkmamıştı ki Allah Azze ve Celle Nebîsi ﷺ’a vahyi indirdi. Vahiy esnasında kendisini tutan hal onu tuttu; indirilen sözün ağırlığından dolayı soğuk bir kış gününde bile inci tanesi gibi ter damlaları dökülüyordu. Resûlullah ﷺ’tan vahiy hali kalktığında gülümsüyordu. İlk sözü: ‘Müjde ey Âişe! Allah seni temize çıkardı’ oldu. Annem: ‘Kalk yanına git’ dedi. ‘Vallahi ona kalkmayacağım; hamd yalnızca Allah’a mahsustur; benim temize çıkarılmamı indiren O’dur’ dedim. Sonra Allah Azze ve Celle {Şüphesiz iftirayı getirenler sizden bir gruptur} âyetinden itibaren on âyet indirdi; Allah bu âyetlerle beni temize çıkardı. Ebû Bekir, akrabalığı ve yoksulluğu sebebiyle Mistah’a nafaka verirdi; ‘Vallahi, Âişe hakkında söylediklerinden sonra ona asla bir şey vermeyeceğim’ dedi. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle {İçinizden fazilet ve bolluk sahibi olanlar, yakınlarına... vermeyeceklerine dair yemin etmesinler} âyetini {Allah’ın sizi bağışlamasını istemez misiniz?} ifadesine kadar indirdi. Habbân b. Mûsâ dedi ki: Abdullah b. Mübârek şöyle derdi: ‘Bu, Allah’ın Kitabı’ndaki en ümit verici âyettir.’ Ebû Bekir: ‘Vallahi ben Allah’ın beni bağışlamasını isterim’ dedi ve Mistah’a verdiği nafakaya geri döndü; ‘Onu bir daha asla kesmeyeceğim’ dedi. Âişe dedi ki: Resûlullah ﷺ, Peygamber ﷺ’ın eşi Zeyneb binti Cahş’a benim hakkımda sordu: ‘Ne bildin veya ne gördün?’ O: ‘Ya Resûlallah, kulağımı ve gözümü korurum. Vallahi ondan hayırdan başka bir şey bilmiyorum’ dedi. Âişe dedi ki: Zeyneb, Peygamber ﷺ’ın eşleri arasında benimle rekabet eden kişiydi; Allah onu takvasıyla korudu. Kız kardeşi Hamne binti Cahş ise onun adına mücadele etti ve helâk olanlarla birlikte helâk oldu. Ez-Zührî dedi ki: Bu zümrenin durumu hakkında bize ulaşan bilgi budur. Yûnus’un rivayetinde ‘Taassup onu kapladı’ ifadesi geçer.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Allah, Âişe’nin masumiyetini doğruladı ve babası affetmeyi seçti.
Hadis, bir seferin ardından Âişe hakkında yaşanan iftira olayını anlatır: Âişe ordunun gerisinde kalmış, ardından onun ve Safvân’ın hakkında söylentiler yayılmıştır. Kur’an onun masum olduğunu bildirmiştir (Kur’an 24:11–20).
Âişe hakkında yayılan asılsız ve ağır suçlama.
Deve üzerinde taşınan, üstü kapalı mahfe.
Bir günahtan içtenlikle pişman olmak, Allah’tan bağışlanma dilemek ve o günahtan vazgeçmek.
Âlimler, zina suçlamalarının delil gerektirdiğini ve söylentilerin yayılmaması gerektiğini vurgular. İftirayla ilgili Kur’an ayetleri Âişe’nin masumiyetini doğrular. Âlimler, Ebû Bekir’in Mistah’a desteğini yeniden başlatmasından, kişi seni incitmiş olsa bile kin tutmak yerine affetmenin ve sadaka vermeyi sürdürmenin daha faziletli olduğu sonucunu çıkarır. Dört Sünni fıkıh mezhebi, iftira hükümlerini ve gerekli delil şartlarını fıkıhlarında ele alır; anlatıdaki kontrolsüz tepkilerin de açıkça gösterdiği üzere bu rivayet, kişilerin kendi başlarına ceza uygulamasına izin vermez.
- Ağır bir suçlamayı yayma; gerçekleri doğrula ve insanların onurunu koru.
- Biri sana haksızlık ederse onu affetmeyi düşün ve uygun olduğunda iyilik etmeyi sürdür.
- Bir söylenti gerginliğe yol açtığında konuşmayı yatıştır ve kişilerin kendi başlarına ceza uygulamasını önle.
Bu Sahih rivayet, Âişe’ye yöneltilen suçlama ve onun masumiyetinin doğrulanması anlatımına katkı sağlar.
Sahih Muslim · #7022 (Sahih)Paralel rivayet, iftira olayı çevresindeki gelişmeleri tamamlar.
Sahih Muslim · #6952 (Sahih)Bu Sahih rivayet, Allah’tan bağışlanma dilemeye ve tövbe ederek O’na dönmeye yönelik teşvikle uyumludur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.