Tefsir Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 7528. hadis

Aisha rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Tefsir Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Aisha tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ - قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا وَقَالَ، حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا - ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، ‏{‏ وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ، تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ‏}‏ قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنَ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللاَّتِي لاَ تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ‏}‏ ‏.‏ قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ الآيَةُ الأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا ‏{‏ وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ‏}‏ ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الآيَةِ الأُخْرَى ‏{‏ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ‏}‏ رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنِ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلاَّ بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ ‏.‏

Çeviri

Bana Ebû’t-Tâhir Ahmed b. Amr b. Serh ile Harmele b. Yahyâ et-Tücîbî rivayet etti — Ebû’t-Tâhir ‘bize rivayet etti’ dedi, Harmele ise ‘bize haber verdi’ dedi — İbn Vehb bana haber verdi, Yûnus bana bildirdi, İbn Şihâb’dan, o da bana Urve b. Zübeyr’in Âişe’ye Allah’ın şu sözü hakkında sorduğunu nakletti: {Eğer yetim kızlara adaletli davranamayacağınızdan korkarsanız, hoşunuza giden kadınlardan ikişer, üçer, dörder nikahlayın}. Âişe şöyle buyurdu:

“Ey kardeşimin oğlu! Bu ayet, velisinin himayesinde olan ve malına ortak olduğu yetim kızı konu alır. Velisi, onun malını ve güzelliğini beğenip ona hakkı olan mehri vermeden, başkasının vereceği miktar kadar bile ödemeden onunla evlenmek ister. İşte bu yüzden, onlara karşı adil olup mehirde en yüksek sünnet ölçüsünü vermedikçe bu kızlarla evlenmeleri yasaklandı; bunun yerine gönüllerinin istediği başka kadınlarla evlenmeleri emredildi.” Urve dedi ki: Âişe şöyle devam etti: “Bu ayetin nüzulünden sonra insanlar bu yetim kızlar hakkında Resûlullah ﷺ’e fetva sordular. Bunun üzerine Aziz ve Celil olan Allah şu ayeti indirdi: {Senden kadınlar hakkında fetva isterler. De ki: Allah size onlar hakkında fetva veriyor ve Kitap’ta size okunan, kendilerine yazılan hakları vermediğiniz halde nikahlamak istediğiniz yetim kadınlar hakkındaki hükümler de...}.” Âişe dedi ki: “Allah’ın ‘Kitap’ta size okunan’ diye andığı şey, ilk ayettir; yani Allah’ın {Eğer yetim kızlara adaletli davranamayacağınızdan korkarsanız, hoşunuza giden kadınlardan nikahlayın} buyruğudur.” Âişe ayrıca şöyle açıkladı: “Diğer ayette geçen {nikahlamak istediğiniz} ifadesi ise, velisinin himayesindeki yetim kızın malca ve güzellikçe eksik olması sebebiyle velinin ona rağbet etmemesi durumuna işaret eder. Böylece, yetim kadınlardan mal ve güzellik sahibi olanlara duyulan arzuyla değil, ancak adalet şartıyla evlenilebileceği; mal ve güzellikten yoksun olmaları nedeniyle onlardan yüz çevrilmesinin de yasaklandığı bildirilmiştir.”

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Bir veli, yetim bir kızla ancak ona tam anlamıyla adil davranması hâlinde evlenebilir.

Arka plan ve bağlam

Urve, Aişe’ye Kur’an’ın 4:3. ayetinin anlamını sordu. Aişe, vasilerin bazen himayeleri altındaki yetim bir kızla, ona uygun mehri vermeden evlenmek istediklerini açıkladı. Daha sonra insanlar yetim kızlar hakkında hüküm sormak üzere Peygamber ﷺ’e başvurdu; bunun üzerine Kur’an’ın 4:127. ayeti nazil oldu.

Kavramlar ve açıklamalar
veli

Bakımı altındaki bir kişiden sorumlu olan vasi veya yasal koruyucu.

mehir

Kocanın geline vermekle yükümlü olduğu evlilik hediyesi.

adalet

Haklarını eksiksiz gözetmek ve kendisine bağımlı olmasından dolayı onu mağdur etmemek.

Âlimlerin çıkarımları

Taberî ve İbn Kesîr’in de aralarında bulunduğu klasik Kur’an müfessirleri, Aişe’nin açıklamasını yetim kızların haklarının korunmasıyla ilişkilendirir. Himayesindeki yetim kızla evlenmek isteyen bir veli, ona hak ettiğinden daha düşük bir mehir veya daha az hak veremez; adil davranamayacaksa onunla evlenmemelidir. Dört Sünni fıkıh mezhebi mehri gelinin hakkı kabul eder ve velinin kendi çıkarı uğruna onun menfaatlerine zarar vermemesi gerektiğini vurgular.

Günümüz için dersler
  1. Bir veli himayesindeki yetimle evlenmek istiyorsa mehri ve evlilik şartlarını bağımsız bir uzmana inceletin.
  2. Yetim kızın malını ve evlilik haklarını koruyun; bağımlı durumda olması asla istismar edilmemelidir.
  3. Haklarını eksiksiz güvence altına alamıyorsanız evlilikten vazgeçin ve kendi menfaatlerini özgürce gözetmesine imkân tanıyın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.