Sunan an-Nasa'i, 3099. hadis
Zaid ibn Thabit rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Zaid ibn Thabit tarafından rivayet edildi
Rivayet
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ جَالِسًا فَجِئْتُ حَتَّى جَلَسْتُ إِلَيْهِ فَحَدَّثَنَا أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُنْزِلَ عَلَيْهِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . فَجَاءَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ يُمِلُّهَا عَلَىَّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ لَجَاهَدْتُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَفَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي فَثَقُلَتْ عَلَىَّ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنْ سَتُرَضُّ فَخِذِي ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ { غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ هَذَا لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ يَرْوِي عَنْهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَعْدٍ لَيْسَ بِثِقَةٍ .
Muhammed b. Abdullah b. Bezî‘ bize haber verdi ve dedi ki: Bişr —yani İbnü’l-Mufazzal— bize anlattı ve dedi ki: Abdurrahman b. İshak bize bildirdi, ez-Zührî’den, o da Sehl b. Sa‘d’dan nakletti; Sehl şöyle dedi: Mervân b. Hakem’in oturduğunu gördüm, yanına gidip oturdum. Bize şunu anlattı: Zeyd b. Sâbit kendisine haber vermiş ki, Resûlullah ﷺ’a şu âyet indirilmişti:
“Müminlerden özür sahibi olmaksızın evde oturanlar ile Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler eşit değildir.” O sırada ben bu âyeti yazdırırken İbn Ümm Mektûm geldi ve: “Ey Allah’ın Resûlü! Eğer gücüm yetseydi mutlaka cihada çıkardım,” dedi. Bunun üzerine Allah Azze ve Celle, Resûlü’nün uyluğu benim uyluğumun üzerindeyken vahyi indirdi; öyle ağırlaştı ki uyluğumun kırılacağını sandım, ta ki vahiy kesilinceye kadar. Sonra “Özrü olanlar hariç” ifadesi nazil oldu. Ebû Abdurrahman der ki: Bu Abdurrahman b. İshak’ta bir beis yoktur; ancak Alî b. Müşir, Ebû Muâviye ve Abdulvâhid b. Ziyâd’ın Nu‘mân b. Sa‘d kanalıyla rivayet ettiği diğer Abdurrahman b. İshak güvenilir değildir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Geçerli bir mazeret nedeniyle katılamayanlar bu kıyasın dışında tutulur.
Savaşa katılamayan İbn Ümmü Mektûm, ilk indirilen ifadeyi duyunca geçerli bir engeli bulunanların istisna edilmesini istedi. Bunun üzerine “geçerli bir mazereti olanlar hariç” ilavesi nazil oldu.
Bu pasajda: Allah yolunda gayret göstermek; konu, savaşa katılımdır.
Bir kişinin katılmasını engelleyen kısıtlılık gibi kabul gören bir engel.
Allah’ın Peygamber ﷺ’e bildirdiği ilahi mesaj.
Âlimler, bu ilaveden, gayret gösterenlerin genel faziletinin geçerli bir mazeret nedeniyle geride kalanları kınama amacı taşımadığı sonucunu çıkarır. Rivayet, katılamamasına rağmen İbn Ümmü Mektûm’un samimi isteğini ortaya koyar. Pasaj, dinî hükümlendirmenin kişinin gücünü ve şartlarını dikkate aldığını vurgular; gerekçe olmaksızın bir yükümlülüğü ihmal etmek için izin vermez.
- Birinin gayretini yalnızca görünenlere göre değerlendirme; imkânlarını ve engellerini hesaba kat.
- Geçerli bir mazeret katkıda bulunmanı engelliyorsa samimi niyetini koru ve iyilik yapmanın başka yollarını ara.
- Dinî bir muafiyeti bahane etme; şartların ve sorumluluğun konusunda dürüst ol.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.