Sunan an-Nasa'i, 4067. hadis
Sa'd ibn Abi Waqqas rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
an‑Nasa'i'den Asbat'e uzanan rivayet zinciri
- 1Al‑Qasim ibn Zakariyya ibn Dinaran‑Nasa'i'e aktardıالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ
- 2Ahmad ibn Mufaddalأَحْمَدُ بْنُ مُفَضَّلٍ
- 3Asbatأَسْبَاطُ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır.
Rivayet
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُفَضَّلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ، قَالَ زَعَمَ السُّدِّيُّ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ أَمَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلاَّ أَرْبَعَةَ نَفَرٍ وَامْرَأَتَيْنِ وَقَالَ " اقْتُلُوهُمْ وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ " . عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ وَمِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ فَأُدْرِكَ وَهُوَ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ فَاسْتَبَقَ إِلَيْهِ سَعِيدُ بْنُ حُرَيْثٍ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَسَبَقَ سَعِيدٌ عَمَّارًا - وَكَانَ أَشَبَّ الرَّجُلَيْنِ - فَقَتَلَهُ وَأَمَّا مِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ فَأَدْرَكَهُ النَّاسُ فِي السُّوقِ فَقَتَلُوهُ وَأَمَّا عِكْرِمَةُ فَرَكِبَ الْبَحْرَ فَأَصَابَتْهُمْ عَاصِفٌ فَقَالَ أَصْحَابُ السَّفِينَةِ أَخْلِصُوا فَإِنَّ آلِهَتَكُمْ لاَ تُغْنِي عَنْكُمْ شَيْئًا هَا هُنَا . فَقَالَ عِكْرِمَةُ وَاللَّهِ لَئِنْ لَمْ يُنَجِّنِي مِنَ الْبَحْرِ إِلاَّ الإِخْلاَصُ لاَ يُنَجِّينِي فِي الْبَرِّ غَيْرُهُ اللَّهُمَّ إِنَّ لَكَ عَلَىَّ عَهْدًا إِنْ أَنْتَ عَافَيْتَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ أَنْ آتِيَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَضَعَ يَدِي فِي يَدِهِ فَلأَجِدَنَّهُ عَفُوًّا كَرِيمًا . فَجَاءَ فَأَسْلَمَ وَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَإِنَّهُ اخْتَبَأَ عِنْدَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَلَمَّا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلَى الْبَيْعَةِ جَاءَ بِهِ حَتَّى أَوْقَفَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ عَبْدَ اللَّهِ . قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَأْبَى فَبَايَعَهُ بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ " أَمَا كَانَ فِيكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ يَقُومُ إِلَى هَذَا حَيْثُ رَآنِي كَفَفْتُ يَدِي عَنْ بَيْعَتِهِ فَيَقْتُلَهُ " . فَقَالُوا وَمَا يُدْرِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا فِي نَفْسِكَ هَلاَّ أَوْمَأْتَ إِلَيْنَا بِعَيْنِكَ . قَالَ " إِنَّهُ لاَ يَنْبَغِي لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ خَائِنَةُ أَعْيُنٍ " .
Kâsım b. Zekeriyyâ b. Dînâr bize haber verdi, dedi ki: Ahmed b. Mufazzal bana anlattı, dedi ki: Esbât bize anlattı, dedi ki: Süddî, Mus’ab b. Sa’d’den, o da babasından rivayet etti; babası şöyle dedi: Mekke’nin fethi günü Resûlullah ﷺ insanlara genel af ilan etti, ancak dört erkek ve iki kadın hariç tuttu ve buyurdu ki:
“Onları Kâbe’nin örtülerine yapmış halde bulsanız bile öldürün.” (Bu kişiler şunlardı:) İkrime b. Ebî Cehl, Abdullah b. Hatal, Mikyâs b. Subâbe ve Abdullah b. Sa’d b. Ebî Serh. Abdullah b. Hatal’a gelince, Kâbe’nin örtülerine sarılmış vaziyette yakalandı. Saîd b. Hureys ile Ammâr b. Yâsir ona doğru koştular, fakat ikisinin daha genci olan Saîd, Ammâr’dan önce davranıp onu öldürdü. Mikyâs b. Subâbe ise çarşıda halk tarafından yakalanıp öldürüldü. İkrime’ye gelince, denize açıldı ve bir fırtınaya yakalandılar. Gemi mürettebatı: “Dininizde ihlaslı olun, çünkü putlarınız burada size hiçbir fayda sağlamaz!” dediler. Bunun üzerine İkrime: “Vallahi, beni denizde kurtaracak tek şey Allah’a karşı ihlas ise, karada da beni ancak bu kurtarır. Ey Allah’ım! Eğer beni içinde bulunduğum bu durumdan kurtarırsan, gidip Muhammed ﷺ’in elini tutacağıma dair sana söz veriyorum; biliyorum ki onu affedici ve kerem sahibi bulacağım” dedi. Sonra gelip Müslüman oldu. Abdullah b. Sa’d b. Ebî Serh’e gelince, Osman b. Affân’ın yanına saklandı. Resûlullah ﷺ insanları biat etmeye çağırdığında Osman onu getirip Nebi ﷺ’in huzuruna dikti ve: “Ey Allah’ın Resûlü! Abdullah’ın biatını kabul et” dedi. Resûlullah ﷺ başını kaldırıp ona üç kez baktı ve her seferinde reddetti, ancak üçüncüden sonra biatını aldı. Sonra ashabına dönüp: “Benim biatını kabul etmekten elimi çektiğimi gördüğünüzde kalkıp da bu adamı öldürecek akıllı biriniz yok muydu?” buyurdu. Ashab: “Ey Allah’ın Resûlü! Kalbinizden geçeni biz nereden bilebilirdik? Gözünüzle bize işaret etseniz ya!” dediler. Bunun üzerine: “Bir peygambere gözleriyle ihanet etmesi yakışmaz” buyurdu.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Fetih ve çatışma sırasında adalet, af ve dürüstlük esastır.
Olay Mekke’nin fethi sırasında geçer. Metin, Peygamber ﷺ’in dört erkek ve iki kadın istisna olmak üzere halka af tanıdığını bildirir.
İnsanların cezalandırılmayacağına veya saldırıya uğramayacağına dair genel güvence.
İtaat ve bağlılık konusunda verilen ciddi bir söz.
Başkalarını şiddete kışkırtmak için kullanılan gizli bir göz işareti.
Âlimler, anlatının son kısmından bir peygamberin açık ve dürüst davrandığı, şiddetin uygulanması için gizli işaretler kullanmadığı sonucunu çıkarırlar. İkrime’nin kıssası tövbeyi ve bağışlanma umudunu vurgular; İslam’a dönüşünün kabul edilmesi Peygamber ﷺ’in yüce ahlakını gösterir. Belirtilen istisnalar fethin tarihî ve hukuki bağlamına aittir; bireylere kendi başlarına şiddet uygulama yetkisi vermez.
- Tarihî rivayetleri kişisel ceza veya şiddet izni olarak görmeyin; bu tür konular yetkili yargı mercilerinin işidir.
- Dürüst ve açık olun: başkalarını işaretlerle ya da gizli niyetlerle kışkırtmayın.
- Samimi tövbeye imkân tanıyın; geri dönen insanlara onur ve merhametle davranın.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.