Sunan an-Nasa'i, 4147. hadis
Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Rivayet
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَحْبُوبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ الْخُمُسُ الَّذِي لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَرَابَتِهِ لاَ يَأْكُلُونَ مِنَ الصَّدَقَةِ شَيْئًا فَكَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِذِي قَرَابَتِهِ خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِلْيَتَامَى مِثْلُ ذَلِكَ وَلِلْمَسَاكِينِ مِثْلُ ذَلِكَ وَلاِبْنِ السَّبِيلِ مِثْلُ ذَلِكَ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ { وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَىْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ لِلَّهِ ابْتِدَاءُ كَلاَمٍ لأَنَّ الأَشْيَاءَ كُلَّهَا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَلَّهُ إِنَّمَا اسْتَفْتَحَ الْكَلاَمَ فِي الْفَىْءِ وَالْخُمُسِ بِذِكْرِ نَفْسِهِ لأَنَّهَا أَشْرَفُ الْكَسْبِ وَلَمْ يَنْسُبِ الصَّدَقَةَ إِلَى نَفْسِهِ عَزَّ وَجَلَّ لأَنَّهَا أَوْسَاخُ النَّاسِ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَقَدْ قِيلَ يُؤْخَذُ مِنَ الْغَنِيمَةِ شَىْءٌ فَيُجْعَلُ فِي الْكَعْبَةِ وَهُوَ السَّهْمُ الَّذِي لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَهْمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الإِمَامِ يَشْتَرِي الْكُرَاعَ مِنْهُ وَالسِّلاَحَ وَيُعْطِي مِنْهُ مَنْ رَأَى مِمَّنْ رَأَى فِيهِ غَنَاءً وَمَنْفَعَةً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ وَمِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَالْعِلْمِ وَالْفِقْهِ وَالْقُرْآنِ وَسَهْمٌ لِذِي الْقُرْبَى وَهُمْ بَنُو هَاشِمٍ وَبَنُو الْمُطَّلِبِ بَيْنَهُمُ الْغَنِيُّ مِنْهُمْ وَالْفَقِيرُ وَقَدْ قِيلَ إِنَّهُ لِلْفَقِيرِ مِنْهُمْ دُونَ الْغَنِيِّ كَالْيَتَامَى وَابْنِ السَّبِيلِ وَهُوَ أَشْبَهُ الْقَوْلَيْنِ بِالصَّوَابِ عِنْدِي وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالذَّكَرُ وَالأُنْثَى سَوَاءٌ لأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَعَلَ ذَلِكَ لَهُمْ وَقَسَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ وَلَيْسَ فِي الْحَدِيثِ أَنَّهُ فَضَّلَ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَلاَ خِلاَفَ نَعْلَمُهُ بَيْنَ الْعُلَمَاءِ فِي رَجُلٍ لَوْ أَوْصَى بِثُلُثِهِ لِبَنِي فُلاَنٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ وَأَنَّ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى فِيهِ سَوَاءٌ إِذَا كَانُوا يُحْصَوْنَ فَهَكَذَا كُلُّ شَىْءٍ صُيِّرَ لِبَنِي فُلاَنٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ إِلاَّ أَنْ يُبَيِّنَ ذَلِكَ الآمِرُ بِهِ وَاللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ وَسَهْمٌ لِلْيَتَامَى مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لِلْمَسَاكِينِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لاِبْنِ السَّبِيلِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَلاَ يُعْطَى أَحَدٌ مِنْهُمْ سَهْمُ مِسْكِينٍ وَسَهْمُ ابْنِ السَّبِيلِ وَقِيلَ لَهُ خُذْ أَيَّهُمَا شِئْتَ وَالأَرْبَعَةُ أَخْمَاسٍ يَقْسِمُهَا الإِمَامُ بَيْنَ مَنْ حَضَرَ الْقِتَالَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ الْبَالِغِينَ .
Amr b. Yahya b. el-Hâris bize haber verdi ve dedi ki: Mahbûb bize bildirdi, o da dedi ki: Ebû İshak bize Şerîk'ten, o Husayf'ten, o da Mücâhid'den rivayet etti. Mücâhid şöyle dedi:
"Allah ve Resûlü için olan humus, Peygamber ﷺ ve yakınları içindi; onlar sadakadan hiçbir şey yemezlerdi. Peygamber ﷺ'e humusun beşte biri, yakınlarına da humusun beşte biri düşerdi; yetimlere, yoksullara ve yolda kalmışlara da aynı şekilde pay ayrılırdı." Ebû Abdurrahman dedi ki: Yüce ve Övülen Allah şöyle buyurmuştur: {Bilin ki, ganimet olarak elde ettiğiniz her şeyin beşte biri Allah'ın, Resûlünün, yakınlarının, yetimlerin, yoksulların ve yolda kalmışların hakkıdır.} Aziz ve Celîl olan Allah'ın söze Kendi adıyla başlaması, her şeyin O'na ait olmasındandır. Belki de fey ve humus konusundaki sözüne Kendisini anarak başlamıştır, çünkü bu en şerefli kazandır. Sadakayı ise Kendisine izafe etmemiştir, çünkü o insanların kiridir. Allah en iyi bilendir. Denilmiştir ki, ganimetten bir miktar alınıp Kâbe'ye konulur; bu, Aziz ve Celîl olan Allah'ın payıdır. Peygamber ﷺ'in payı ise imama verilir; imam bununla at ve silah satın alır, İslam ehline faydalı olacağını düşündüğü kimselere, hadis, ilim, fıkıh ve Kur'an ehlinden gördüğü kişilere dağıtır. Yakınların payı, Haşimoğulları ve Muttaliboğullarıdır; bunların zengini de fakiri de buna dahildir. Bazıları ise bunun, yetimler ve yolda kalmışlar gibi sadece aralarındaki fakirlere verilmesi gerektiğini söylemiştir; bana göre doğruya en yakın görüş budur, Allah en iyi bilendir. Küçük ve büyük, erkek ve kadın eşittir; çünkü Aziz ve Celîl olan Allah bunu onlar için kılmış, Allah'ın Resûlü ﷺ de aralarında taksim etmiş olup hadiste bazılarının diğerlerine üstün tutulduğuna dair bir ifade yoktur. Bildiğimiz kadarıyla âlimler arasında şu hususta ihtilaf yoktur: Bir kimse malının üçte birini falanca kabilenin çocuklarına vasiyet ederse, bu mallar aralarında eşit olarak paylaşılır; emreden kişi aksini belirtmedikçe her şey böyledir. Tevfik Allah'tandır. Müslüman yetimler için bir pay, Müslüman yoksullar için bir pay ve Müslüman yolcular için bir pay vardır. Hiç kimseye hem yoksul payı hem de yolcu payı birlikte verilmez; kendisine "Hangisini istersen onu al" denir. Geri kalan beşte dörtlük kısım ise savaşa katılan bâliğ Müslümanlar arasında imam tarafından taksim edilir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Metin, savaş ganimetinin beşte birinin nasıl dağıtıldığını anlatır.
Kur’an’da belirtilen yerlere ayrılan savaş ganimetinin beşte biri.
Uğrunda savaş yapılmadan Müslüman yönetiminin hâkimiyetine giren mallar.
Yolculuk sırasında yardıma ihtiyaç duyan yolcu.
Nesaî, Kur’an’da beşte birin Allah’a, Resûl’e ﷺ, onun yakınlarına, yetimlere, yoksullara ve yolculara ayrıldığını açıklar. Zengin ve yoksul yakınların pay sahibi olup olmadığı konusunda farklı görüşlere yer verir ve muhtaç yakınlara verilmesini tercih eder. Açıklamasında ayrıca kalan beşte dördün, imamın gözetiminde savaşa katılan yetişkinler arasında paylaştırıldığı görüşünü aktarır. Atıf yapılan rivayet zayıf olduğundan, bu ayrıntılar yalnızca bu rivayete dayanılarak bağlayıcı hükümler olarak kabul edilmemelidir.
- Mallar ve bunların dağıtımıyla ilgili dinî hükümleri güvenilir delillere dayandır; şüphe hâlinde yetkin bir âlime danış.
- Yetimlere, yoksullara ve yolculara yardım etmeyi toplum içinde ciddi bir sorumluluk olarak gör.
- Ortak kaynakların dağıtımından sorumlu olduğunda şeffaf ve adil davran.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.