Sunan an-Nasa'i, 4655. hadis
Aishah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aishah tarafından rivayet edildi
Rivayet
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ عَائِشَةَ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ابْتَاعِي وَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَمَنِ اشْتَرَطَ شَيْئًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ شَرْطٍ وَشَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ " .
Kuteybe b. Saîd bize haber verdi, dedi ki: Leys bize İbn Şihâb'dan, o da Urve'den, o da Âişe'den rivayet etti. Âişe ona şunu haber verdi: Berîre, âzatlık sözleşmesinde kendisine yardım etmesi için Âişe'nin yanına geldi. Âişe ona şöyle dedi:
"Ailene (efendilerine) dön; eğer senin âzatlık bedelini ödememi ve velâ hakkının bana ait olmasını kabul ederlerse bunu yaparım." Berîre bunu efendilerine söyledi, ancak onlar reddedip şöyle dediler: "Eğer sevap kazanmak amacıyla seni âzat etmek isterse yapsın, ama velâ hakkı bizimdir." Bunun üzerine Berîre durumu Resûlullah ﷺ'e arz etti. Resûlullah ﷺ ona şöyle buyurdu: "Onu satın al ve âzat et, çünkü velâ hakkı kim âzat ederse onundur." Sonra Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: "Allah'ın Kitabı'nda olmayan şartları koşan insanlara ne oluyor? Kim Allah'ın Kitabı'nda bulunmayan bir şart koşarsa, yüz tane bile şart koşsa bu onun değildir. Allah'ın şartı ise daha haklı ve daha sağlamdır."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Berîre’yi azat eden kişi onun velâ hakkına sahip oldu; aykırı şartlar geçersizdi.
Berîre, özgürlüğünü satın alabilmesi için Âişe’den yardım istedi. Âişe kararlaştırılan bedeli ödeyip onu azat edecek olmasına rağmen eski sahipleri velâ hakkını ellerinde tutmak istediler.
Köleleştirilmiş kişinin özgürlüğüne kavuşmak için belirlenen bir bedeli ödemeyi kabul ettiği anlaşma.
Bu hükme göre kişiyi azat edene ait olan özel bir hukuki bağ.
Tarafların sözleşmeye eklediği anlaşma hükmü; aykırı bir şart geçerli bir hak doğurmaz.
Klasik âlimler buradan, velânın fiilen azat eden kişiye ait olduğu ve sözleşmeyle başka birine devredilemeyeceği sonucunu çıkarırlar. Hadis ayrıca Allah’ın hükümlerine aykırı şartların, bu tür şartlardan çok sayıda eklenmiş olsa bile geçersiz olduğunu bildirir. Dört Sünni mezhebin fakihleri bu tür şartların geçerliliğini ve sonuçlarını sözleşme türüne göre ele alırlar; temel ilke, kesinleşmiş bir dinî hükme aykırı şartın bağlayıcı olmadığıdır.
- Sözleşme şartlarını dikkatle okuyun ve kesinleşmiş bir dinî hükme aykırı bir maddeyi kabul etmeyin.
- Kimin ödeme yapacağını ve bundan hangi hakların doğacağını açıkça belirtecek şekilde mali anlaşmaları yazılı hâle getirin.
- İslamî kurallara göre size ait olmayan hakları talep etmeden, imkânlarınızı insanlara yardım etmek için kullanın.
Aynı bağlamdaki bu rivayet, Allah’ın hükümlerine aykırı şartlarla ilgili hükmü ele alır.
Sunan an-Nasa'i · #4657 (Sahih)Velânın azat işlemini gerçekleştiren kişiye bağlı olduğu kuralını destekler.
Sunan an-Nasa'i · #4654 (Sahih)Bu rivayet de Berîre’nin azat edilmesini ele alır ve hükmün hukuki bağlamını anlamaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.